26/07/2026
W związku z pojawiającymi się informacjami medialnymi dotyczącymi „zniknięcia” z cmentarza „Kule” w Częstochowie rzeźby upamiętniającej Edytę Allert Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków informuje, że po otrzymaniu informacji w tej sprawie podjął niezwłoczne działania celem ustalenia okoliczności sprawy. Administrator cmentarza na wezwanie Konserwatora oświadczył, iż rzeźba została zabezpieczona i przekazana do konserwacji ze względu na zagrożenie niestabilnym posadowieniem, uszkadzaniem przez blisko rosnące drzewo oraz mocną degradacją biologiczną. Konar uszkadzający rzeźbę został usunięty. Po zakończeniu prac rzeźba wróci na dotychczasowe miejsce.
Pracownicy Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków Delegatura w Częstochowie dokonali oględzin pomnika u osoby, której oddano go do konserwacji i potwierdzili, iż konieczność przeprowadzenia prac związanych z oczyszczeniem pomnika, uzupełnieniem ubytków i impregnacją. Prace zostaną przeprowadzone pod nadzorem konserwatora dzieł sztuki po wydaniu stosownego pozwolenia przez Konserwatora.
Służby Konserwatora zweryfikowały także informację o „zniknięciu” dwóch nagrobków z terenu cmentarza „Kule”.
Wyjaśnić należy, że nagrobki na terenie cmentarza, jak i wspomniany pomnik nie są wpisane do rejestru zabytków i część z nich podlega ochronie wyłącznie jako element zespołu cmentarnego.
Służby Konserwatora ustaliły, że nagrobek Ignacego Schreibera pochodzący z pierwszej połowy XX wieku, został zlikwidowany zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. O fakcie tym Konserwator nie został poinformowany.
Z kolei nagrobek Zygmunta Sędzimira został zdemontowany i odpowiednio zabezpieczony na czas realizacji prac związanych z posadowieniem w jego sąsiedztwie współczesnego nagrobka uczestników Powstania Warszawskiego. Po zakończeniu prac nagrobek Zygmunta Sędzimira zostanie ponownie ustawiony na swoim dotychczasowym miejscu.
W najbliższych dniach Konserwator przeprowadzi kontrolę, celem ustalenia czy doszło do usunięcia także innych nagrobków i przestrzegania i stosowania przepisów dotyczących ochrony zabytków i opieki nad zabytkami.
Pouczono Administratora cmentarza, że wszelkie działania na jego terenie, z uwagi na ochronę wynikającą z wpisu do rejestru zabytków, winny odbywać się w porozumieniu z Konserwatorem po uzyskaniu stosownego pozwolenia, jeśli takie jest wymagane.
Jednocześnie Konserwator apeluje by dyskusja dotycząca działań na cmentarzu „Kule” odbywała się z zachowaniem wzajemnego szacunku i w oparciu o fakty oraz potwierdzone informacje oraz o niepublikowanie niesprawdzonych i nieprawdziwych informacji.
