08/06/2026
Świąteczne uroczystości i poświęcenie dzwonów w Chełmie
W dniach 6-7 czerwca br. w cerkwi pw. św. Jana Teologa w Chełmie miały miejsce liturgiczne uroczystości poświęcone pamięci św. Męczenników Ziemi Chełmskiej i Podlaskiej. Jak co roku do konkatedralnej świątyni Diecezji Lubelsko-Chełmskiej przybyli hierarchowie, duchowieństwo, wierni oraz pielgrzymi.
Uroczystości rozpoczęły się nabożeństwem całonocnego czuwania, które celebrował ks. prot. Korneliusz Wilkiel z parafii wojskowo-cywilnej w Białej Podlaskiej. Podczas nabożeństwa modlili się przybyli arcybiskupi: lubelski i chełmski Abel oraz przemyski i gorlicki Paisjusz. W trakcie nabożeństwa miało miejsce poświęcenie nowych dzwonów do chełmskiej cerkwi, które zwieńczyło dwuletnią zbiórkę środków finansowych na ten cel. Dwa nowe dzwony zakupione zostały z ofiar wiernych parafii prawosławnej w Chełmie, zaś trzeci dzwon jawi się darem arcybiskupa Abla. Warto podkreślić, że ostatnie tego typu wydarzenie w chełmskiej cerkwi miało miejsce w 1963 roku, gdy dokonano poświęcenia największego dzwonu, który do dziś zwołuje na nabożeństwa i brzmi w Chełmie. Wówczas to poświęcenia dokonał archimandryta Eulogiusz (Horbowiec) z monasteru św. Onufrego Wielkiego w Jabłecznej.
Po wieczornym nabożeństwie tradycyjnie celebrowano panachidę w miejscowości Wierzchowiny, gdzie 6 czerwca 1945 roku doszło do pogromu i brutalnego mordu prawosławnych mieszkańców wsi. We wspólnocie modlitwy uczestniczyli arcybiskupi Abel i Paisjusz, duchowieństwo, wierni parafii prawosławnej w Chełmie, pielgrzymi z Białegostoku, członkowie wołyńskiego towarzystwa Chołmszczyna oraz mieszkańcy wsi Wierzchowiny. Po nabożeństwie okolicznościowe słowo wygłosił arcybiskup Abel. Każdego roku dajemy wyraz szczególnej modlitewnej łączności z każdym niewinnie odebranym życiem w tym miejscu, jak i w innych miejscowościach na mapie martyrologii Chełmszczyzny. Wierzymy, że w większości ofiary tragedii Wierzchowin to również bezimienni męczennicy, do których dzisiaj zanosimy szczególną prośbę o orędownictwo nad nami – podkreślił władyka Abel.
Następnie głos zabrał starosta krasnostawski Janusz Szpak, który odniósł się do tragedii sprzed osiemdziesięciu jeden lat, a także nawiązał do misji pomnika w Wierzchowinach spełnianej na poziomie kształtowania prawidłowych relacji pomiędzy różnymi wyznaniami i narodami. W uroczystości udział wziął również wójt gminy Siennica Różana Leszek Proskura. Całość zwieńczyło złożenie okolicznościowych wieńców przez lokalny samorząd, kler i radę parafialną parafii prawosławnej w Chełmie oraz przedstawicieli Towarzystwa Ukraińskiego oraz lwowskiego towarzystwa Chołmszczyna.
Niedzielny dzień świątecznych uroczystości rozpoczął się od akatystu ku czci św. Męczenników Ziemi Chełmskiej i Podlaskiej, który celebrował ks. mitrat Jan Łukaszuk. Tradycyjnie modlitwa miała miejsce przed relikwiarzem ku czci św. Męczenników, w którym znajdują się relikwie św. Sergiusza Zacharczuka, zamordowanego 6 maja 1943 roku podczas odprawiania nabożeństwa w domowej kaplicy w Nabrożu. Następnie miało miejsce małe poświęcenie wody, którego dokonał ks. prot. Wiesław Skiepko.
Świętą Liturgię poprzedziło przywitanie przybyłych hierarchów w osobach arcybiskupów Abla i Paisjusza. Dostojnych gości witali kolejno dzieci, przedstawiciele rady parafialnej oraz proboszcz chełmskiej parafii ks. prot. Jarosław Szczur. Duchowny w powitalnym słowie podkreślił szczególny związek pomiędzy aktem poświęcenia nowych dzwonów do chełmskiej cerkwi, a męczeńską śmiercią mnicha-męczennika Ignacego z Jabłecznej. Święty mnich na trwogę bił w dzwony w obliczu plądrowania i niszczenia monasteru przez wojsko niemieckie. Musimy i my iść za jego przykładem by uderzyć w serce duszy na trwogę wobec współczesnych wyzwań i problemów duchowego życia – pokreślił proboszcz.
Po ewangelicznym czytaniu okolicznościową homilię wygłosił arcybiskup Paisjusz. Hierarcha nawiązał do szczególnego świadectwa świętych męczenników, którzy nie ugięli się wobec szykan i prześladowań, a znaleźli swoją cichą przystań w głoszeniu swym męczeństwem Świętego Prawosławia. Władyka Paisjusz zwrócił również uwagę na współczesne problemy ludzkości związane z myleniem i fałszowaniem historii, a także upolitycznianiem wiary i Cerkwi. Prawosławny chrześcijanin musi określić jasne granice pomiędzy tym co proponuje świat przez politykę i media, a tym co głosi Jezus Chrystus w swej pełnej miłości ewangelii zbawienia. W większości przypadków tych dwóch rzeczywistości nie da się połączyć. Albo Chrystus i zbawienie, albo doczesny świat i upadek – wyjaśnił hierarcha.
Podczas nabożeństwa śpiewał chór parafii prawosławnej w Chełmie pod kierownictwem lektora Sergiusza Horbaczewskiego.
W tegorocznych uroczystościach udział wzięli licznie przybyli pielgrzymi m.in. z Lublina, Białegostoku, Białej Podlaskiej, Tarnogrodu i Biłgoraja, nadbużańskich parafii Diecezji Lubelsko-Chełmskiej, a także z wołyńskiego towarzystwa Chołmszczyna.
Na zakończenie okolicznościowe słowo wygłosił arcybiskup Abel, który podziękował za trud i modlitwę władyce Paisjuszowi, duchowieństwu i wszystkim zgromadzonym. Dajemy wyraz szczególnego tryumfu wiary w książęcym mieście Chełm. Należy powiedzieć, że nasza uroczystość to letnia Pascha dla wszystkich, którzy widzą w św. Męczennikach Ziemi Chełmskiej i Podlaskiej fundament duchowej kondycji cerkwi prawosławnej w Polsce. Nie zatraćmy tego dziedzictwa – nawoływał hierarcha.
Następnie głos zabrał arcybiskup Paisjusz, który podkreślił wielką rolę ordynariusza diecezji lubelsko-chełmskiej w odradzaniu się struktur cerkiewnych na Chełmszczyźnie i Południowym Podlasiu, a także w budowaniu pamięci i tożsamości martyrologicznej tych szczególnych ziem.
Swoje dziękczynienie wyraził również chełmski proboszcz ks. Jarosław Szczur, który jednocześnie zaprosił do uczestnictwa w drugim istotnym dla Ziemi Chełmskiej święcie ku czci Narodzin Bogurodzicy i Chełmskiej Ikony Matki Bożej. Kontynuujmy wielką tradycję naszych przodków, by dać wyraz swego oddania i miłości do Przenajświętszej Rodzicielki. Bądźmy razem we wrześniu, gdy po raz kolejny zabrzmią słowa modlitw o jej nieustannym orędownictwie nad Chełmszczyzną – zapraszał duchowny.
Całość zwieńczyły życzenia długich lat życia, które kierowano do hierarchów, duchownych, ofiarodawców chełmskiej cerkwi oraz wszystkich obecnych w cerkwi wiernych i pielgrzymów.
Fot. G. Hankiewicz
