09/04/2026
⛪️ Tajemnice i historia ukryta w Borzyszkowach
Czy wiedzieliście, że Kościół pw. św. Marcina to nie tylko zabytek, ale przede wszystkim żywy świadek walki o polskość na Kaszubach?
To miejsce nierozerwalnie wiąże się z historią lokalnej szlachty oraz niezłomnych duchownych, którzy w trudnych czasach zaboru pruskiego dbali o naszą tożsamość.
Kogo wspominamy w tym wyjątkowym miejscu?
Lokalną szlachtę kaszubską – m.in. przedstawicieli znamienitych rodów Borzyszkowskich oraz Chamier-Gliszczyńskich (w tym spoczywającego tutaj Mikołaja Chamier Gliszczyńskiego, zm. 1886 r.).
Bohaterskich proboszczów – kapłanów z przełomu XIX i XX wieku, którzy swoją posługą i postawą stawiali opór germanizacji.
Spacer po przykościelnym cmentarzu to prawdziwa lekcja historii regionu. Warto zatrzymać się tu na chwilę refleksji nad losami tych, którzy tworzyli fundamenty naszej lokalnej społeczności.
Postacie historyczne związane z kościołem w Borzyszkowach:
Mikołaj Chamier Gliszczyński (zm. 1886): „Obywatel z Gliśna”, którego żeliwny krzyż nagrobny jest jednym z najstarszych zabytków na cmentarzu przykościelnym.
Proboszczowie Borzyszkowscy (XIX/XX w.): Liczni duchowny, którzy w okresie Kulturkampfu dbali o utrzymanie wiary i języka polskiego, a ich mogiły znajdują się na terenie cmentarza.
Rodzina Lubińskich: Lucjan Lubiński (poległy w 1918 r.) oraz Leokadia Lubińska (zm. 1921), spoczywający we wspólnej mogile, symbolizujący losy Kaszubów w czasie I wojny światowej i odzyskiwania niepodległości.
Josefina v. Pluto Prądzinska (z d. Kiedrowska, 1840-1903): Postać upamiętniona na cmentarzu, reprezentująca lokalne rody szlacheckie.
Józef Franciszek Gierszewski ps. „Ryś”, „Szulz”, „Gozdawa”, „Ordon” (ur. 5 grudnia 1900 w Prądzonie, zm. między 19 a 24 czerwca 1943 pod Kaliszem Kaszubskim) – oficer rezerwy Wojska Polskiego (porucznik), pedagog, działacz społeczny na Kaszubach, przywódca organizacji konspiracyjnej Wolność i komendant naczelny Tajnej Organizacji Wojskowej "Gryf Pomorski" w okresie od lipca 1942 do 17 lutego 1943.
