10/08/2025
MA SHAA ALLAH...
Lumapit ang isang lalaki mula sa Ansar at bumati ng kapayapaan sa Propeta...
Tinanong niya: "Oh Sugo ng Allah, sino ang pinakamainam sa mga mananampalataya?"
Sinabi niya: "Yaong may
pinakamagandang ugali sa kanila."
Tinanong pa niya: "Sino sa kanila ang pinakamatalino?"
Sumagot siya: "Yaong
pinakamaraming umaalala sa kamatayan at pinakamainam ang paghahanda para rito. Sila ang tunay na marurunong."
(Sunan Ibn Majah 4259 - Hasan ayon kay Darussalam)
Ang ilan sa tunay na kuwento mula sa panahon ni Propeta Muhammad [Sumakanya Ang Kapayapaan At Pagpapala Ng Allah] at ng mga Sahabah kung paano nila isinabuhay ang pagiging “pinakamaalam” ayon sa Qur’an at Hadith, sa pamamagitan ng pag-alala sa kamatayan at paghahanda para rito:
---
1. Ang Payo ni Abu Bakr As-Siddiq [Sumakanya Ang Kapayapaan mula sa Allah] bago siya mamatay
Nang malapit na ang kanyang kamatayan, tinipon niya ang pamilya at sinabi: "Huwag kayong magsisisi sa mundong ito, sapagkat ang pinakamahalaga ay ang inyong dala sa kabilang buhay."
Pinili niya ang simpleng libingan katabi ng Propeta [Sumakanya Ang Kapayapaan At Pagpapala Ng Allah] at walang marangyang paghahanda, tanda ng kanyang kahandaang harapin ang Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha].
2. Ang Madalas na Pagdalaw ni Umar ibn Al-Khattab sa mga Libingan
Palagi niyang dinadalaw ang libingan at nagsasabi: "O Umar, darating din ang araw mo."
Ginagawa niya ito para laging sariwain sa sarili na siya ay mamamatay at mananagot sa Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha].
3. Ang Pagluha ni Uthman ibn Affan tuwing Nasa Libingan
Kapag naririnig niya ang tungkol sa Paraíso o Impiyerno, hindi siya masyadong umiiyak.
Ngunit kapag nakikita ang libingan, siya ay labis na lumuluha at sinasabi: "Ito ang unang hantungan sa kabilang buhay; kung ligtas ka dito, ligtas ka sa susunod, ngunit kung maparusahan ka dito, mas mahirap pa ang darating."
4. Ang Paghahanda ni Ali ibn Abi Talib sa Kanyang Kabataan
Kahit bata pa, si Ali ay madalas mag-ayuno at magdasal sa gabi.
Sinabi niya: "Ang mundong ito ay nakatalikod, at ang kabilang buhay ay dumarating. Maging kabilang ka sa mga tao ng kabilang buhay, huwag sa mga tao ng mundo."
5. Ang Kwento ni Abdullah ibn Umar na Lagi Naghahanda para sa Kamatayan
Ayon sa kanya: "Kapag dumating ang gabi, huwag isipin na aabutin mo ang umaga. Kapag dumating ang umaga, huwag isipin na aabutin mo ang gabi."
Ito’y paraan niya para hindi maantala ang paggawa ng mabuti.
6. Si Bilal ibn Rabah at ang Kanyang Kaligayahan sa Oras ng Kamatayan
Nang siya ay malapit nang pumanaw, sinabi niya: "Bukas ay makakasama ko na si Propeta Muhammad [Sumakanya Ang Kapayapaan At Pagpapala Ng Allah] at ang mga minamahal sa Paraíso."
Ipinapakita nito ang pananabik ng isang handa sa pagharap sa Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha].
7. Ang Aral mula kay Hasan al-Basri
Palagi niyang pinapaalala: "O anak ni Adan, ikaw ay isang bilang ng mga araw, kapag lumipas ang isang araw, nabawasan ang bahagi mo."
Lagi niyang tinuturuan ang mga tao na ang oras ay mas mahalaga kaysa ginto, sapagkat hindi ito mababalik.
8. Ang Kwento ni Abu Darda na Pinili ang Simple sa Mundo
Tinanggihan niya ang pagiging gobernador upang mas makapaglaan ng oras sa pag-aalala sa kamatayan at paggawa ng mabubuting gawain.
Sinabi niya: "Mas mabuting mahirap dito at mayaman sa kabilang buhay kaysa mayaman dito at mahirap sa kabilang buhay."
9. Ang Simpleng Pamamaalam ni Salman al-Farisi
Bago siya pumanaw, tinignan niya ang kaunting gamit niya sa mundo at umiyak.
Sinabi niya: "Ang Propeta [Sumakanya Ang Kapayapaan At Pagpapala Ng Allah] ay nagbilin na ang yaman ng isang tao ay kasya lamang para sa isang manlalakbay."
Pinakita nito ang tunay na paghahanda para sa pagharap sa Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha].
---
10. Ang Payo ni Abu Hurairah sa Kanyang mga Mag-aaral
Madalas niyang sabihin: "Kung makikita ninyo ang libingan, isipin ninyo na kayo ay ililibing din dito."
Pinapaalala niya na ang buhay ay panandalian lamang at ang tunay na tahanan ay sa kabilang buhay.
11. Ang Pag-iyak ni Abdullah ibn Mas’ud tuwing Mababanggit ang Kamatayan
Sa tuwing maririnig niya ang mga talata tungkol sa kamatayan, napapahinto siya at napapaluha.
Sinabi niya: "Ang pinakamatalino ay yaong naghahanda para sa isang araw na walang silong kundi ang awa ng Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha]."
12. Ang Kwento ni Abu Musa al-Ash’ari
Madalas niyang sabihin: "Matulog ka na parang hindi ka gigising bukas, at gumising ka na parang hindi ka na matutulog mamaya."
Ito ang paraan niya ng pagsasanay sa sarili na laging handa sa kamatayan.
13. Ang Pagpapaalala ni Hudhayfah ibn al-Yaman
Kilala siya bilang tagapag-ingat ng mga lihim ng Propeta [Sumakanya Ang Kapayapaan At Pagpapala Ng Allah].
Palagi niyang pinapaalalahanan ang mga tao na huwag maging kampante, sapagkat hindi tiyak ang oras ng kamatayan.
14. Ang Kwento ni Abu Ayyub al-Ansari sa Huling Labanan
Kahit matanda na, sumama siya sa jihad at nang malapit nang pumanaw, hiniling niyang ilibing siya sa hangganan ng teritoryo ng mga Muslim upang manatili siyang bantay sa hangganan kahit patay na.
15. Ang Payo ni Imam Ahmad ibn Hanbal sa Anak
Nang siya ay may sakit at malapit nang pumanaw, tinuruan niya ang anak niya na huwag magpakampante sa buhay at huwag mag-ipon ng sobra.
Sinabi niya: "Ang buhay ay paglalakbay lamang, at ang huling destinasyon ay sa harap ng Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha]."
16. Ang Kwento ni Sa’id ibn Jubayr
Isa sa mga kilalang Tabi’in na pinatay dahil sa pagtatanggol sa katotohanan.
Bago siya patayin, sinabi niya sa mamamatay sa kanya: "Huwag kang mag-alala, ang aking kaluluwa ay babalik sa aking Tagapaglikha, at Siya ay mas Mahabagin kaysa sa iyo."
17. Ang Paglilibing kay Al-Bara ibn Malik
Isa siya sa matapang na Sahabah [kasama ng Propeta], ngunit palaging sinasabi: "Hindi ang katapangan sa labanan ang mahalaga, kundi kung paano ka tatayo sa harap ng Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha] sa Araw ng Paghuhukom."
18. Ang Kwento ni Abdullah ibn Amr ibn al-As
Bago siya mamatay, sinabi niya: "Ang pinakamahalagang tagumpay ay ang pagharap sa Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha] nang may dalang mabubuting gawa at malinis na puso."
Pinapaalala niya na walang saysay ang yaman at karangalan kung hindi ito ginamit sa pagsunod sa Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha].
19. Ang Payo ni Abu Darda’
Madalas niyang sabihin: "Tatlong bagay ang nakakapukaw sa aking isipan: ang araw na iiwan ko ang mundo, ang araw na babangon ako sa hukay, at ang araw na tatayo ako sa harap ng Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha]."
20. Ang Pag-iwas ni Uthman ibn Affan sa Libingan
Kilala si Uthman [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah] na umiiyak tuwing makakakita ng libingan.
Nang tanungin kung bakit, sinabi niya: "Ang libingan ay unang hantungan sa kabilang buhay. Kung ligtas ka dito, ligtas ka sa susunod; ngunit kung mabigo ka dito, mas mahirap ang darating."
21. Ang Kwento ni Hasan al-Basri
Isa sa mga pinakadakilang Tabi’in, na palaging may sermon tungkol sa kamatayan.
Sinasabi niya: "Ang mundo ay tatlong araw: kahapon na lumipas, bukas na hindi mo tiyak, at ngayon na nasa kamay mo — gamitin mo ito para sa Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha]."
22. Ang Pagpapaalala ni Abdullah ibn al-Mubarak
Isa sa mga dakilang iskolar at mandirigma.
Kapag siya ay nasa digmaan o pagtuturo, madalas niyang banggitin: "Huwag mong ipagpaliban ang kabutihan, sapagkat baka hindi ka na abutin ng susunod na oras."
23. Ang Kwento ni Mu’adh ibn Jabal
Isa sa pinakamatalinong Sahabah sa usaping halal at haram.
Sa huling hininga niya, sinabi niya: "Ya Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha], hiniling ko sa’Yo na takutin Mo ako sa Impiyerno at akitin Mo ako sa Paraiso. Ngayon dumating na ang oras ng pagtatagpo natin."
24. Ang Payo ni Sufyan al-Thawri
Kilalang iskolar na mapagpakumbaba.
Sinabi niya: "Kapag iniisip ko ang kamatayan, nawawala ang lahat ng pait sa aking puso laban sa iba."
25. Ang Kuwento ni Al-Fudayl ibn ‘Iyad
Dating tulisan na naging tapat na mananampalataya at kilalang ascetic.
Madalas niyang sabihin sa mga mag-aaral niya: "Ang kamatayan ay hindi darating sa oras na handa ka; kaya maging handa ka palagi."
26. Ang Panalangin ni Abdullah ibn Rawahah
Isa sa mga martir sa laban sa Mu’tah.
Bago siya pumanaw, nanalangin siya: "Ya Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha], tanggapin Mo ang aking dugo bilang saksi ng aking pananampalataya."
27. Ang Payo ni Imam Shafi’i sa Huling Sandali
Bago siya pumanaw, sinabi niya:
"Sa araw na ito ay lilisanin ko ang mundo, iiwan ang aking mga kapatid at inumin ang tasa ng kamatayan; ngunit dadalhin ko ang pag-asa sa awa ng Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha]."
28. Ang Pag-iyak ni Abu Bakr As-Siddiq
Madalas umiyak si Abu Bakr [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah] kapag binabasa ang mga talata tungkol sa kamatayan.
Sinabi niya: "Hinihiling ko sa Allah [Kataas-taasan na Tagapaglikha] na maging magaan ang araw ng aking pagharap sa Kanya."
29. Ang Payo ni Umar ibn Al-Khattab
Sinabi niya: "Suriin ninyo ang inyong sarili bago kayo suriin, at timbangin ninyo ang inyong gawa bago ito timbangin laban sa inyo."
Ginagawa niya ito bilang paghahanda sa Araw ng Paghuhukom.
30. Ang Kwento ni Ali ibn Abi Talib
Madalas niyang ipayo: "Ang mundo ay lumalayo, at ang kabilang buhay ay papalapit. Maging kabilang ka sa mga tao ng kabilang buhay, hindi ng mundo."
31. Ang Paggunita ni Salman Al-Farisi
Bago pumanaw, umiyak siya at sinabi: "Narito ako sa pagitan ng dalawang destinasyon: Paraiso o Impiyerno. Hindi ko alam kung saan ako dadalhin."
32. Ang Babala ni Hudhayfah ibn al-Yaman
Kilala bilang tagapagdala ng mga lihim ng Propeta Muhammad [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah].
Sinabi niya: "Kung alam ninyo kung gaano kalapit ang kamatayan, hindi na kayo magtatabi ng mga hindi mahalagang bagay."
33. Ang Paalala ni Imam Ahmad ibn Hanbal
Nang tanungin siya tungkol sa paghahanda sa kamatayan, sinabi niya: "Magsimula ka sa paggawa ngayon, dahil ang kamatayan ay hindi nagpapadala ng sulat ng abiso."
34. Ang Kuwento ni Abdullah ibn Abbas
Isa sa mga pinakabatang Sahabah [kasama ng Propeta] ngunit puno ng kaalaman.
Sinabi niya: "Ang kamatayan ay pintuan, at lahat ng tao ay daraan dito."
35. Ang Pananalita ni Al-Hasan ibn Ali
Apo ng Propeta Muhammad [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah].
Sinabi niya: "Ang mundo ay tahanan ng mga dumadaan lamang, at ang kamatayan ay paanyaya sa tunay na tahanan."
36. Ang Payo ni Imam Malik
Kilalang tagapagtatag ng Madhhab Maliki.
Sinabi niya: "Huwag mong sayangin ang oras mo sa walang kabuluhan, dahil bawat hininga ay hakbang palapit sa iyong libingan."
37. Si Uthman ibn Affan at ang Puntod
Tuwing dadaan si Uthman [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah] sa isang puntod, umiiyak siya nang matindi.
Nang tanungin kung bakit, sinabi niya: "Narinig ko mula sa Sugo ng Allah [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah] na ang libingan ay unang himpilan ng kabilang buhay; kung ligtas dito, madali ang kasunod, ngunit kung mahirap dito, mas mahirap pa ang kasunod."
(Tirmidhi, Hasan)
38. Si Bilal ibn Rabah sa Oras ng Kamatayan
Nang siya ay malapit nang pumanaw, sinabi niya: "Bukas ay makakasama ko na si Muhammad at ang kanyang mga kasamahan."
Naging masaya siya dahil alam niyang susunod siya sa kanila sa kabilang buhay.
39. Si Abdullah ibn Mas’ud at ang Pag-alaala sa Araw ng Paghuhukom
Palagi niyang binabasa ang mga talata tungkol sa Impiyerno at umiiyak, sabay sasabihin: "Ito ang magpapaalala sa akin na hindi ako dapat maging kampante sa mundo."
40. Si Abu Darda at ang Paghahanda
Sinabi niya: "Kung alam ng tao ang halaga ng oras, hindi niya ito sasayangin sa walang kabuluhan. Ang bawat araw ay hakbang papalapit sa kamatayan."
41. Si Imam Ash-Shafi’i at ang Kanyang Huling Salita
Bago siya pumanaw, binigkas niya: "Ya Allah, ang aking puso ay puno ng pag-asa sa Iyo, kahit puno ng kasalanan ang aking buhay. Ako’y Iyong alipin, patawarin Mo ako."
42. Si Abdullah ibn Amr ibn al-As at ang Kanyang Libingan
Bago siya pumanaw, pinili niya ang isang simpleng libingan at sinabi: "Ayokong masanay ang katawan ko sa karangyaan, dahil sa lupa rin ito babalik."
43. Si Al-Fudayl ibn ‘Iyad
Isang dating magnanakaw na naging kilalang ascetic (zahid).
Palagi niyang sinasabi: "Kapag dumating ang gabi, nag-iisip ako: marahil ito na ang aking huling gabi."
44. Si Imam Al-Ghazali
Ayon sa mga kasama niya, bago siya pumanaw, nagsulat siya sa isang papel: "O kaibigan, ang paglalakbay ay tapos na. Ako’y pauwi na sa aking tunay na tahanan."
Pagkatapos ay nahiga at pumanaw.
45. Si Umar ibn Abd al-Aziz
Ang kilalang khalifa na tinawag na “Ikalimang Khalifa Rashidun.”
Sa huling araw niya, sinabi niya: "Maligayang pagdating sa mga taong walang takot at lungkot," habang nakatingin sa itaas na para bang may nakikitang mga anghel.
Opo Musa, narito ang dagdag na 9 panibago at hindi ko pa nabanggit na totoong kasaysayan mula sa Qur’an, Hadith, at mga salaysay ng mga ulama tungkol sa pag-alala sa kamatayan at paghahanda sa kabilang buhay:
---
46. Si Hudhayfah ibn al-Yaman at ang Takot sa Hypocrisy
Bago siya pumanaw, umiyak siya at nagsabi: "Ito ang aking huling gabi sa mundo at unang gabi ko sa kabilang buhay. Hindi ko alam kung saan ako dadalhin."
Palagi siyang nag-aalala na baka siya’y kabilang sa mga mapagkunwari.
47. Si Abu Bakr As-Siddiq at ang Pag-alaala sa Libingan
Tuwing maaalala niya ang Araw ng Paghuhukom, sasabihin niya: "Kung ako man ay magiging isang halaman na dudurugin ng hayop, mas gugustuhin ko iyon kaysa magdusa sa apoy."
48. Si Hasan Al-Basri at ang Aral sa Isang Libingan
Dumaan siya sa isang libingan at nagsabi: "O mga nananahan dito, kayo ay nauna at kami ay susunod. O Allah, huwag Mo kaming gawing kabilang sa mga hindi handa."
49. Si Abdullah ibn Umar at ang Mensahe sa Kabataan
Lagi niyang sinasabi: "Kapag umabot ka sa gabi, huwag mong hintayin ang umaga. Kapag umabot ka sa umaga, huwag mong hintayin ang gabi. Gamitin ang iyong kalusugan bago dumating ang sakit, at ang iyong buhay bago dumating ang kamatayan." (Bukhari)
50. Si Imam Ahmad ibn Hanbal
Nang malapit nang mamatay, paulit-ulit niyang sinasabi: "Hindi pa, hindi pa," na ang ibig sabihin ay tinatanggihan niya ang tukso ni Iblis o Satanas na isinumpa ng Allah na magyabang sa huling sandali.
51. Si Sa’id ibn Jubayr
Nang siya’y patayin ni Al-Hajjaj, sinabi niya: "O Allah, bilangin Mo siya sa mga tao na walang kapatawaran," bago siya pumanaw bilang martir.
52. Si Ali ibn Abi Talib
Palagi niyang pinapaalalahanan: "Ang mundo ay papalayo at ang kabilang buhay ay papalapit. Maging kabilang sa mga taong naghahanda, hindi sa mga walang pakialam."
53. Si Imam Malik
Kilala sa kanyang kahinahunan, madalas niyang banggitin: "Walang makapaghahanda para sa kamatayan nang mas mabuti kundi ang may tuwid na puso at gawa."
54. Ang Bata na Martir sa Panahon ng Propeta Muhammad [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah]
Isang batang Sahabi na napatay sa digmaan ay nakita ng Propeta [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah] sa pangitain sa Paraiso, at sinabi: "Tunay na ang batang ito ay tinanggap ng Allah at binigyan ng gantimpala."
---
55. Si Umar ibn Abdul Aziz at ang Bangkay ng Kaibigan
Isang gabi, pinuntahan niya ang libingan ng kaibigan at nang makita ang buto at bungo, siya’y umiyak at nagsabi: "Ito ang hantungan ng katawan na dating punong-puno ng lakas at buhay. O kaluluwa ko, maghanda ka para dito."
56. Si Salman Al-Farisi at ang Payong Panghuling Sandali
Bago siya mamatay, hiniling niya na alisin ang sobrang gamit sa bahay at iniwan lamang ang simpleng kumot at kagamitan. Sinabi niya: "Ang ganito ay sapat para sa manlalakbay, at tayo ay mga manlalakbay patungo sa kabilang buhay."
57. Si Abu Darda at ang Patuloy na Paalala
Madalas niyang sabihin: "Tatlong bagay na nakapagpapabago ng puso: pagbisita sa maysakit, pagdalo sa libing, at pag-iisa upang magnilay sa kamatayan."
58. Si Abdullah ibn Mas’ud at ang Paghahanda
Sinabi niya: "Ang totoong matalino ay ang gumagawa para sa araw na walang pera, walang anak, at walang anuman ang makapagsasagip maliban sa mabubuting gawa."
59. Si Imam Abu Hanifa at ang Libing sa Madaling Araw
Nang dumalo sa isang libing bago sumikat ang araw, sinabi niya: "Napakabilis ng pagtawag ng kamatayan, kaya’t huwag mong patagalin ang pagtugon sa tawag ng Allah."
60. Si Imam Shafi’i
Sa kanyang huling mga salita: "Aking kaluluwa, ihanda mo na ang sarili. Ang pag-alis mo ay hindi na maiiwasan. Ngayon ay patungo ka na sa awa ng Allah o sa Kanyang parusa."
61. Si Bilal ibn Rabah at ang Kaligayahan sa Huling Hininga
Nang siya’y mamamatay, sinabi niya habang nakangiti: "Bukas, makikita ko na si Muhammad [Sumakanya Ang Kapayapaan at Pagpapala Ng Allah] at ang kanyang mga kasamahan."
62. Si Khubaib ibn Adi bago bitayin
Bago siya patayin ng mga Quraysh, humiling siya na makapagdasal muna ng dalawang raka’ah, pagkatapos ay nagsabi: "Kung hindi ninyo iisipin na natatakot ako sa kamatayan, mas tatagalan ko pa ang panalangin."
63. Si Uthman ibn Affan at ang Libingan
Tuwing makakakita siya ng libingan, siya’y iiyak nang mas matindi kaysa sa pagbanggit ng impiyerno o paraiso. Nang tanungin, sinabi niya: "Ang libingan ang unang hantungan sa kabilang buhay. Kung ligtas ka rito, magiging magaan ang kasunod. Kung hindi, magiging mas mahirap pa ang darating."
---
64. Si Abu Hurairah at ang Payo sa mga Tao
Madalas niyang sabihin: "Magpatayo kayo ng inyong mga puso sa alaala ng kamatayan. Ito ang magpapalambot ng inyong puso at magpapaikli ng inyong mga pag-asa sa mundo."
65. Si Ali ibn Abi Talib at ang Dalawang Uri ng Tao
Sinabi niya: "Ang mundo ay umaalis at ang kabilang buhay ay papalapit. Ang bawat isa ay may mga anak. Maging sa mga anak ng kabilang buhay, at huwag sa mga anak ng mundo."
66. Si Hasan Al-Basri at ang Gabing Walang Tulog
Isang gabi ay hindi siya natulog at patuloy na umiyak. Nang tanungin kung bakit, sinabi niya: "Naalala ko ang mga patay, kung saan sila ngayon, at kung ano ang hinihintay nila sa Araw ng Paghuhukom."
67. Si Umar ibn Al-Khattab at ang Basag na Bungo
Sa paglalakad sa disyerto, nakakita siya ng isang bungo. Pinulot niya ito at sinabi: "Maaaring ikaw ay makapangyarihan noon, ngunit ngayon ay abo ka na sa kamay ng kamatayan."
68. Si Abdullah ibn Amr at ang Listahan ng Araw
May talaan siya ng mga araw na lumipas sa kanyang buhay, at gabi-gabi niyang tinitingnan. Kapag nakakita siya ng bagong pahina, sasabihin niya: "Isang araw na naman ang lumipas, at mas malapit na ako sa aking huling hininga."
69. Si Imam Ahmad ibn Hanbal sa Harap ng Kamatayan
Nang siya’y maysakit na malapit sa kamatayan, patuloy niyang inuusal: *"Hindi pa… hindi pa…" Nang tanungin, sinabi niya: "Sinusubukan pa ako ni Shaytan, sinasabi niyang nakaligtas na ako sa kanya. Sinasabi ko, hindi pa hanggang hindi ko pa nakikita ang awa ng Allah."
70. Si Abu Musa Al-Ash’ari at ang Paghahanda sa Libing
Bago siya mamatay, hiniling niyang ilibing siya agad nang walang pagpapaliban, at sinabi: "Ang kaluluwa ay nagmamadali sa pagharap sa kanyang Tagapaglikha "Allah"."
71. Si Sa’id ibn Jubair at ang Katapangan sa Harap ng Kamay ng Kaaway
Bago siya pugutan ng ulo ng isang mapaniil na pinuno, sinabi niya: "Oh Allah, gawing huling kabutihan ng tao sa akin ang pagpatay niya sa akin at gawing huling kasamaan niya ito sa kanyang talaan."
72. Si Abu Sulaiman Ad-Darani at ang Alon ng Takot
Sa tuwing babanggitin ang kamatayan, nanginginig siya at hindi makakain nang maayos sa loob ng ilang araw, sinasabing: "Paano kung biglang dumating ang tawag habang ako’y hindi handa?"
73. Si Abdullah ibn Mas’ud at ang Maikling Pangaral
Sinabi niya: "Ang tunay na matalino ay yaong gumagawa ng mabuti bago siya mamatay, at iniiwasan ang masama habang may oras pa siya."
74. Si Fudayl ibn ‘Iyad at ang Tanong sa mga Tao
Lagi niyang tinatanong ang mga bisita: "Ilang taon ka na?" Kapag sumagot ang tao, sasabihin niya: "Ibig sabihin, mas malapit ka na sa iyong huling araw."
75. Si Umar ibn Abdul Aziz at ang Libing ng Kapatid
Nang mamatay ang kanyang kapatid, matagal siyang nakatayo sa tabi ng libingan at umiiyak, sinasabi: "Ito ang dulo ng lahat ng kayamanan at kapangyarihan sa mundo."
76. Si Imam Malik at ang Sapatos ng Kamatayan
May nagsabi sa kanya: "Ang tao ay nakasakay sa sapatos ng kanyang kabataan." Sinagot niya: "Oo, ngunit walang nakakaalam kung kailan mababali ang talampakan nito."
77. Si Al-Hasan ibn Ali at ang Lupa sa Kamay
Dumampot siya ng lupa sa sementeryo at sinabi: "Ito ang magiging unan ng bawat isa sa atin."
78. Si Abdullah ibn Umar at ang Babala sa Gabi
Sinabi niya: "Kapag pumasok ang gabi, huwag kang maghintay sa umaga, at kapag umaga, huwag kang maghintay sa gabi. Kunin ang iyong lakas para sa kahinaan, at ang iyong buhay para sa kamatayan."
79. Si Bishr Al-Hafi at ang Paalala sa Puso
Tuwing makikita niya ang kabaong, sasabihin niya: "Ito ay minsan ding naglakad sa lupa, ngunit ngayon ay wala na siyang boses o hininga."
80. Si Sufyan Ath-Thawri at ang Araw ng Pagharap
Sinabi niya: "Kung may isang tao lamang na makakaligtas sa Araw ng Paghuhukom, sana ako iyon, ngunit alam kong lahat tayo ay titindig sa harap ng Allah."
81. Si Imam Shafi’i at ang Katapusan ng Paglalakbay
Sa kanyang huling hininga, sinabi niya: "Aking kaluluwa, maghanda ka, sapagkat ang kamatayan ay tulay na magdudugtong sa iyo sa awa ng Allah."
#
82. Si Abu Darda at ang Paalala sa Paghahanda
Sinabi niya: "Kung ikaw ay nagtatanim ng punla at dumating ang kamatayan, ituloy mo pa rin. Ang paghahanda ay ginagawa hanggang sa huling hininga."
83. Si Hudhayfah ibn al-Yaman at ang Huling Alaala
Sa kanyang huling sandali, sinabi niya: "Ito na ang huling biyahe ng isang alipin patungo sa kanyang Rabb."
84. Si Abu Hurairah at ang Pag-iyak sa Libingan
Tuwing madadaan siya sa libingan, umiiyak siya nang malakas at sinasabi: "Ito ang unang hantungan sa kabilang buhay. Kung ligtas ka rito, ligtas ka sa susunod."
85. Si Abu Musa al-Ash’ari at ang Mensahe sa Kanyang Pamilya
Sinabi niya bago siya mamatay: "Ihanda ninyo ang aking kabaong, sapagkat ito ang unang hakbang ko patungo sa aking walang hanggang tahanan."
86. Si Abu Bakr As-Siddiq at ang Simpleng Libing
Bago siya mamatay, iniutos niyang ilibing siya sa tabi ni Propeta Muhammad [Sumakanya Ang Kapayapaan At Pagpapala Ng Allah] at huwag gumastos nang sobra, sapagkat "ang kahinaan ay tanda ng pag-asa sa awa ng Allah."
87. Si Umar ibn Al-Khattab at ang Panalangin sa Kanyang Kamatayan
Lagi niyang dinarasal: "Yah Allah, ipagkaloob Mo sa akin ang kamatayan bilang martir sa Lungsod ng Iyong Propeta." At iyon nga ang nangyari nang siya ay masaksak habang nag-iimamam sa masjid.
88. Si Uthman ibn Affan at ang Pagbasa ng Qur'an
Sa araw ng kanyang pagpanaw, siya ay nagbabasa ng Qur'an at ang huling talata na nabanggit niya ay tungkol sa pagharap sa Allah.
89. Si Ali ibn Abi Talib at ang Babala sa Tao
Sinabi niya: "Ang mundo ay tumalikod at ang kabilang buhay ay papalapit. Maging kabilang ka sa mga taong para sa kabilang buhay, hindi para sa mundong ito."
90. Si Salman al-Farisi at ang Payo sa Kanyang Kamatayan
Bago siya mamatay, tinanong siya kung bakit umiiyak. Sagot niya: "Hindi ako umiiyak sa takot sa kamatayan, kundi sa haba ng paglalakbay na walang dalang sapat na mabubuting gawa."
91. Ang Paalala ni Hasan al-Basri sa Pagiging Handa
Sinabi niya: "O anak ni Adan, ikaw ay binubuo lamang ng mga araw. Kapag lumipas ang isang araw, isang bahagi mo ay nawala." Ito ay paalala na bawat araw ay hakbang papalapit sa kamatayan.
92. Ang Panaginip ni Abdullah ibn Abbas
Napanaginipan niya ang Propeta Muhammad [Sumakanya Ang Kapayapaan At Pagpapala Ng Allah] na nagsabi sa kanya: "Huwag mong sayangin ang iyong oras, sapagkat ang hininga ay bilang at ito’y mauubos." Pagkagising niya, lalo siyang naging masigasig sa ibadah.
93. Ang Lihim na Pag-iyak ni Abu Bakr As-Siddiq
Madalas siyang umiyak tuwing babasahin ang talata: "At sinumang mailayo sa Apoy at ipasok sa Paraiso, siya ang tunay na nagtagumpay." (Qur'an 3:185) — dahil naaalala niya ang kamatayan at Araw ng Paghuhukom.
94. Ang Panalangin ni Abu Darda sa Libingan
Tumayo siya sa harap ng isang libingan at nagdu‘a: "Yah Allah, iligtas Mo ako mula sa kadiliman ng libingan at gawing maluwag ito para sa akin gaya ng pagpapaluwag Mo sa mga matutuwid."
95. Ang Paalala ni Umar ibn Abdul Aziz
Madalas niyang sabihin sa kanyang mga tauhan: "Kapag nakita ninyo akong nakahimlay sa libingan, alam ninyo na ang aking palasyo sa mundo ay napalitan ng hukay."
96. Ang Mensahe ni Abdullah ibn Mas‘ud
Sinabi niya: "Ang tunay na matalino ay yaong may pusong laging handa sa biglaang pagdating ng kamatayan." Lagi niyang pinapaalala ito sa mga mag-aaral niya sa Qur'an.
97. Ang Liham ni Imam Ahmad ibn Hanbal sa Anak
Sumulat siya sa kanyang anak bago mamatay: "Anak ko, huwag mong kalilimutan ang kabutihan sa huling sandali mo. Tandaan, ang huling gawa ang timbang ng lahat ng gawa mo."
98. Ang Pagdalaw ni Uthman ibn Affan sa Libingan
Kapag nakakita siya ng libingan, umiiyak siya hanggang mabasa ang kanyang balbas. Nang tanungin siya kung bakit, sabi niya: "Narinig ko sa Propeta [Sumakanya Ang Kapayapaan At Pagpapala Ng Allah] na ang libingan ay unang hantungan sa kabilang buhay."
99. Ang Huling Paalala ni Abu Hurairah
Bago siya mamatay, tinipon niya ang pamilya at sinabi: "Kung mabubuhay kayo nang matagal, huwag ninyong kalimutan na sa bawat oras, kayo ay papalapit sa inyong huling araw."
PHOTO CTTO
