06/06/2026
ZOMERSE ZONDAG (2) - LEZEN MET HUUB OOSTERHUIS IN DE THORA
Dichter-theoloog Huub Oosterhuis bestudeerde de Thora (en de bredere Joodse Schrift) intensief met rabbijn Yehuda Aschkenasy. Aschkenasy, die Auschwitz had overleefd opende voor Oosterhuis een heel nieuwe manier van Bijbellezen.
Afgelopen jaar heb ik in de Thora gelezen. Het heeft geleid tot mijn e-book THORA. Deze zomerzondagen wil ik graag met u een en ander delen.
Begint er in Gen. 2 nu een nieuw verhaal over het scheppingswerk van JHWH?
Ik denk van niet.
*
De Here God houdt een rust moment. Hij is onze voorganger in het bestemmen van een zevende dag. De dag heet in de Joodse traditie SJABBATH, in het christelijk geloof de zondag.
God rust uit. Hij laat ons zien dat het goed is voor de mens even afstand te nemen van je dagelijkse inspanningen om je taken en verantwoordelijkheden te vervullen.
Rust voor je lichaam, tijd om intens te genieten van het leven door te recreëren en cultuur op te snuiven.
De zondag… bij uitstek de dag om je geloof in God te vieren, Hem te loven en eer te bewijzen, te bidden en je ziel te voeden met een Woord van God, die de mensheid een Blijde Boodschap wil brengen.
*
In dit tweede hoofdstuk van Genesis lezen we iets opvallends. Hij leert ons over onze ‘ziel’ dat het begrip niet gelijk staat aan een onstoffelijk deel van de mens.
Het Hebreeuwse woord NEPHESH hertaalt hij niet als “geest”. Hij geeft het woord een drievoudige betekenis:
-
ademhaling: het leven gaat in en uit
-
de organen waarmee de mens ademt, eet en drinkt
-
levenskracht: de mens komt energiek over, maar heeft ook behoeften en is kwetsbaar.
“Je hebt als mens geen ziel, maar je bent het!
Je ziel is onlosmakelijk verbonden met je lichaam en de aarde.
Stopt jouw ademhaling, kan je als ziel niet meer bestaan op de planeet. De ziel vergelijkt hij met alles wat de mens nodig heeft om te overleven (voedsel, water, zuurstof en vrijheid) Jouw ziel doet je er naar verlangen en doet je welhaast vanzelf uitzien naar het zorgen voor de hongerige en onderdrukte.”
De messiaanse waarden en normen komen direct aan het licht.
God overzag zijn Schepping. Het werk aan de tekentafel en het realiseren van zijn plannen was goed gelukt.
Hij had gein in de mensen – hij genoot hoe Adam zich bezighield met het ordenen van planten en alle dieren, zo schrijft de verhalenverteller.
“Jij bent de grijze roodstaart-papegaai, jou noem ik schildpad, jou eekhoorn. Jij krijgt het merk Friese stabij.”
Het maakte Adam echter niet gelukkig. Hij had geen sparring-partner om het leven mee te delen en om samen te doen.
Maaltijd houden doe je toch veel liever samen, samen gaan naar de theatershow van Wende Snijders geeft pas echt vreugde…
God overzag het en zag dat het niet goed was deze mens als eenzame ziel zonder partner.
Hij brengt Adam –zo hertaalt Oosterhuis- in een diepe verdoving. In de grondtekst staat een woord dat samenhang heeft met anesthesie.
JHWH neemt uit het lichaam van Adam zijn zijde en vormt met botweefsel en spieren een partner voor deze mens.
Zij krijgt de naam Iesja (= Vrouw) want zij werd genomen van Iesj (Man).
De taal geeft aan hoe zij met elkaar verbonden zijn.
Als Adam weer bij bewustzijn is gekomen, weet hij niet wat hij ziet en waarneemt.
“Wat is deze Mannin schoon en knap…? Wat een prachtig figuur en een schitterende stem? Wat straalt ze een liefde uit… Wat is zij verrukkelijk, deze vrouw!”
De verhalenverteller laat het paar plaats krijgen in een tuin, een paradijs om te leven. Hij zegende hen en gaf ze de aanwijzing in liefde talrijk te worden.
“Leef als Iesh en Iescha… Wees mens en geniet als zielen van het leven”.
Deze zin staat staat in mijn ebook in rode kleur. Dat verwijst naar bloed - de vloeistof van het leven.
Man en vrouw verlaten hun ouderlijk huis om zelf een gezin op te bouwen.
In Bijbelse taal spreekt men dan ook van de verwekkingen.
Foto:
Jan Brueghel - De schepping van Eva
