25/12/2023
Overweging Kerstavond 2023. Roy Disney, de neef van de beroemde Walt Disney zei dat het niet moeilijk is te weten hoe je moet leven als je weet wat je waarden zijn. Het is niet moeilijk is om een beslissing in je leven te nemen als je weet waar je voor staat. Maar hij zei er iets bij: 'We leven in een wereld waarin mensen de prijs van alles kennen, maar de waarde van niets'.
De man die de Kerststal bedacht had, Franciscus van Assisi, wilde tot uitdrukking brengen dat als je ook maar iets van het geheim van het leven wilde begrijpen, het geheim dat de Eeuwige mens in geworden in dat kerstkind, dat je dan alleen maar hoefde te kijken naar wat er in zo’n stal gebeurde. In 1223 kreeg hij van paus Honorius III toestemming om in de kerk het kersttafereel met levende personen voor te stellen. In het bos bij het Italiaanse dorpje Graeci bouwde hij een stalletje. Hij knielde neer bij de kribbe en zie: in zijn armen kwam een kindje, omstraald van schitterend licht.
In de jaren daarna was het niet zo moeilijk om acteurs te vinden die in zo’n levende stal wilde spelen. Wie wil er nou geen meisje spelen dat zwanger was van het licht van de wereld. Moeilijke werd het om een vent te vinden die Jozef wilde spelen, want die wist nog steeds niet zeker of hij wel de vader was van dat kind. Ossen waren er ook al in die tijd voorhanden. Ezels in overvloed. Kamelen werden meegenomen door de drie koningen. En of er wel een olifant in zo’n stal hoort te staan, daarover zijn de geleerden het niet eens. Een dier was teleurgesteld over de rol die hem was toebedeeld. Hij had net daarvoor nog bij God geklaagd.
Ze merkten de teleurstelling bij het lam. Waarom zijn dieren zo vrolijk en ben jij zo zwijgzaam en bedroefd? ‘Waarom ben ik zo'n uitzondering tussen die duizenden anderen? Waarom gaf u mij niet, zoals de andere dieren een schild en wapen om me te verdedigen. De één heeft spitse horens, de ander scherpe klauwen, weer een ander een krachtige slurf of een gevaarlijke slagtand. Maar ik heb niets. Zoveel andere dieren kunnen wegvliegen, omhoogklauteren, wegduiken in de diepte van de zee, of vliegensvlug rennen. Maar wat kan ik?
En de Eeuwig had het aangehoord. Zeg maar wat je wil. Kies maar of je klauwen wilt, of scherpe tanden of wat ook maar om tegenstanders te verscheuren of te verjagen. O nee, zei het lam, dat wil ik niet. Ik wil niemand leed toebrengen, laat staan doden. Maar wilt u mij de wapens geven die mij helpen om het leed dat mij wordt toegebracht te kunnen vergeten, om mijn lijden dragelijk te maken. Dat is een verzoek dat ik niet kan weigeren, sprak God. Ik zal je de drie krachtigste wapens geven, waardoor je in tegenspoed niet ongelukkig zult zijn en zelfs in staat bent om het grootste kwaad te overwinnen. Dit zijn jouw wapens: zachtmoedigheid, toewijding en geduld.
Weet u. Ik maak me best wel wat zorgen over het feit dat veel mensen helemaal niet meer weten waar die feesten als Kerst en Pasen vandaan komen. Laat staan dat ze iets weten van dat scheppingsverhaal. Weet u bijvoorbeeld waar Pasen vandaan komt. Nou? Ik weet het wel. De natuur is aan het eind van de vorige eeuw gestorven. Weet u sowieso nog wat de natuur was? Van die bossen en die bomen en die weilanden en zo. Met Pasen houden we een herdenking voor de natuur. Echt waar: ik ben blij dat we tegenwoordig 3D-printers hebben. Kijk alweer uit naar het voorjaar. Dan print ik me toch een kanjer van een Paashaas.
En Kerst. Van de week vroeg mijn buurman of ik hem kon uitleggen wat Kerst eigenlijk was. Kun je nagaan. Dat weet zo’n man gewoon niet. Terwijl het zo makkelijk uit te leggen is. Jezus was een timmerman. Z’n vader was dat ook. Hij bouwde een feestje want hij had nu een zoon die zijn bedrijf over zou kunnen nemen. En daarom gaan we elke tweede kerstdag naar de meubelboulevard. Zo zit dat….
Ik snap dat lam wel datttie teleurgesteld was. Ik heb een verhaal gelezen over hoe de dingen ontstaan zijn. Vroeger heeft God de hemel geschapen, want de oceanen op aarde zaten vol met plastic. Er lag olie op de wateren… dat was de eerste dag. En toen heeft hij een vrouw geboetseerd omdat de mens z’n verstand niet gebruikte… het was ongeveer vijf voor twaalf…
Toen het allemaal misging vroeg de Eeuwige aan de de geleerden om de wereld te herscheppen. Nee, zeiden de politici, laat ons dat doen. Laat ons arde scheppen en de welvaart goed verdelen. Zij dekten de tafel in het westen en gaven de kruimeltjes aan de rest van de wereld. En zij vonden dat het zo goed was, en het werd avond en morgen: de tweede dag. En toen moest er gezaaid worden. Tarwe en aardappels voor de rijken en bommen en granaten in het oosten en het zuiden. En de geleerden zeiden: dieren moeten de aarde bevolken, en zij maakten dieren, ieder naar hun soort: kanonnen, tanks en pantserwagens. En ook vliegende wezen: straaljagers, bommenwerpers en raketten, ieder naar hun soort. En de geleerden zeiden: laat ons nu dé mens maken, ze kloonden de mens en programmeerden hem als consument en zeiden hem: wees economisch en pragmatisch, beheers de wereld en wees de baas over je medemensen. Toen was het avond geweest en begon het wel heel erg donker te worden. �En op de zevende dag besloot de Eeuwige het weer over te nemen. Hij vond dat het tijd werd voor ons mensen om onze verantwoordelijkheid te nemen. En hij schonk het Kerstlam de krachtigste wapens die de verantwoordelijke mens op aarde bij zich kan dragen. Want wat er vandaag geb***t, vrienden, wordt gemaakt wat wij willen maken als we tenminste niet gaan rusten om bewonderend te kijken naar wat er gemaakt is op de zes voorafgaande dagen. Wat er op de zevende dag geb***t hangt af van onszelf. We zijn niet wat ons overkomt, we zijn wat we kiezen te zijn…. Albus Perkamentus: Wie we zijn wordt niet bepaald door onze vaardigheden, maar door onze keuzes.
Abraham Joshua Heschel, Wie de mens? 2022. Daaruit een citaat dat heel precies aangeeft hoe de Liefdevolle en de mens op elkaar aangewezen zijn in hun passie voor de bevrijding en verlossing van mens en wereld: ‘Wie is de mens? Een wezen dat worstelt met dromen en plannen van de Nabije, met diens droom van een verloste wereld, van verzoening tussen hemel en aarde, van een mensheid die waarlijk zijn beeld is, die zijn wijsheid, rechtvaardigheid en mededogen weerspiegelt. ��Het is droom van de Levende om niet alleen te zijn, om de mensheid als partner te hebben in het drama van de voortdurende schepping. Door alles wat we doen, door iedere daad die we verrichten, helpen óf dwarsbomen we het drama van de verlossing; verkleinen óf vergroten we de macht van het kwaad.“
We betalen een hoge prijs als we onze creativiteit vergeten. We hebben in onze samenleving een probleem. En dat is het probleem van de overvloed. En daardoor worden we steeds minder creatief. We hebben een overvloed aan alles. We hebben een overvloed aan muziek, we ze zijn van binnen niet blij. We hebben een overvloed aan media en tv, maar we zien elkaar nauwelijks. We hebben een overvloed aan zenders, maar we kunnen elkaar niet ontvangen. Veel mensen hebben een overvloed aan geld, maar ze zijn armer dan ze zelf weten. We hebben een overvloed aan kennissen, we kennen niemand echt. We hebben een overvloed aan goden, maar de God van dienstbaarheid, barmhartigheid, liefde en vrede is ons onbekend.
We worden uitgedaagd om gebruik maken van de creatieve mogelijkheden die we hebben om van deze wereld een vreedzame wereld te maken. We worden uitgedaagd om de goddelijkheid van onze medemensen en medeschepselen te zien. En we worden uitgedaagd an alle mogelijkheden te gebruiken die we hebben om een betekenisvolle mensengemeenschap te vormen.
Wees waakzaam want voor je het beseft heeft de consumptiewereld met je diepste dromen een loopje genomen en je verlangen naar geluk netjes ingepakt in koopgedrag. Wees waakzaam want voor je het beseft zijn je vragen verstomd, en zie je niet meer hoe het onrecht wordt goedgepraat, en ben je aangepast aan wat 'de gewone gang van zaken' heet. Wees waakzaam want voor je het beseft praat je mee met wat ze allemaal zeggen: dat het elk voor zich is in het leven, en dat jij toch ook maar één keer leeft. Wees waakzaam want voor je het beseft leef jij ook ten koste van anderen, ook al heb je de mond vol van kiezen voor de zwaksten.
Kijk naar het kind in de kribbe: zie je hem ook in jezelf?
Die vraag stelt Kerstmis ons.
Kijk naar het kind in de kribbe:
Maak zijn ogen tot jouw ogen,
Opdat je naar mensen leert kijken zoals hij deed.
Maak zijn oren tot jouw oren,
Opdat je kunt luisteren naar mensen zoals hij deed.
maak zijn mond tot jouw mond,
opdat je, juist als hij, woorden van vrede kunt spreken.
maak zijn handen tot jouw handen,
opdat je, juist als hij, een helpende hand kunt toesteken
aan allen die in het donker zitten.
dan is hij ook in jou en door jou een licht in de duisternis.
God van licht, zichtbaar geworden in het kind van Betlehem,
help ons zijn droom te bewaren in onszelf, in onze gemeenschap.
help ons in zijn geest echt mens te worden, vandaag en alle dagen.
