08/09/2026
OVER HET JAARTHEMA VAN DE PKN: MEEBEWEGEN? DAT MOET DE KERK JUIST NIET DOEN.
Protestanten hebben juist in deze tijd grote behoefte aan moedige leiders, denkt schrijver en predikant Ad van Nieuwpoort. Helaas geeft de PKN haar leden een totaal andere boodschap. ‘Beweeg mee!’ Dat is het thema dat de grootste protestantse kerk van Nederland haar anderhalf miljoen leden meegeeft dit jaar.
Wat zegt deze keuze over de inhoudelijke staat van de Protestantse Kerk in Nederland? Hoe kom je tot zo’n keuze in een tijd waarin ongeveer alles wat van waarde is op het spel staat? Een tijd waarin het er enorm op aankomt dat daar een weerwoord tegen klinkt? Vlak over de grens behaalde de AfD met oudbakken nazi-leuzen en Russische propaganda een enorme verkiezingswinst, waarachter vele zorgen schuilgaan. In de VS wordt de naam van Jezus opnieuw verbonden aan kruistochten tegen de islam. En als we niet uitkijken, slaat een almachtige AI-god ons alle vaardigheden om kritisch te blijven nadenken uit handen.
Bloedeloze tekst
Moeten we meebuigen met de omgekeerde vlaggen en NSB-symbolen in de dorpen van onder meer de Biblebelt? Of met een extreem ‘wokisme’ waarin mensen worden gereduceerd tot identiteiten? Moeten we meebuigen met een Israël waarin een minister Ben-Gvir van de Thora een bloedige hakbijl heeft gemaakt? En dan hebben we het nog niet eens over de invloed van de Russisch-orthodoxe kerk op het moorddadige regime in Moskou, waar wij in ons land op velerlei wijze direct mee te maken hebben.
Ik doe maar even een greep om te schetsen in welke context de kerk zich op dit moment bevindt. Ik lees er niets over in de nogal bloedeloze toelichtingen rondom dit jaarthema op de site van de PKN, terwijl deze zorgen ook onder kerkleden groot zijn. Ondertitel van het jaarthema is ‘kerk-zijn in het krachtenveld van Christus’. Maar die ondertitel conflicteert totaal met het thema ‘Beweeg mee!’.
Jezus buigt niet mee
Zoals we leerden van verzetstheologen uit de twintigste eeuw, betekent het ‘krachtenveld van Christus’ namelijk niet dat je meebeweegt, maar dat je weerstand biedt, dat je je verzet. Met alle risico’s van dien. Jezus buigt niet mee met de machten van zijn tijd: hij veegt de tempel die al haar waarden in de uitverkoop doet, leeg. En om nog maar wat andere Bijbelse voorbeelden te noemen: Mozes beweegt niet mee met de koning van Egypte, Davidje beweegt niet mee met Goliath en Daniël weigert mee te bewegen met Nebukadnezar.
Wat is er aan de hand met een kerk die blijkbaar zo naar binnen gekeerd is dat ze vergeet haar leden op te roepen om mentaal weerbaar te worden en te blijven nu het er zo geweldig op aankomt? En waarom reikt zij haar leden niet aan wat zij heel concreet kunnen doen om weerbaar te worden in een tijd waarin de almachtige AI-god, als we niet uitkijken, al onze vaardigheden om kritisch te blijven nadenken uit handen slaat en big tech ons denken in toenemende mate koloniseert? Waarom komt zij niet met geestelijke noodpakketten?
Vertaalslag naar deze tijd
De PKN kan in dat opzicht een voorbeeld nemen aan de paus, die wél heel concreet ingaat op de zorgen die er zijn over wat er zich afspeelt op het wereldtoneel, waaronder de verregaande dreigingen van AI. De noodzaak om echt fysiek samen te komen om zo ‘kernen van mondigheid’ te vormen is geen overbodige luxe meer. Gemeenteleden snakken naar herbronning, maar dan wel ook met een vertaalslag naar de tijd waarin we leven.
Dat is niet eenvoudig, maar uiterst complex. Het is daarom verheugend dat er zoveel studenten zich aanmeldden om theologie te gaan studeren. Hard nodig, want het bijbels en theologisch analfabetisme viert hoogtij en de behoefte aan inhoud neemt almaar toe.
Nee, deze tijd vraagt niet om meebuigen maar om standvastigheid. Een collega suggereerde deze week op X dat ‘Buig niet’ wellicht een beter jaarthema was geweest. Ik ben het van harte met haar eens. Maar dat zal niemand verbazen.\
Ad van Nieuwpoort is predikant van de Haagse Duinzichtkerk en schrijver. Hij schreef onlangs ‘Buig niet. Bijbels tegengif voor nu’.
En met dank aan Trouw voor dit artikel.
