09/09/2026
Van de interessante avond met Li An Phoa (Drinkable Rivers) op 3 september j.l werd een verslag gemaakt. Hieronder kunt u het lezen.
Verslag informatieavond met Li An Phoa 3 september 2026
Algemeen woord van welkom Dominique de Boer
Wat ongelooflijk fijn dat u in zo grote getale gekomen bent naar dit huis van de oecumenische geloofsgemeenschap Het Brandpunt. Ik ben verbonden aan Het Brandpunt en zal u door het programma heenleiden. Het programma is tot stand gekomen door samenwerking van de Stichting Drinkbare Rivieren, de Gemeente Amersfoort, Stichting Vrienden van de Eem, Impact 033 en de Werkgroep Het Brandpunt Duurzaam Op Weg.
Het Brandpunt is een oecumenische geloofsgemeenschap: deze gemeenschap acht zich niet aan één specifieke kerk gebonden, maar laat zich voor haar inspiratie voeden door meerdere stromen waaruit de christelijke traditie bestaat, in het bijzonder de protestantse en Rooms-Katholieke. De term oecumenisch komt van het Griekse woord oikoumène. Dit betekent letterlijk ‘de bewoonde wereld’. En die is voor ons als Brandpunt belangrijk om onze oecumenische geloofsgemeenschap gestalte te geven. We willen betrokken zijn op de wereld: de wijk waarin ons gebouw staat, Kattenbroek; de stad, Amersfoort, waar we deel uitmaken van het religieus en maatschappelijk leven; de regio waar vandaan mensen ons weten te vinden als bron van inspiratie; en vanavond dus ook het stroomgebied van de Eem.
Vanuit die gevoelde en doorleefde betrokkenheid op de wereld – die we Bijbels gesproken in dit huis ook schepping noemen – sluiten we aan bij de wereldwijde christelijke beweging van kerken en gemeenschappen die van 1 september t/m 4 oktober extra stil staan bij de zorg om de schepping. De werkgroep binnen Het Brandpunt die zich in het bijzonder bezighoudt met de vraag hoe de geloofsgemeenschap een duurzame gemeenschap kan zijn, nam het voortouw voor het samenstellen van een rijk gevarieerd programma dat is ingericht rond het thema ‘Stromen van levend water’. Deze avond maakt hiervan deel uit.
Water is een bekend symbool binnen religieuze tradities. Het is een symbool waarin meerdere – zelfs tegenstrijdige - betekenissen samenkomen: leven, zuiverheid, maar evengoed ook dood. Binnen de seculiere context is dat niet anders. Water is de voornaamste bron van leven; wijzelf bestaan voor het merendeel uit water; het is verfrissend, verkwikkend, lest onze dorst; maar het kan ook dreigend, woest en verwoestend zijn.
Op deze avond kiezen we de invalshoek van het water als bron van leven. Al zijn andere perspectieven niet ver weg. Want hoe vaak is de leven brengende kracht van water niet bedreigd? Omdat het besmet en vervuild is geraakt.
Vanavond staat de lezing van Li An Phoa centraal: ‘Een levende Eem’. Zij zal ons meenemen in haar droom van gezonde rivieren. Samen met haar onderzoeken we hoe ook de Eem weer levendiger, schoner en toekomstbestendig kan worden.
We beginnen met een quiz over water, gepresenteerd door Henri Grünbauer. Daarna krijgt Eefke Meijer, werkzaam bij de Gemeente Amersfoort als adviseur en projectleider Grondstoffen & Afval(preventie), het woord.
(enigszins ingekort)
Waterquiz door Henri Grünbauer
Door deze quiz krijgen we mogelijk nog meer respect voor het wonder dat water heet.
- waar komt ons water vandaan : door inslagen van kometen en meteorieten
- verhouding zoet-zout water op aarde in 3%-97%
- water verdampt omdat het lichter is dan lucht
- de verdamping van water wordt bemoeilijkt omdat water ‘plakkerig’ van aard is
- onze nieren zuiveren ons bloed 20 x per etmaal (180 liter bloed )
- 71 % van ons lichaam bestaat uit water
- in de Grevelingen in Zeeland komt nog veel dieren- en plantenleven voor
Meer informatie : ‘Het waterboek’ door Aloh Jha
Informatie Eefke Meijer, adviseur ‘Grondstoffen en afvalpreventie’ gemeente Amersfoort
Doelstelling van de gemeente is om afval te voorkomen en afval op te ruimen.
- meer repareren, meer tweedehands kopen, ruilen artikelen, delen, inzet zero waste
- zwerfafval opruimen in winkel- en recreatiegebieden
- de gemeente onderzoekt hoeveel zwerfafval in het water in Amersfoort ligt in samenwerking met Waterschap Vallei en Veluwe. Top 5 : blikjes, plastic snoepverpakkingen, plastic flesjes, plastic tasjes en glazen flessen. Gemeten is hoeveel microplastic in het water voorkomt: 6400 deeltjes in 1 m3. De gemeente werkt aan een ‘plastic free road map’.
- gemeente werkt samen met de werkgroep Schone Rivieren. Vrijwilligers onderzochten in februari en oktober 100 meter rivieroever van de Eem op 47 onderzoeklocaties.
Gemiddeld liggen er 150 stuks afval op elke 100 meter rivieroever. Dit komt van de industrie, recreanten, huishoudelijke dumping en riool overstort. Gemeente haalt afval op uit de grachten en legt barrières aan, bijvoorbeeld in de Laak, om afval tegen te houden. Gemeente is bezig met het aanleggen van een vangsysteem bij de Koppelbrug over de Eem (klaar in begin 2028).
Inleiding Li An Phoa van Stichting drinkbare rivieren
- Li An laat kaart van Europa zien met alle stroomgebieden. Wij horen bij het stroomgebied van de Rijn en daarbinnen bij het stroomgebied van de Eem. Wij horen bij de Eemfamilie.
- Voor veel mensen is schoon water een luxe, zij moeten het doen met wat er in de rivier voorhanden is.
We kennen geen mensen die vroeger uit de Eem hebben gedronken. In 1928 werd nog uit de Thames gedronken.
- Li An maakte in 1994 een kano tocht over de Rupert rivier in Canada en het ontroerde haar dat zij rechtstreeks uit deze rivier kon drinken. Al onze voorouders hebben dat ook ooit kunnen doen. We realiseren ons te weinig hoeveel moeite het vraagt om schoon drinkwater uit de kraan de kunnen drinken. In 1997 bleek de Rupert rivier sterk verontreinigd: door een dam werd het zelfreinigend vermogen van de rivier vernietigd. Li An besloot toen haar leven
aan drinkbare rivieren te gaan wijden.
- in 2025 vond de Sandoz ramp plaats waarbij 200 miljoen vissen dood gingen. Veel indicatoren van schoon water zijn verdwenen. Water is vaak verontreinigd door blauwalgen.
- Uitgangspunt van stroomgebieden en daar levende rivierfamilies moet zijn: ‘Het teken van een gezonde economie zou een drinkbare rivier moeten zijn en niet het BNP’
- Li An onderzocht waar haar hart van ging zingen, waar ze goed in is en welk verschil zij zou kunnen maken. Zij besloot rivier-wandelingen te gaan maken overal in de wereld.
Inmiddels heeft zij 21.000 km langs rivieren gelopen. Bij deze wandelingen voel je je onderdeel van de waterfamilies langs de rivieren. Li An probeert burgerinitiatieven van de grond te tillen. Ook probeert zij burgemeesters van steden aan dezelfde rivier met elkaar in contact te brengen om plannen te maken voor een schonere rivier. Zij kunnen een declaratie opstellen waarin staat dat water onze levenslijn is en dat zij er naar streven hun rivier tot een drinkbare rivier te maken. Li An heeft 95 netwerken gevormd in 25 landen, waaronder de Vecht, de Berkel, de Thames, de Donau, de Schelde, de Amstel en de Geul (laatste twee in voorbereiding). Gepland is nu een Eemwandeling in oktober 2027.
Adoptie van drinkbare rivieren als kompas, de initiatieven zijn rimpelingen van een centrale beweging, gericht op gemeentelijk beleid in de stroomgebieden.
‘Wanneer je een schip wilt bouwen moet je de mensen laten verlangen naar de geur van de zee’ (uit Citadelle van Antoine de Saint-Exupéry)
- 2027 is een belangrijk jaar omdat alle Europese landen dan de Kader Richtlijn Water moeten hebben geïmplementeerd. Nederland heeft de te maken afspraken tot tweemaal toe uitgesteld. Daardoor haalt Nederland de doelstellingen van de KRW niet. Het gaatbij de KRW niet alleen om de grote rivieren, maar over alle water, ook vaarten en sloten.
- groot probleem is het voorkomen van ‘opkomende stoffen , nu noemen we ze ‘Zeer zorgwekkende stoffen’ . Elke seconde komt er een nieuwe stof in onze leefomgeving wereldwijd gezien. Er zijn geen normen voor deze nieuwe stoffen en de interactie tussen deze gevaarlijke stoffen is onbekend. We gaan nu pas handelen als de schadelijkheid van een stof bewezen. Beter is dat aangetoond moet worden dat iets niet schadelijk is: het ‘voorzorgprincipe’. Immers: voorkomen is beter dan genezen.
- Li An werkt met drie actiegidsen:
1 Experience, love and care van het water: sta met je buik naar het water in plaats van met je rug naar het water. Maak zwembare rivieren een tussendoel op weg naar drinkbare rivieren. Maak werk van ‘Vieren van het water’ en ‘Eren van het water’.
2 Beter voorkomen dan genezen: zet de koolmees in bij de bestrijding van de eikenprocessierups in plaats van gebruik van gifstoffen. Maak werk van terugdringen van pfas en sigarettenpeuken. Leef met de nieuwe schijf van vijf ten gunste van gezondheid van mens en aarde. Let op gebruik van zeepsoorten en schoonmaakmiddelen.
3 Landschap afstemmen op de watercyclus : Maak ruimte voor de rivieren; zorg voor sponswering in steden bv aanleg mangrove city parken; aanleg van voedselbossen; beplante muren en daken in de stad; tegelwippen (2 jaar geleden waren er al negen miljoen tegels gewipt en vervangen door groen dankzij samenwerkende partijen).
Afrondend: Kleine stappen doen er toe!
Li An stelt de vraag: wat kun jij betekenen voor de Eem en wat betekent de Eem voor jou? Enkele punten uit de gevoerde tweegesprekken:
- roeien en de Eemlijn zijn belangrijk voor mij
- de functie van waterzuiveringsinstallaties mis ik in het verhaal: spreker geeft aan dat 20 % van de stoffen niet gezuiverd kan worden en zo in het oppervlaktewater komen.
Toenemend probleem zijn de medicijnresten. Nu al opgelopen tot 144.000 kilo per jaar in Nederland
- drinkwaterbedrijven zijn belangrijk. Wij hebben in Nederland de beste ter wereld, maar ook zij kunnen niet alle stoffen verwijderen uit het drinkwater (o.a. pfas stoffen)
- ‘Vrienden van de Eem’ is blij met deze avond en hoopt op een vervolg met ook mensen die helpen met schoonmaken en bemonsteren rivieroevers van de Eem.
- een spreekster vertelt dat zij jaarrond dagelijks in de Eem zwemt. Ongeacht de kwaliteit van het water. Het brengt haar heel veel.
- oproep van om een emotionele binding aan te gaan met de Eem. Met elkaar liefde voor de Eem ontwikkelen.
- in december 2062 – februari 2027 toert een Jazz Collectief door Nederland met als thema water
- in Amersfoort wordt al op veel punten water bemonsterd. Er zit veel te veel troep in het water waar we onze jeugd aan blootstellen
Li An overhandigt de gemeente officieel de actiegids voor drinkbare rivieren en besluit met de woorden: om de liefde voor het water, voor stroomgebied de Eem te verinnerlijken hebben we geduld nodig, het is lange termijn werk en vraagt een verandering van onze cultuur. Onderschat daarbij je eigen mogelijkheden niet, zeker niet als gemeenschap!
Afsluiting en dankwoord door Dominique de Boer
We zijn aangekomen bij het laatste programmaonderdeel van deze avond. U krijgt straks de gelegenheid om in beweging te komen. Om met elkaar na te praten. Om een door Li An gesigneerd exemplaar van het boek Drinkbare rivieren te bemachtigen. Of als u het boek al hebt, uw exemplaar door haar te laten signeren. En om meer informatie op te halen over Het Brandpunt; het project van de gemeente Amersfoort; en over de Stichting Vrienden van de Eem. Kijkt u in de hal vooral ook naar de schitterende foto’s van de beken die het stroomgebied van de Eem vormen. Foto’s gemaakt door Jos van Baarsen.
Tot slot: we kunnen deze avond niet afsluiten als we niet een aantal mensen hebben bedankt. Allereerst wil ik de leden van de werkgroep Brandpunt Duurzaam op Weg noemen. En dan speciaal Dick Biesta. Zonder zijn enthousiasme, inzet, doorzettingsvermogen en coördinatie was deze avond er niet gekomen. Ik wil de mensen bedanken die ervoor hebben gezorgd dat deze avond qua geluid en techniek goed verliep. En verder alle andere mensen die voor en achter de schermen hard gewerkt hebben om deze avond tot een succes te maken.
En natuurlijk een woord van dank aan de sprekers van vanavond: Eefke Meijers, Li An Phoa en aan de presentator van de quiz, Henri Grünbauer.
Tot slot wil ik ú bedanken voor uw komst naar deze avond. Zonder u geen beweging. Dus, kom in beweging. Kom hier nog eens terug, als u wilt! U bent altijd welkom. En voor straks wel thuis.
Verslag : Hennie Sohl
