08/09/2026
DETAIL OP DINSDAG: EERLIJK BEKENNEN
🔴Het detail van vandaag kun je zaterdag van dichtbij bekijken in het stadhuis aan de Langestraat. Dat is het hele jaar voor publiek gesloten, maar op Open Monumentendag kun je het mooie stadhuis op je gemak van binnen bekijken.
🔴In de hal van het stadhuis staan nog twee oude pijnbanken. Eentje van rond 1600, en eentje uit circa 1750.
Het historische stadhuis was lang een verzamelgebouw voor allerlei stedelijke openbare instanties. Nog steeds is hier het bestuurscentrum van de gemeente. Maar in de loop der tijd werd voor de ene na de andere functie een eigen locatie gezocht, vooral vanwege de groei van de organisatie.
🔴Zo kreeg in 1936 de politie voor het eerst een eigen gebouw. De gevangenis was al in 1884 verplaatst en ook werd er sinds 1893 niet meer recht gesproken in dit gebouw. Bij de verhuizing van die organisaties bleven wel de pijnbanken achter. Marteling gebruiken om een verdachte te laten bekennen, was sinds 1798 niet meer toegestaan.
🔴In de laatmiddeleeuwse rechtspraak kon een verdachte alleenschuldig worden bevonden aan een halsmisdrijf als hij of zij schuld had bekend. En als iemand weigerde toe te geven, moest die persoon dus een beetje worden geholpen... Want zonder bekentenis geen schuld, en zonder schuld geen straf. En dat is niet eerlijk. Zo’n spelbreker werd dan op de pijnbank gelegd. In het ‘pijnkamertje’ in het stadhuis was een assortiment aan technieken beschikbaar voor de beul. Om zo’n onwillige klant van Justitie tot rede te brengen. Eerlijk waar, mijnheer de beul…
📌 Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar
Afb. 1 en 2, stedelijke pijnbank, ca. 1750, collectie Stedelijk Museum Alkmaar
Afb. 3, de twee pijnbanken zijn in de hal van het Stadhuis te zien
Afb 4 en 5, stedelijke pijnbank, 1600, collectie Stedelijk Museum Alkmaar
Afb. 6, het Stadhuis in 1898, foto Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed nr 004886
Kom zaterdag langs op Open Monumentendag!
