Erfgoed Alkmaar

Erfgoed Alkmaar Pagina van de vakgroep Erfgoed van de gemeente Alkmaar. Neem een kijkje achter de schermen op erfgoedalkmaar.nl

17/06/2026

🔴In deel 4 van deze serie over de verbouwing van het Alkmaarse grachtenpand, zien we de eerste elementen verschijnen die maken dat het huis straks een thuis wordt voor Johan, Michelle en Casper. Onder meer door de originele tussendeuren die op zolder bleken te liggen en die nu weer tussen de voor- en achterkamer zijn geplaatst.

🔴Johan en Michelle vertellen over de schatten die nog meer op zolder lagen. En boven laat de 11-jarige Casper zijn nieuwe kamer zien...

📽️ Bekijk de hele serie op YouTube Erfgoed Alkmaar (Playlist Oudegracht 243 Alkmaar). Daar vind je ook de eerste serie filmpjes van de bouwhistorische ontdekkingstocht door het huis met onze bouwhistoricus Jeroen van der Kuur.


Muziek in de video: Movavi

DETAIL OP DINSDAG: SPECIAAL VOOR HOGE GLASPLATEN🔴In 1930 liet de Alkmaarse glashandel Kerrebijn een nieuw bedrijfspand b...
16/06/2026

DETAIL OP DINSDAG: SPECIAAL VOOR HOGE GLASPLATEN
🔴In 1930 liet de Alkmaarse glashandel Kerrebijn een nieuw bedrijfspand bouwen aan het Luttik Oudorp 79. Architect Van der List bedacht de kleurige Art Deco architectuur. Die was voor die tijd uiterst modern en viel niet direct bij iedereen in de smaak. Lang werd het pand als ‘beeldverstorend’ gezien. Maar in 1993 werd het aangewezen als gemeentelijk monument.

🔴De langgerekte glas-in-loodramen, de staalkaart aan glassoorten, de hippe stalen ramen in de gevel en de gedurfde kleuren. Alles bij elkaar waarschijnlijk bedoeld als visitekaartje van de glas- en verfhandel die er ooit zat.
Ook speciaal is de gewapend betonnen bovendorpel boven de entree. Die loopt niet recht door, maar heeft een soort knik met een raampje erin. Zo ontstaat een verticale sleuf, precies boven de brede bedrijfsdeuren. Het raampje kan open, waardoor je een extra hoge opening krijgt. Heel praktisch als er echt grote glasplaten naar binnen moesten.

🔴Wil je trouwens weten hoe het er van binnen uitziet? Ook dit jaar doen Ateliers Kerrebijn en het Atelier van Arie Koning weer mee met Open Monumentendag. Op zaterdag 12 september kun je binnenlopen en genieten van het monument en de kunstexposities. En natuurlijk zijn er ook weer demonstraties.
Alvast voor je lijstje voor Open Monumentendag, dit jaar!

📌 Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar

Foto 1: Rover Images | Rob Verhagen

OPGRAVINGEN BIJ DE NIEUWBURG IN DE JAREN 70. WIE WAS ERBIJ? 🔴Onze archeologen zijn op zoek naar ooggetuigen! In de jaren...
13/06/2026

OPGRAVINGEN BIJ DE NIEUWBURG IN DE JAREN 70. WIE WAS ERBIJ?
🔴Onze archeologen zijn op zoek naar ooggetuigen! In de jaren zeventig van de vorige eeuw, zijn er maar liefst vier archeologische onderzoeken geweest bij kasteel de Nieuwburg. Alleen... In die tijd werd alles nog niet zo gedegen vastgelegd als nu... Helaas hebben we maar van twee van de vier onderzoeken documentatie. En die is ook nog eens heel beperkt.

🔴Vorig jaar op Open Monumentendag kon je in de Grote Kerk een unieke tinnen schaal bewonderen. Gevonden bij kasteel Nieuwburg door de vrouw van Joep Fokker (foto 2, lees ook het interview op erfgoedalkmaar.nl).

Onder de bewonderaars waren verschillende mensen die vertelden dat ze erbij waren, destijds. Dat ze de werkzaamheden hadden gezien en, in sommige gevallen, ook zelf dingen gevonden hadden. Was jij één van die mensen? Dan zijn we naar jou op zoek!

🔴Was jij ooggetuige van één van deze opgravingen? Heb je verhalen en misschien zelfs nog foto’s of vondsten? Alle extra informatie is waardevol voor het onderzoek van onze archeologen.

Zij doen al jaren onderzoek naar de verdwenen kastelen in Oudorp (je leest er alles over op erfgoedalkmaar.nl). En alle extra informatie is welkom, geeft Nancy de Jong aan: "Wij horen heel graag wat je daar gezien, gevonden of meegemaakt hebt! Het is niet onze bedoeling om eventuele vondsten af te nemen. We willen vooral graag vastleggen wat er allemaal nog meer gevonden is.'

📌 Dus was jij erbij en wil je je verhaal delen met onze archeologen? Stuur ons een dm en we nemen graag contact met je op.

VONDST OP VRIJDAG: KLEREN MAKEN DE MAN🔴Voor deze week koos Maartje een tegeltje uit dezelfde opgraving waaruit de twee b...
12/06/2026

VONDST OP VRIJDAG: KLEREN MAKEN DE MAN
🔴Voor deze week koos Maartje een tegeltje uit dezelfde opgraving waaruit de twee bordjes kwamen die ze belichtte op de achterkant van de lente-editie van Erfgoedmagazine Alkmaar. Toen een vrouw, nu een man. Beiden op de rug gezien.

🔴‘Kleren maken de man’. Een bekend gezegde dat goed past in een historische context. In de meest recente editie van het erfgoedmagazine besprak ik twee bordjes waarop een dame van de achterkant te zien is. Zij draagt een hoge kraag met een zogeheten rebato ter ondersteuning. Toen ik deze bordjes weer op hun plaats zette, viel mijn oog op een ander bordje. Het komt uit dezelfde opgraving aan de Langestraat in 2015.

🔴Op dit bordje staat een man, ook van de achterkant gezien. Aan zijn kleding kun je meteen zien dat hij een hoge status had. Hij draagt een zwaard, heeft sporen aan zijn schoenen en een gepluimde hoed op zijn rug. Dit wijst erop dat hij een edelman is. Langs de rand van het bord loopt een geometrisch motief. Terwijl je op de achterkant vakken met Chinese versieringen ziet. Het bord is uitgevoerd in blauw op wit.

🔴Het gaat om een stuk Nederlands faience. Dat is aardewerk met tinglazuur. Het bordje is gemaakt tussen 1625 en 1650 en heeft een diameter van 14,7 cm. Het ontwerp is gebaseerd op Chinees kraakporselein, dat in het begin van de zeventiende eeuw populair was.

🔴In de archeologie wordt aardewerk beschreven met behulp van het Deventer-systeem. Dit bord kreeg bij de opgraving de code f-bor-10. Bor staat voor bord. En 10 staat voor de vorm: in dit geval dat de platte bodem vloeiend overgaat in een opstaande gebogen rand (Afb 4).
De termen helpen ons om het aardewerk goed te herkennen en correct in te delen. En dit is dan weer het veertiende bord van dit type dat op deze plek is gevonden.

📌 Deze vondst is belicht door Maartje Kramer, depotbeheerder

DETAIL OP DINSDAG: BARENSTEEL🔴 Aan de Laurentiusstraat 3 in Alkmaar, vlak bij de Grote Kerk, staat het Hof van Teylingen...
09/06/2026

DETAIL OP DINSDAG: BARENSTEEL
🔴 Aan de Laurentiusstraat 3 in Alkmaar, vlak bij de Grote Kerk, staat het Hof van Teylingen. De poort wordt sinds 1931 bewaakt door twee stenen leeuwen. Die vatten hun taak zichtbaar serieus op. En ze houden allebei een schild vast met daarop een variant op het wapen van Holland. Het gaat om de adellijke wapens van twee telgen van de familie Van Teijlingen. Een aftakking van het grafelijk huis van Holland. De basis wordt gevormd door het wapen van Holland: een klimmende rode leeuw op een gele ondergrond. Daar overheen is op het rechter schild een horizontale balk afgebeeld met drie uitsteeksels aan de onderkant. Een zogenoemde barensteel. Die werd vroeger gebruikt om een familieband mee aan te duiden.

🔴 Over het ontstaan en de betekenis van de barensteel als symbool, is veel geschreven en gespeculeerd. De laatste visie is, dat het een koord voorstelt, met drie lapjes stof. En dat wordt over het ridderschild gespannen. Het idee is dat dit een functie had tijdens ridderlijke toernooien of op het slagveld.
Eerder werd trouwens gedacht dat het bij een barensteel zou gaan om bastaarden ofwel onwettige zonen van de oorspronkelijke wapenhouder. Maar het woord bastaard kreeg pas na de Middeleeuwen een negatieve bijklank. Tegenwoordig is de gedachte dat het ging om de jongere zonen van de familie. Want alleen de oudste overlevende zoon kon het voorvaderlijke wapen ongewijzigd overnemen.
Zo’n zijdelingse afstamming, aangegeven met een barensteel, was biologisch gezien niet altijd helemaal zeker. Maar door de aanspraak erop hardnekkig vol te houden, kon die uiteindelijk wel zeker worden gesteld. Ook de heren van Brederode claimden de afstamming van de graven van Holland. Zij voerden een blauwe barensteel in hun wapen. In plaats van de witte barensteel in het wapen van Floris van Teijlingen.

🔴 Laurentiusstraat 1-3 is bij Alkmaarders bekend als ’t Hooge Huys. De verzekeringsmaatschappij met dezelfde naam liet hier vanaf 1929 een nieuw kantoorcomplex bouwen. En waarschijnlijk kozen ze niet toevallig voor een sterk historiserende vormgeving. Met veel historische elementen. Het gebouw staat namelijk op een voor Alkmaar zeer historische plek. Een plek met een eeuwenlange traditie van het beheer van geld en goederen. Hier woonde en werkte in de middeleeuwen de rentmeester ofwel de zakelijk vertegenwoordiger van de Hollandse graaf. En daar wilde het bedrijf zich graag aan spiegelen. De levensverzekeringsmaatschappij bestond nog maar sinds 1891. Maar op deze manier straalde er toch iets van de ouderdom en eerbiedwaardigheid van de geschiedenis af op het bedrijf. Eigenlijk legde de verzekeraar hiermee ook een claim op een zogenaamde afstamming. Precies zoals de heren Van Teylingen deden in de middeleeuwen.

📌 Dit detail is uitgelicht door Anne Pauptit, monumentenadviseur team Erfgoed, gemeente Alkmaar

NIEUW PODCASTSERIE VAN DE KASTEELDETECTIVE🔴Ben je fan van de podcastserie De Kasteeldetective? Er is nu een vervolg! Ond...
08/06/2026

NIEUW PODCASTSERIE VAN DE KASTEELDETECTIVE
🔴Ben je fan van de podcastserie De Kasteeldetective? Er is nu een vervolg! Onder meer over het Spaans Beleg in Alkmaar, gezien vanuit Heiloo. Op het historische landgoed Ter Coulster, stond in die tijd nog een kasteel. En in 1573, tijdens het Spaans Beleg van Alkmaar, werd het kasteel bezet door Waalse huursoldaten. Wat volgde, was mishandeling en moord.

🏰 Maar eerst nog even dit: We mogen alvast verklappen hier, dat Marius Bruijn (alias de Kasteeldetective) op Open Monumentendag live aanwezig is op het voormalig kasteelterrein van De Nieuwburg in Oudorp. Dan neemt hij je ter plekke mee in de wereld van toen. Zet 12 september vast in je agenda!

🔴En tot die tijd kun je dus luisteren naar de nieuwe serie podcasts over de tragische geschiedenis van Kasteel Ter Coulster in Heiloo. Centraal staat niet alleen een driedubbele moord en een begraven zilverschat, maar ook een uniek zestiende-eeuws dagboek dat een schokkende parallel legt met de vluchtelingencrisis van vandaag.

📌De Kasteeldetective is een archeo-podcast die verdwenen kastelen van Noord-Holland onder de loep neemt. De serie is een initiatief van Marius Bruijn en Yvonne Molenaar, in samenwerking met Huis van Hilde. De serie wordt mede mogelijk gemaakt door o.a. Landgoed Ter Coulster, Saricon en het Cultuurfonds. Beluister de podcasts op Spotify, Apple Podcasts, Springcast en via: mariuserfgoed.nl (met meer achtergronden en afbeeldingen) en Huis van Hilde.nl.

📌Op erfgoedalkmaar.nl vind je de afleveringen over kasteel De Nieuwburg in Oudorp. Plus natuurlijk de verhalen over de archeologische onderzoeken!

📷 1 Marius met de stenen kogel van Ter Coulster
📷 2 Numismaat Frank Postma met een zilveren daalder uit de muntschat
📷 3 De Kasteeldetective met landgoedeigenaar Bart van der Feen de Lille

06/06/2026

🟡🔵 Word jij ook vrijwilliger bij Open Monumentendag in Alkmaar?

💛 “Het was een heel bijzondere dag. Er hing een heerlijk lichte sfeer in de straten. Alsof we met zijn allen een beetje opgetild werden!”💙

🔵Dat zijn de woorden van een bezoeker van Open Monumentendag in de gemeente Alkmaar. Elk jaar gaan in het tweede weekend van september de deuren open van zo’n 85 monumenten. Deuren die normaal voor publiek gesloten blijven. En dat niet alleen! Er zijn ook een heleboel leuke activiteiten voor iedereen!

🟡Open Monumentendag is DE gelegenheid om met al je vezels te voelen hoe bijzonder het is dat we zoveel historie hebben in de stad en de dorpen van de gemeente Alkmaar. Deze dagen voel en beleef je die historie meer dan ooit.
En dat is elk jaar weer mogelijk dankzij meer dan vijfhonderd vrijwilligers. Maar we kunnen er dus nóg meer gebruiken!

🔵Als vrijwilliger op Open Monumentendag kies je zelf hoeveel dagdelen je meehelpt en wat je doet. Er is altijd wel iets wat precies bij jou past.
Dit jaar op zaterdag 12 en zondag 13 september.

✏️ Ook vrijwilliger worden? Meld je aan op omdalkmaar.nl
Je bezorgt jezelf niet alleen een onvergetelijke dag, je maakt ook deel uit van een groep bevlogen mensen die dit evenement samen neerzetten. Als je je nu aanmeldt, ontvang je binnenkort de uitnodiging voor een inspirerende (en monumentale) kennismakingsmiddag.

VONDST OP VRIJDAG: MEER SCHIETTUIG EN EEN BLAFFER🔴Vier weken geleden liet Guus hier de trekker zien van een pistool uit ...
05/06/2026

VONDST OP VRIJDAG: MEER SCHIETTUIG EN EEN BLAFFER
🔴Vier weken geleden liet Guus hier de trekker zien van een pistool uit een beerput achter het Alkmaarse stadhuis. Vandaag borduren we weer even voort op dat thema. Als vondst van deze week koos Guus voor jachttafereeltjes op een paar Delfts Blauwe tegels die onze archeologen kortgeleden vonden aan de Krebbesteeg.

🔴De tegeltjes in de Krebbesteeg waren gebruikt als bodembedekking in een ondergronds aangelegde goot. Waarschijnlijk weer een mooi voorbeeld van hergebruik van ouder bouwmateriaal.
Als centrale voorstelling zie je op de ene tegel een jachthond. Op de andere is een kruisboogschutter te zien, die zojuist een pijl afvuurt op een groep wegvluchtende vogels.

🔴Het lijken wel frames in een jachtfilm: jager en hond besluipen een groepje wilde eenden tot op schootsafstand. De hond krijgt een seintje en jaagt het groepje op, waarna de jager zijn prooi uitkiest en afdrukt.
Voor de adel en de rijke burgerij was de jacht een aangenaam tijdverdrijf. Door zulke tegels in huis op de wanden te plaatsen, was je er als het ware ook een beetje bij.

🔴Beide tegels hebben een blauwe versiering op een witte ondergrond. En dus een centraal thema dat we kunnen rekenen tot de jachtscénes. Maar er zijn ook verschillen. De tegels zijn waarschijnlijk niet in dezelfde periode gemaakt.
Delfts Blauwe tegels werden in de loop van de zeventiende eeuw geleidelijk dunner. In het begin waren ze ruim een cm dik maar de dikte liep in die tijd terug tot 0,6-0,7 cm.

🔴Het tegeltje met de hond is 1 cm dik en komt waarschijnlijk uit 1625 tot 1650. De andere tegel is 0,8 cm dik en komt waarschijnlijk uit 1650 tot 1675. De Bourgondische lelie waar we nog een stukje van zien op de tegel met de hond, is ook een wat oudere versiering. De spinnenkop die is gebruikt op de tegel met de kruisboogschutter is dan weer wat moderner.
Jachttaferelen bleven dus vrij lang in trek. Maar vooral de hoekversiering volgde de mode van de tijd. Maar uiteindelijk vielen ook de jachttafereeltjes niet langer in de smaak. Zo vonden de tegels alsnog hun eindbestemming in de goot. In dit geval heel letterlijk...

📌 Belicht door Guus van den Berg, archeoloog

04/06/2026

(Sorry voor het geluid van deze video… De microfoontjes hadden kuren🙈)

🔴Maarre, we komen weer even terug op de vier studenten stedebouw en bouwkunde van hogeschool InHolland. In opdracht van Erfgoed Alkmaar maken zij een 3D ervaring van de Waagtoren. Gisteren kon je zien dat we met Noor en Arjan naar boven gingen om getuige te zijn van het begin van het scanwerk. En vandaag spraken we met Stijn en Youp die bij de monumentenspecialisten informatie ophaalden over de geschiedenis en de bijzonderheden van de Waagtoren.

🔴De studenten maken dus een model van het interieur van de Waagtoren, zodat je straks als het ware door de toren naar boven kunt ín een soort game-wereld. De informatie die de studenten kregen van de vakgroep Erfgoed wordt daarin verwerkt.

📌Wist je trouwens dat je op Open Monumentendag kans maakt op een gratis beklimming van de Waagtoren onder begeleiding van onze stadsbeiaardier en stadsuurwerkmaker? In de tweede helft van augustus komen de gratis tickets online om te bestellen. Volg ons ook op

📌Als eerste op de hoogte zijn van het volledige programma van 12 en 13 september? Abonneer je op de nieuwsbrief via onze website.

03/06/2026

🔴Misschien had je het al gelezen in de lente-editie van Erfgoed Magazine Alkmaar. Vier studenten stedebouw en bouwkunde van hogeschool InHolland maken een 3D ervaring van de Waagtoren. Met Noor en Arjan gingen we naar boven om getuige te zijn van het begin van het scanwerk.

🔴In deze video praten we ook met Roel en Ruben van Erfgoed Alkmaar. Zij houden zich voor de vakgroep Erfgoed onder meer bezig met het digitaliseren van erfgoed. Zo maakt Ruben ook 3D-modellen van archeologische vondsten en monumenten. Maar dan van de buitenkant.
Wat de studenten van InHolland doen, is een model maken van het interieur van de Waagtoren, zodat je straks als het ware door de toren naar boven kunt ín een soort game-wereld.

🔴En terwijl wij boven in de toren waren, waren Stijn en Youp in het stadhuis in gesprek met onze monumentenspecialisten. Om meer te leren over de geschiedenis en de bijzonderheden van de Waagtoren. Zodat zij die informatie kunnen inbrengen in hun model.

📌Morgen deel 2 waarin ze alvast een tipje van de sluier oplichten.

(muziek: Movavi)

Adres

Mallegatsplein 10
Alkmaar
1800BC

Openingstijden

Maandag 09:00 - 17:00
Dinsdag 09:00 - 17:00
Woensdag 09:00 - 17:00
Donderdag 09:00 - 17:00
Vrijdag 09:00 - 17:00

Telefoon

14072

Website

Meldingen

Wees de eerste die het weet en laat ons u een e-mail sturen wanneer Erfgoed Alkmaar nieuws en promoties plaatst. Uw e-mailadres wordt niet voor andere doeleinden gebruikt en u kunt zich op elk gewenst moment afmelden.

Contact De Plaats Van Aanbidding

Stuur een bericht naar Erfgoed Alkmaar:

Snelkoppelingen

Delen