10/05/2026
CIGABA DA KARATUN LITTAFIN ZADUZ-ZAUJAIN
DARASI NA 80
HADISI NA 149
عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِكٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ:
مَرَّ النَّبِيُّ ﷺ بِامْرَأَةٍ تَبْكِي عِنْدَ قَبْرٍ، فَقَالَ:
«اتَّقِي اللَّهَ وَاصْبِرِي».
فَقَالَتْ: إِلَيْكَ عَنِّي، فَإِنَّكَ لَمْ تُصَبْ بِمُصِيبَتِي، وَلَمْ تَعْرِفْهُ.
فَقِيلَ لَهَا: إِنَّهُ النَّبِيُّ ﷺ،
فَأَتَتْ بَابَ النَّبِيِّ ﷺ فَلَمْ تَجِدْ عِنْدَهُ بَوَّابِينَ،
فَقَالَتْ: لَمْ أَعْرِفْكَ،
فَقَالَ: «إِنَّمَا الصَّبْرُ عِنْدَ الصَّدْمَةِ الْأُولَى».
(رَوَاهُ الْبُخَارِيُّ وَمُسْلِمٌ)
Ajami
An Anas bin Mālik raḍiyallāhu ʿanhu qāla:
Marra an-nabiyyu ṣallallāhu ʿalayhi wa sallam bi-imra’atin tabkī ʿinda qabrin, faqāla:
“Ittaqillāha waṣbirī.”
Faqālat: ilayka ʿannī, fa’innaka lam tuṣab bi-muṣībatī, wa lam taʿrifhu.
Faqīla lahā: innahu an-nabiyyu ṣallallāhu ʿalayhi wa sallam,
fa’atat bāba an-nabiyyi ṣallallāhu ʿalayhi wa sallam falam tajid ʿindahu bawwābīn,
faqālat: lam aʿrifka,
faqāla: “Innamā aṣ-ṣabru ʿinda aṣ-ṣadmati al-ūlā.
Fassarar
Daga Anas bin Mālik (RA) ya ce:
Annabi ﷺ ya wuce wata mata tana kuka a bakin kabari, sai ya ce mata:
“Ki ji tsoron Allah, ki yi haƙuri.”
Sai ta ce: “Ka rabu da ni, kai ba ka fuskanci irin bala’in da na fuskanta ba!”
Ba ta gane cewa Annabi ne ba.
Sai aka ce mata: “Shi ne Annabi ﷺ.”
Sai ta zo kofar gidan Annabi ﷺ, ba ta samu masu tsaro ba, sai ta ce:
“Ban gane kai ba ne.”
Sai Annabi ﷺ ya ce:
“Haƙuri na gaskiya yana ne a farkon bugun musiba.
Sharhin Hadisi
Wannan hadisi yana koyar da mu muhimmancin haƙuri (ṣabr) a lokacin da musiba ta faru.
Annabi ﷺ ya ga matar tana kuka, sai ya umarce ta da taƙawa da haƙuri.
Saboda tsananin damuwa, matar ta yi magana mai zafi, ba tare da sanin wanda take magana da shi ba.
Da ta gane kuskurenta, sai ta zo neman gafara.
Sai Annabi ﷺ ya bayyana mata cewa:
👉 Haƙuri na gaskiya shi ne wanda ake yi a farkon musiba, ba bayan an saba ba.
Fa’idojin Hadisi
Muhimmancin haƙuri
Mafi girman haƙuri shi ne wanda ake yi nan take da musiba ta faru.
Taƙawa a kowane hali
Ko cikin damuwa, Musulmi ya kamata ya riƙe tsoron Allah.
Afuwar jahilci
Matar ta yi kuskure amma Annabi ﷺ bai tsananta mata ba.
Sauƙin rayuwar Annabi ﷺ:
Gidansa ba shi da masu gadi alama ce ta tawali’u.
Damuwa ba hujja ba ce ga sabo
Ko da mutum yana cikin bakin ciki, bai kamata ya faɗi kalmomi marasa kyau ba.
Darasi ga mata da maza:
Duk wanda musiba ta same shi, ya tuna cewa lada yana cikin haƙuri.
HADISI 150
الحديث (150)
عَنْ أَبِي بُرْدَةَ بْنِ أَبِي مُوسَى رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ، قَالَ:
وَجَعَ أَبُو مُوسَى وَجَعًا شَدِيدًا، فَغُشِيَ عَلَيْهِ، وَرَأْسُهُ فِي حِجْرِ امْرَأَةٍ مِنْ أَهْلِهِ، فَلَمْ تَسْتَطِعْ أَنْ تَرُدَّ عَلَيْهَا شَيْئًا، فَلَمَّا أَفَاقَ قَالَ:
«أَنَا بَرِيءٌ مِمَّنْ بَرِئَ مِنْهُ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ، إِنَّ رَسُولَ اللَّهِ ﷺ بَرِئَ مِنَ الصَّالِقَةِ وَالْحَالِقَةِ وَالشَّاقَّةِ»
(رواه البخاري ومسلم)
Ajami
An Abi Burdata bin Abi Musa radhiyallahu anhu qala:
Waji‘a Abu Musa waja‘an shadidan fughshiya ‘alaihi
Wa ra’suhu fi hijri imra’atin min ahlihi
Falam tastati‘ an tarudda ‘alaihi shai’an
Falamma afaqa qala:
Ana bari’un mimman bari’a minhu Rasulullahi ﷺ
Inna Rasulullahi ﷺ bari’a minas saliqati wal haliqati wash shaqah
Fassarar
Daga Abu Burdah ɗan Abu Musa (Allah Ya yarda da shi) ya ce:
Abu Musa ya kamu da wata matsananciyar rashin lafiya, har ya suma. Kansa yana kan cinyar wata mace daga cikin iyalansa. Ba zai iya hana ta komai ba (wato tana kuka da ihu).
Da ya farka sai ya ce: Ni na barranta daga wanda Manzon Allah ﷺ ya barranta daga gare su. Lalle Manzon Allah ﷺ ya barranta daga: mai ihu da kururuwa (a bakin ciki), da mai aske gashi (saboda bakin ciki), da mai yaga tufafi (saboda bakin ciki).
Sharhin Hadisi
Wannan hadisi yana nuna cewa Musulunci bai yarda da wasu halaye na jahiliyya ba lokacin da mutum ya gamu da musiba.
Manzon Allah ﷺ ya haramta abubuwa uku:
الصَّالِقَةُ (As-Sāliqa)
Ita ce mace (ko mutum) da ke daga murya tana ihu da kuka mai tsanani saboda bakin ciki.
الحَالِقَةُ (Al-Ḥāliqa)
Wacce ke aske gashinta saboda bakin ciki.
الشَّاقَّةُ (Ash-Shāqqa)
Wacce ke yaga tufafinta saboda bakin ciki.
👉 Duk waɗannan alamu ne na rashin haƙuri da ƙaddarar Allah (Qadar).
👉 Abu Musa (RA) ya yi wannan magana ne domin ya nuna cewa shi baya yarda da irin wannan hali, koda kuwa lokacin yana cikin rashin lafiya bai iya hana su ba.
Fa’idodin Hadisi
Haramcin yin ihu da kururuwa a lokacin musiba.
Haramcin aske gashi saboda bakin ciki.
Haramcin yaga tufafi saboda bakin ciki.
Wajabcin haƙuri da ƙaddarar Allah.
Halaccin kuka na nutsuwa (ba tare da ihu ba).
Muhimmancin bin koyarwar Annabi ﷺ a kowane hali
Nuna cewa ayyukan jahiliyya ba su da wuri a Musulunci.
Tunatarwa
Musulmi idan musiba ta same shi, abin da ya kamata ya faɗa shi ne:
“إِنَّا لِلَّهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ”
(Lallai mu na Allah ne, kuma gare Shi za mu koma)
ALHAMDULILLAH ZAMU CIGABA A DARASI NA GABA IN SHAA ALLAH 🤲🤲
Abu Ja'afar Assunny ✍️