24/05/2026
“သတ္တ နာမကိ” ခုနစ်ခုဆိုတာ ဘာလဲ
မြတ်စွာဘုရား ဘာသင်ပေးတုန်းဆိုတော့ ခုနစ်ခုဆိုတာ အသိဉာဏ်ဖြစ်ဖို့ရာ အကြောင်းတရားခုနစ်မျိုးရှိတယ်တဲ့၊ ဘုန်းကြီးတို့တတွေ နားလည် နေတဲ့ ဗောဇ္ဈင်ခုနစ်ပါးပေါ့၊ ဗောဇ္ဈင်ဆိုတာ “ဗောဓိ+အင်္ဂ” ဆိုတဲ့ စကားလုံးကနေ ဖြစ်ပေါ်လာတာ၊ ‘ဗောဓိ” ဆိုတာ အသိဉာဏ် ဖြစ်ပေါ်လာတာ၊ “ဗောဓိ” ဆိုတာ အသိဉာဏ်၊ “အင်္ဂ” ဆိုတာ ရရှိခြင်းရဲ့အကြောင်းတရားတဲ့၊ အသိဉာဏ်ဖြစ်ပေါ်ဖို့ရာအတွက် ဒီစွမ်းရည်သတ္တိတွေနဲ့ ကိုယ်သန္တာန်မှာ အသိဉာဏ်ရအောင် လုပ်ရမယ်တဲ့၊ ဟော ဗောဇ္ဈင်ခုနှစ်ပါး၊ (၇)ခုပဲတဲ့၊ ၇-ဂဏန်းကို ဖော်ပြလိုက်တယ်။
ဗောဇ္ဈင် ၇ ပါး
၁။ သတိသမ္ဗောဇ္ဈင် (Sati)
မိမိ၏ ရုပ်နာမ်၊ အပြုအမူ၊ စိတ်အခြေအနေတို့ကို အစဉ်မပြတ် သတိရှိနေခြင်း၊ သတိကပ်ထားနိုင်ခြင်း။
၂။ ဓမ္မဝိစယသမ္ဗောဇ္ဈင် (Dhamma Vicaya)
ကုသိုလ်၊ အကုသိုလ်၊ အမှားအမှန်နှင့် ရုပ်နာမ်ဓမ္မတို့၏ သဘာဝကို ခွဲခြားစိတ်ဖြာ၍ ဉာဏ်ဖြင့် ဆင်ခြင်သုံးသပ်ခြင်း။
၃။ ဝီရိယသမ္ဗောဇ္ဈင် (Viriya)
တရားဓမ္မ ကျင့်ကြံအားထုတ်မှုတွင် နောက်မဆုတ်တမ်း စွဲစွဲမြဲမြဲ ကြိုးစားအားထုတ်ခြင်း (ဝီရိယရှိခြင်း)။
၄။ ပီတိသမ္ဗောဇ္ဈင် (Piti)
တရားဓမ္မကို သိမြင်လာသည့်အခါ စိတ်ထဲတွင် ဖြစ်ပေါ်လာသော နှစ်သိမ့်မှု၊ အားရဝမ်းသာမှုနှင့် ကြည်နူးမှု။
၅။ ပဿဒ္ဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် (Passaddhi)
ရုပ်နှင့် စိတ် နှစ်ပါးလုံး ငြိမ်းချမ်းခြင်း၊ စိတ်လှုပ်ရှားတုန်လှုပ်မှု မရှိဘဲ တည်ငြိမ်အေးချမ်းခြင်း။
၆။ သမာဓိသမ္ဗောဇ္ဈင် (Samadhi)
စိတ်ကို တူရုတစ်ခုတည်း (အာရုံတစ်ခုတည်း) တွင် စူးစိုက်တည်ကြည်စွာ ထားနိုင်ခြင်း။
၇။ ဥပက္ခာသမ္ဗောဇ္ဈင် (Upekkha)
လောကဓံတရားများအပေါ်တွင် စိတ်လှုပ်ရှားခြင်းမရှိဘဲ မျှတစွာ ရှုမြင်နိုင်ခြင်း၊ လောဘ၊ ဒေါသ၊ မောဟ ကင်းပြီး အလယ်အလတ် သဘောဖြင့် နှလုံးသွင်းနိုင်ခြင်း။
