15/09/2021
EZRA
Ezra he Artaxerxes I loh B.C 458 vaeng ah Jerusalem lah a tueih a ni he tah Persia ukkhui ah Jew rhoek a taem rhai kung ben mangki coi ni a ti. Judah rhoek kah Olkhueng a then ca la a sawt a let tih a hnuk khit ah hlang loh a ngai na thai ham la a thui. Hlang a then lah a hloeih thai d**g ah Persian rhoek loh Jew rhoek ham k*tdoe bawm im temPse te a sak pa uh. Thang thui nah, hlangtloe nu yu na kong, hlangtloe hoel van a kawng, Khohni a ka oeng mueh neh imkhui khat la om na kawng he a tlaih pan (Ezr 10:9). Jeruslem vong a ka b**g tangtae te tlaih koep thoh koep ham la Persia sengprahrang taeng ah a bi tih Nehemia neh koep a pilnam te a hueh rhoi. Jeruslem vong ka koep nawn nah a khueh vaeng a khaw Ezara he om. Ezara he tah a pilnam (Miphun) a ka yoi kung lah a om mueh lah a mi phun a rhun uet ah Amah kah a yawn khaw a poek moe ni. Mawt k*t then pai hmuen tak tak pai ti he tueng.
(a) Ezra kah a hing nah
Aaron cadil la ka om Ezra loh Olkhueng avai bang la puet acang khaw a cang bal. Babiloh rhoek loh Jerusalem hmai ha boeih a hoeh uh tih Judah kho la Israel boeih a khuen uh n ah Ezra khaw thum van. Tedae B.C 539 ah Persian rhoek loh Babilon rhoek te a ta tih Israel rhoek a uk vaengah Judah rhoek te Jerualem kho la koep a mael sak uh thai. Angen tah Babilon ah tang uh poeng. Barhan ben kah bi a bi van d**gah Jerusalem kho koep sak nah thai ham Persian Barhan kah tha paek nah (support) a dang phoei bal ah tang ka khaw a ka bom hlang khaw a dang bal (procure). Jerusalem la ka cet tih Jerusalem kho a ka sak rhoek a ka bom laipai (proxy) la k*m a yet hlang a om phoei ah a hnuk lam tah amah neh Judah 5000 tah rhen mael uh. Jerusalem bawkim ham la sui neh a phu a ka om hnopai muep a khuen uh. Ezra loh “ Kai mih kah a kahing Khohni loh hlang boeih a dawn tih rhih ham a om moe nih” tila a thui lamhma coeng d**gah Persian MANGHAI taengah amih ak dwn ham rhal kabih ham Ezra loh a ngaih voel moe nih. Ted**gah mile 900 acaeh ham long la a om d**gah longpuenglongpae ah hlangthae neh hmuhnah uh thae pawt ham la, kopoek lunghoeih nah (humility) la khueh uh tih cakyaeknah a sai uh (Ezr 8:21). Jerusalem pha tih hnin 3 hnin ah hankhuen hnopai boeih te Jerusalem bawkim la a paek uh tih hmueihhlutnah khaw a sai uh. “Anaa o la then la koep sai ham, Jerusalem bawknah neh bawkim boeih koep tlaih hamla Khohni loh n’thui tih ka lo”tila a thui pa uh. Judah mawt kung a yol rhoek neh hmuh uh thae tih ol a thui uh vaengh Judah rhoek loh hlangtloe nu a yu na uh tih tueilaeh (detestable) hlangtloe singyoe te a awt uh tite Ezra loh ayak vaengah kothae a thin bahoeng toek. Judah rhoek loh kholong nu a yu nah tite Ezra loh a ming vaengah let. Hlangtloe nu yu nah te hnawt uh laeh, tholhyut nah khueh uh a ti nah uh. Khotlan neh khohli lakli ah Judah rhoek Jerusalem bawkim hmai ah boeih a pai sak uh tih Ezra loh ol a thui tah toi ca tih “Judah rhoek kah a tholh he yet coeng, tholh phong nah khueh uh, hlangtloe nu rhoe rhoe te yu na uh boeh” tila Ezra loh a thui pa uh. Judah rhoek a kothae uh van bal tih hlang 4 rhoek neh ol a tloek uh. Oltloekkung 4 a tuek uh tih bi a bi vaengah Judah 113 rhoek loh Khohni a ka tangah pawh Gentiles rhoek yu nah tite a hmuh uh. Tekhui ah hlang 4 rhoek tah khosoih rhoek la pawk. Hlang hmai ah khosoih rhoek loh awt ham koi la om ham a om vaengah Khosoih vik loh hlangnu a yu nah he tah coeng voel moe nih. Ayu a ka om tekhaw boeih a phae pah. Tephoei ah k*m 13 khui ah Ezra loh bi a bi te tah thut voel pawh. Judah ukkung Nehemiah loh a uk vaengah hnin takuem vai ham koi olkhueng te Ezra loh a sai pa uh. Jerusalem kah Water Gate thohka ah Judah rhoek boeih apai sak tih Babilon lam ka loh han khuen Olkhueng te ol a len hlang la Ezra loh a tae pa uh. Khothun lam ka loh kholaeh due a tae pa uh tih Judah rhoek tak a ko bahoeng a thoh uh d**gah “Amen Amen” a ti na uh. Tevengah Judah rhoek loh a tholh nah a ming tih a ko a thae uh vaengah Nehemaih loh “ im la cet uh lam tah buh ca uh dae, na ko thae sak uh boeh, Khohni kah a ta soah omngaih hamla om” tila a thui pa uh. A tha koep a om uh d**gah omngaih cal a im la mael uh tih a vuen ah khaw Ezra kah Khohni ol koep a hnatun uh bal. Bawkim la rhawp caeh ham, yuloh vasak anaa ol, pa rha pakhat paeknah, bawknah poei neh paek nah kawng te acak cala boeih a sai pa uh. Dap (Tabernicle) poei te hnin 7 khui ah a sai uh vaengah bawkim khui ah om uh. Nehemiah neh Ezra kah a sai rhang neh Judah rhoek kah uknah ben neh bawknah ben ah bahoeng then hang coeng. Mueihla ben ah khaw a tha bahoeng om coeng.