24/10/2024
"𝐉𝐞𝐬𝐮𝐡 𝐈𝐡 𝐊𝐞𝐧𝐞𝐡"
Khristian tih hi cu Jesush ih thuzirhnak a thluntu tin kan theih vek in Khristian pawl cu ni tin kan nunnak ah Jesuh ih keneh thluntu kan si ring hi a pawimawh a si. 1 Peter 2:21-24; “Khrih in sualnak zianghman a tuah lo; a hmurka in thuphan a per ti khal mi in an thei dah lo. Mi in an hmuhsuam tikah a hmuhsuam ve lo; harsat a tuar tikah hro a suang lo. Sikhalsehla dingthluk lairelnak thawn thu a ṭhentu Pathian sawn a rinsan a si. Khrih in amah ih taksa rori in kan sualnak cu thinglamtah ah a thlenpi zo ruangah kannih cu sualnak ahcun mi thi kan si ih dingnak sungah a nung dingmi kan si. Amah ih hmaa ruangah damnak nan ngah zo.” Khristian pawl Khrih ih keneh thluntu ka si ding maw? Kan thlun ding a siah cun Jesuh ih keneh hin khawi ah in hruai thih hi theih a tha.
Hmaisabikah, Khrih ih keneh thlunnak in tidai ih hnimpilnak ah in hruai a si. Ziangah tile Jesuh thuthangtha phuang a thok hlanah tihnimtu Johan hnenah ti hnimnak a lak thu kan hmuh thei ruangah a si. Matthiu 3:13-17 sungah hi tin ngankhum in a um; “Cuih caanah Jesuh cu Galilee ihsin Jordan Tiva ah Johan ih baptisma la dingin a ra. Asinain Johan in a hnenah, “Keimah sawn hi na hnen ihsin baptisma la ding ka si, ziangtinso nangmah riangri ka hnenih na rat?” tiah a sut. Sikhalsehla Jesuh in, “Atu cu hiti in tuah si koseh. Ziangah tile Pathian in tuah dingih in fialmi cu hiti hin kimter thluh ding a si,” tiah a ti. A ti vek cun Johan khal a lung a kim. Jesuh cu baptisma a tuah ngah vete in tidai sung ihsin a hung suak. Cutikah van khi a ong-aw ih Pathian ih Thlarau cu thuro bangin a rung ṭum ih a parih a fut kha a hmu. Cule van ihsin aw pakhat in, “Hi pa hi ka duh zetmi ka Fapa a si, a parah ka lung a kimzet,” tiah a ti.”
Jesuh tihnimnak a lak hi ruah a ttul ngaingai a si. Ziangah tile tihnim tih mi cu sualsirnak leh sual ngaidamnak ih rahsuah mi a si. Asinan, Jesuh cun sualnak a nei ve lo(Heb 2:13-18; 4:11-18). Ti a hnimnak ih a san sawn cu dingfelnak a famkimnak ding sawn ah a si tih thu Matthiu 3:15 sungah hi ngan khum in a um, “Sikhalsehla Jesuh in, “Atu cu hiti in tuah si koseh. Ziangah tile Pathian in tuah dingih in fialmi cu hiti hin kimter thluh ding a si,” tiah a ti. A ti vek cun Johan khal a lung a kim.” Curuangah kan ni Khrih ih dungthlun pawl khal in nunthar kan neih theinak dingah tihnimnak thawn bul kan ttan a tul. Mark 16:15-16; “Cule an hnenah, “Leilung khuazakip ah va feh uhla mi hmuahhmuah hnenah Thuthang ṭha va sim uh. Zokhal sisehla a zum ih baptisma a co ahcun rundam a si ding. Asinain a zum lotu cu hnon a si ding.” Jesuh cu sual nei lo si hman sehla kan ni cu sual kan nei. Kan sualnak pawl ngaidam a si theinak dingah tihnimnak kan lak a tul. Tirhthlah 2:36-38; “Israel mi pawl, thinglamtah parih nan thahmi Jesuh hi Pathian in Bawipa le Messiah ah a tuah zo a si, tihi fiangtein nan theih ṭheh dingah a ṭul hrimhrim a si,” tiah a ti. Cuih thu an theih tikah an thinlung a khoih zetih Piter le a dang tirhthlah pawl cu, “U le nau pawl, ziangso kan tuah ding?” tiah an sut. Piter in an hnenah, “Nan zatein nan sual sir fingfing uhla Jesuh Khrih hmin in baptisma lak uh; cuticun nan sualnak ngaidam nan si ding ih Pathian laksawng Thlarau Thianghlim nan ngah ding.”
A pahnihnak ah Jesuh keneh thlunnak in sualforhnak thlaler ah in hruai ding a si. Thutthangtha ngantu Matthiu, Marka le Luka pawl cun Jesuh cu thlaler ah sualforhnak tong dingin hruai a si thu fiangzet in an ngan. Matthiu 4:1; “Cule Jesuh cu Satan ih hniksak dingah Thlarau in ramṭhing ah a fehpi.” Hebru 4:14-15; “Curuangah kan zumnak hi khoh zetin kaihnget uh si. Ziangah tile Pathian Fapa Jesuh cu kan Puithiam saang maktak a si ih amah cu Pathian umnak rori ah a thleng zo. Kan Puithiam saang cu kan ṭonṭaihnak in theihsak lotu a si lo. Kanmah vekin sualforhnak a phunphun a tong vemi a si; a sinain anih cu a sual lo.” Cubangtukin Jesuh dung thlun ding a hriltu pawl cu sual forhnak kan tong ding a si. Jeim 1:13-14; “Cubangtuk hniksaknak cu mi in an ton tikah, “Pathian in i hniksak a si,” tiah zohman in ti hlahseh. Ziangah tile Pathian cu sualnak in a hniksak thei lo ih amah khal in zohman a hniksak hai lo a si. Sikhalsehla minung cu sualforhnak a ton tikah amah ih taksa hiarnak in a thlem ih thang vekin a awh ṭheu.” 1 Korin 10:13; “Hniksaknak nan tonmi pawl hi midang hnen khalah a thleng ṭheumi sualforhnak a si ko. Sikhalsehla Pathian cun a thukammi a kimter ih nan tuar thei lo ding tiangin hniksaknak a thlenter lo ding. Hniksaknak nan ton tikah nan tuar theinak dingah thazaang a lo pe ding ih cuticun nan luatnak dingah lamzin a lo sial sak ding.” Asinan, cumi sualforhnak pawl ihsin luat theinak lamzin a um a si. Saam 119:11; “Ka thinlung sungah na daan cu ka ret zo, Na parih ka sual lonak dingah.” Jeim 4:7; Curuangah Pathian duhnak a thluntu si uh. Satan kha do uhla a tlan mai ding.” Hebru 4:16; “Cuti a si ruangah Pathian bawi tokham cu ralṭha zetin pan uhsi; cutawkah zaangfahnak a um. Cutawkah ngilneihnak kan co ding ih kan ṭul tik caanah zaangfahnak kan ngah ding a si.”
A pathumnak ah, Jesuh ih keneh thlunnak in biakpeeknak in ah in hruai ding a si. Ziangah tile, Jesuh amah khal nauhak a si lai ihsin biakpeeknak ah hmuh theih in a um a si (Luka 2:41-49). Cu lawng silo in, siangpahrang David, Pathian ih thinlung tongbiktu kha cu biakpeeknak hmun ngainatu a sia thu Saam 122:1 sungah hmuh thei in a um. Saam 84:4 sungah kha, Na Biakinn thiang sungih a ummi Na hnenih thangṭhatnak cat lo ih a satu pawl cu, Mi lungawi an va si so!” tiah ngankhum in a um thu khal hmuhthei in a um. Tukhamtar sungah kan zohthim tlak ngaingai a si mi Timothy khal cu Pathian biakpeeknak hmun ngainatu a si zia pawl 1 Tim 3:14-15 le 2 Tim 3:14-15 sungah hmuh thei in um. Tuanlai Khristian pawl khal cu Pathian biakpeeknak hmun ih tel hi ngaina em em tu an si zia pawl thuanthu ih ngankhum mi pawl ah khal hmuh thei in a um ve. Curuangah, Khrih ih keneh thlun a duh tak tak lo nu cu Khristian pawl pumkhawmnak hmun hi a ngaina dah lo ding ih amai taksa hiarnak hmun ah caan a hmang sawn theu ding a si.
A palinak ah Khrih ih keneh thlunak in Amai hrang pumpek ih hnatuantu si dingah lam in hruai ding a si. Ziangah tile, Khrih amah khal cu mi riantu dingah leitlun ah a ra tih Marka 10:45 sungah kan hmu thei. Khrih leitlun ih a tlanlen laiah khal a nun cu Pathian ih riantuannak in a hmanliam thu Khristian tin in kan thei cio ko. Cubangtuk in a dungthluntu a si lo le, Amah ih keneh a thlun duhtu pawl cu Amai riantuan dingah thu in pek a si (Matt 28:18-20; Jeim 1:27; Luka 22:27). Curuangah Khrih ih keneh thluntu kan si ah cun kan tikcu, kan thazang le caan sunglawi kan neih mi pawl hi Amai riantuannak ah hmang tu ka si cio ding a si (2 Korin 12:15; Matt 25:35-36).
A panganak ah Khrih ih keneh thlunnak cun thlacam mi nun ah in hruai ding a si. Khrih amah in nun kan zoh sal tikah khal thlacam teima tu ngaingai a si zia kan hmu thei. Jesuh amah hi cu sual nei lo leh a famkim mi a si nan van ih um mi a pai bawmnak a tul zia cu a thlacam nun ih a hmuhsuah a si (Luka 5:15-16; 6:12; Matt 26:36-46). Pathian fapa Khrih rori in van ih um mi pa thawn pehtlaih awnak neih hi tluk in a tul a si ah cun kan ni pawl cun amah hnak ziangtluk in kan tul sawn ding. Curuangah unaupa Pawl cun catbang loih thlacam dingin 1 Thes 5:17 sungah a forh ih hleiah 1 Tim 2:8 sungah khawinah khawinah kan um khal le tlacam ding thu a sim a si.
A paruknak ah Khrih ih keneh thlunnak cun tuarnak thinglamtah ah in hruai ding a si. Leitisa hmang lai kan si bangtuk in damlohnak le thihnak pawl kan tuar a tul lai a is. Cu ih hlei ah Khrih keneh thlun ding kan thencat tikah duhdawtmi pawl ih tansan tla kan tong ding a si (Matt 5:10-12). A sinan, Pathian hnenah ka pa na hrang ka tuarmi a tamtuk zo ka thlarau in cohlang hram aw ti ih rel thei tu si ding hi a ropi lo ding maw.
A netabiknak ah, Khrih ih keneh thlunnak in hmun pahnih ah in hruai ding a si. A pakhatnak sawn cu thihnak a si. Thihnak cu zo zo ih ton ding mi a si ko (Heb 9:2). Asinan, Khrih ih keneh fekte in a thluntu pawl cun thihnak kan ton tik khal ah David ih lungput vek kan nei thei ding a si (Saam 23:4). David ih lungput lawng si lo in Pawl ih lungput vek khal nei thei tu kan si ding a si (2 Tim 2:11-12; 2 Tim 4:7-8). Khrih ih keneh thlunnak ih in thlenpi nak ding hmun a pahnihnak cu nunnak lukhum cotu dinhmun ah a si. Khrih amah rori in amai dung kan thlunnak cu bansan men lo in thih tiang rinum zetin kan thlunthei a si ah cun nunnak lukhum cotu kan si ding tiah Thuphuan 2:10 le Jeim 1:12 sungah tiamkamnak a pek. Curuangah, Khrih ih keneh cu a langih thluntu men si lo in thihtiang rinum zetih thlun theitu kan si a tul a si.
Thunetnakah, Khrih ih keneh thlun rero tu kan si hrih lo ah cun tuni hi thlun tannak ding tikcu caan tha a si. Milai kan nu cu a tawi ih thaizing ziang a cang ding kan thei lo ruangah kulhfung lo in Khrih keneh thluntu si thlang uh si duhdawtmi u le nau tla.
