09/07/2026
බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයට පත්වී පළමු සතිය (පල්ලංක සත්තාහය) ගත කළේ ඇසතු බෝ රුක මුල එකම ඉරියව්වෙන් භාවනානුයෝගීව වැඩසිටිමින් බව අප කවුරුත් දන්නා කරුණකි. නමුත්, උන්වහන්සේ වැඩසිටි එම නිශ්චිත භෞතික ස්ථානය (වජ්රාසනය) පිටුපස ඇති, බෞද්ධ ත්රිපිටක අටුවා ග්රන්ථවල සටහන් වන අතිශය ගුප්ත සහ විශ්වීය අබිරහස බොහෝ දෙනෙකුට මඟහැරී ඇත. එය හුදෙක් සාමාන්ය ගසක් යට තිබූ පොළොවක් නොවේ.
බුදුදහමේ මූලික ඓතිහාසික ග්රන්ථ වන 'ජාතක නිදාන කථාවේ' සහ 'මහාබෝධිවංශයේ' අකුරක් නෑර සඳහන් වන පරිදි, බුදුරජාණන් වහන්සේ වැඩසිටි මෙම ඇසතු බෝ රුක පිහිටි ස්ථානය බෞද්ධ විශ්වවිද්යාවට (Buddhist Cosmology) අනුව හැඳින්වෙන්නේ 'පෘථිවි නාභිය' (Pathavi Nabhi) හෙවත් මහපොළොවේ කේන්ද්රස්ථානය ලෙසයි.
මෙම පුරාණ ග්රන්ථවල අන්තර්ගත වන අතිශය විශ්මිත වාර්තාවකට අනුව, අතීතයේ වැඩසිටි සහ අනාගතයේ පහළ වන සියලුම බුදුවරුන් බුද්ධත්වයට පත්වන්නේ හරියටම ඉන්දියාවේ පිහිටි මෙම නිශ්චිත භූමි ඛණ්ඩයේදී පමණය. වෙනත් කිසිදු ස්ථානයකට බුදුවරයෙකුගේ බුද්ධත්වයේ අසීමිත අධ්යාත්මික බර සහ කම්පනය දරාගැනීමට නොහැකි බව එහි පැහැදිලිව දැක්වේ. බුද්ධත්වය ලබන මොහොතේ එම ශක්තිය දරාගත හැකි එකම ස්ථානය, මේ පෘථිවි නාභිය මත පිහිටන අපරාජිත 'වජ්රාසනය' පමණි.
මෙහි ඇති වඩාත්ම ගුප්ත කාරණය වන්නේ, කල්පාන්තයකදී ගින්නෙන්, ජලයෙන් හෝ සුළඟින් මුළු ලෝකයම විනාශ වී යන විට, ලෝකයෙන් අවසන් වරට විනාශ වී යන්නේ මෙම වජ්රාසනය පිහිටි භූමියයි. එසේම, අනාගතයේදී නැවත නව ලෝකයක් නිර්මාණය වීමේදී, මහා සාගරය මැදින් පළමුවෙන්ම මතුවන්නේද මෙම පෘථිවි නාභියයි. එය අහසින් බැලූ විට නෙළුම් මලක හැඩයක් ගන්නා බවත්, ඒ වටා ඇති කිසිදු ගසක හෝ ශාකයක අත්තක් මෙම භූමිය දෙසට නොනැමෙන බවත්, කිසිදු සත්වයෙකුට මෙම ස්ථානයට ඉහළින් අහසේ ගමන් කළ නොහැකි බවත් පුරාණ අටුවාවල ලේඛනගත වී ඇත.
අද අප ඉන්දියාවේ බුද්ධගයාවේ දකින බෝධීන් වහන්සේ යට ඇති භූමිය, හුදෙක් ඓතිහාසික ස්ථානයක් පමණක් නොව, එය සම්පූර්ණ විශ්වයේම බලවත්ම සහ නොසැලෙන කේන්ද්රස්ථානය බව අපේ පැරණි ග්රන්ථවල සටහන් වී අවසන්ය.
අපේ ඉතිහාසයේ සැඟවුණු මෙවැනි ගැඹුරු විශ්වීය රහස් ගැන ඔබ මීට පෙර අසා තිබුණාද?
Sources / references:
Jataka Nidanakatha (The Story of the Lineage) - The foundational Theravada commentary that explicitly documents the concept of the 'Pathavi Nabhi' (Navel of the Earth) and asserts that the Vajrasana is the only physical location capable of bearing the weight of a Buddha's enlightenment.
Mahabodhivamsa - The classical Sinhalese/Pali historical chronicle that extensively details the geographical and cosmological uniqueness of the Bodhi tree's location, describing it as the first place to emerge during world formation and the last to dissolve during cosmic destruction.
