29/07/2026
ඇසල පසළොස්වක පොහෝ දිනය බුද්ධ චරිතයේ මෙන්ම ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ ඉතිහාසයේත් අතිශය වැදගත් සන්ධිස්ථාන කිහිපයක් සලකුණු කරන ඉතා පූජනීය දිනයකි.
ඇසල පෝයෙහි ප්රධාන වැදගත්කම් පහත පරිදි වේ:
බුද්ධ චරිතයට අදාළ වැදගත්කම:
* සිදුහත් බෝසතාණන් වහන්සේ මව් කුසේ පිළිසිඳ ගැනීම: මහා මායා දේවිය අලියාගේ සිහිනය දුටු දිනය ලෙස මෙය සැලකේ.
* මහාභිනිෂ්ක්රමණය: සිදුහත් කුමරු ගිහිගෙය කලකිරී, රාහුල පුතු උපන් දිනයේම, සත්ය සොයා අභිනිෂ්ක්රමණය කළේ ඇසල පෝ දිනකයි.
* ප්රථම ධර්ම දේශනාව (දම්සක් පැවැතුම් සූත්රය): බුදුරජාණන් වහන්සේ බුද්ධත්වයෙන් පසු බරණැස ඉසිපතන මිගදායේදී පස්වග තවුසන් උදෙසා "ධම්මචක්කප්පවත්තන සූත්රය" දේශනා කළේ මේ උතුම් දිනයේදීය. මෙය සම්බුද්ධ ශාසනයේ ආරම්භය ලෙස ද සැලකේ.
* කොණ්ඩඤ්ඤ තෙරුන් සෝවාන් වීම: ප්රථම ධර්ම දේශනාව ශ්රවණය කළ පස්වග තවුසන් අතරින් කොණ්ඩඤ්ඤ තවුසා සෝවාන් ඵලයට පත් විය.
* යමාමහ පෙළහර පෑම: බුදුරජාණන් වහන්සේ තීර්ථකයන්ගේ මානය මර්දනය කිරීම සඳහා යමාමහ පෙළහර දැක්වූයේ ද ඇසල පෝ දිනකදීය.
* තව්තිසා දෙව්ලොවට වැඩම කිරීම: මෑණියන් වූ මාතෘ දිව්ය රාජයා ඇතුළු දෙවියන්ට අභිධර්මය දේශනා කිරීම සඳහා බුදුන් වහන්සේ තව්තිසා දෙව්ලොවට වැඩම කළේ ඇසල පොහෝ දිනයකදීය.
ශ්රී ලංකාවේ බෞද්ධ ඉතිහාසයට අදාළ වැදගත්කම:
* පළමු වස් එළඹීම: මිහිඳු මහරහතන් වහන්සේ ඇතුළු පිරිස ශ්රී ලංකාවේ ප්රථම වතාවට වස් එළඹීම සිදු කළේ ඇසල පෝ දිනයේදීය. භික්ෂූන් වහන්සේලා "පෙර වස් එළඹීම" සිදු කරන්නේ ද මෙදිනයි.
* ප්රථම දේශීය උපසම්පදාව: අරිෂ්ඨ කුමරු ඇතුළු සිංහලයන් පිරිසක් මහරහතන් වහන්සේලා යටතේ මහණ උපසම්පදාව ලැබීම.
* රුවන්වැලි සෑයට මුල්ගල් තැබීම සහ ධාතු නිධානය: දුටුගැමුණු රජතුමා විසින් රුවන්වැලි මහා සෑය තැනීමට මුල්ගල තැබීම සහ එහි ධාතු නිධානය කිරීම ඇසල පොහෝ දිනයක සිදු වූ බව වංශකතාවල සඳහන් වේ.
* ඇසල පෙරහැර මංගල්යයේ ආරම්භය: හේමමාලා කුමරිය සහ දන්ත කුමරු විසින් දළදා වහන්සේ ශ්රී ලංකාවට වැඩමවීමෙන් පසු, එය නිමිති කරගෙන මහනුවර ඇතුළු ප්රධාන නගරවල පැවැත්වෙන වාර්ෂික ඇසල පෙරහැර මංගල්යයේ ආරම්භය ද ඇසල පෝය සමඟ බැඳී පවතී.
සාරාංශය:
එබැවින්, ඇසල පොහෝ දිනය බෞද්ධයන්ට බුදුන් වහන්සේගේ ජීවිතයේ ප්රධාන සිදුවීම් සිහිපත් කිරීමටත්, ශ්රී ලාංකික බෞද්ධයන්ට තම ආගමික හා සංස්කෘතික උරුමය සමරන්නටත් ලැබෙන සුවිශේෂී අවස්ථාවකි.
