18/12/2025
භගවා යන බුදුගුණය “භග සංඛාතා ධම්මා අස්ස සන්තීති භගවා” යනුවෙන් අටුවාවේ දැක්වෙන බව. (දීඝ නිකාය ටීකාව)
‘භග’ ලක්ෂණය හෙවත් භාග්යවත් බව, සමෘද්ධිය, කීර්තිය යනාදි ගුණ දරන තැනැත්තා ‘භගවා’ නම් වන බව.
භගී භජී භාගී විභත්තවා ඉති
අකාසි භග්ගන්ති ගරූති භාග්යවා
බහූහි ඤායෙහි සුභාවිතත්තතො
භවන්තගො සො භගවාති වුච්චති
(ඛුද්දක නිකායට්ඨකථා)
භග ධර්ම ඇත්තේ ය, පනවන ලද සේනාසනාදිය භජනය කළේ ය, අර්ථ, ධර්ම, විමුක්ති, රස භාග ඇත්තේ ය, ධර්මය විභාග විශ්ලේෂණය කළේ ය, රාගාදි කෙලෙස් බිඳ දැමුවේ ය, භාග්ය ඇත්තේ ය,
භාවනාවෙන් වඩනා ලද සිත් ඇත්තේ ය, භවයෙහි අන්තයට ගියේ ය, යන අරුතින් ද ‘භගවා’ නම් වන බව.
භගවා යනු ශ්රේෂ්ඨ නාමයක් බැවින් ද, එය උතුම් නාමයක් බැවින් ද, උන් වහන්සේ ගරු ගෞරවයෙන් යුක්ත වන බැවින් ද ‘භගවා’ නම් වන්නේ යැයි විශුද්ධි මාර්ගයේ සඳහන් වන බව.
“භගවාති වචනං සෙට්ඨං - භගවාති වචනමුත්තමං
ගරුගාරවයුත්තොසො - භගවාතෙන වුච්චතී“ තී“
(විශුද්ධි මාර්ගය)
බෙදුයෙන් දහම් කඳ
බජනය කෙළෙන් ගුණ කඳ
බග දහමින් සසඳ
බැවින් බගවත් වී ය මුනි සඳ
(බුදුගුණ අලංකාරය)
