23/02/2026
සෝමාවතී පුදබිමේ සැඟවුණු හාස්කම: වැල්ලවත්තේ වෙද මහතාගේ අසිරිමත් මෙහෙවර
"අන්න අර ඝන කැලෑව ඇතුළෙන් රෑට හේවිසි සද්ද ඇහෙනවා... මහා පුදුම ආලෝක ධාරාවන් අහසට විහිදෙනවා..."
මීට දශක කිහිපයකට පෙර අලි කොටි පිරුණු මහ වනය මැදින් ඇසුණු ඒ අද්භූත කතාව, අද අප වන්දනා කරන සෝමාවතී මහා සෑ රජුන්ගේ පුනරාගමනයට මුල පිරූ බව ඔබ දන්නවාද? සෝමාවතියේ මේ අසිරිමත් ඉතිහාසය පිටුපස සිටින්නේ කොළඹ වැල්ලවත්තේ විසූ ඉතාමත් ගුණගරුක ආයුර්වේද වෛද්යවරයෙකි.
📜 ඉතිහාසයේ හැරවුම් ලක්ෂය: 1950 දශකය
කතාව ආරම්භ වන්නේ 1950 දශකයේදීයි. එකල වැල්ලවත්ත ප්රදේශයේ විසූ B.A. මෙන්ඩිස් වෙද මහතා රෝගීන් සුවපත් කිරීම සඳහාම තම ජීවිතය කැප කළ උත්තමයෙකි. ඔහු "වැල්ලවත්ත අසරණාධාර ආයුර්වේද බෙහෙත් ශාලා සමිතිය" හරහා විශාල සමාජ සේවයක් සිදු කළේය.
ඔහුගේ ඖෂධ නිෂ්පාදනයට අවශ්ය දුර්ලභ පැළෑටි සොයා මෙන්ඩිස් වෙද මහතා ඇතුළු පිරිස නිතරම ලංකාවේ ඝන වනාන්තරවල සංචාරය කළහ. මෙම කණ්ඩායමේ සිටි ජෝන් ප්රනාන්දු මහතා (මෙහි වත්මන් විස්තරකරු නිමල් දයාරත්න මහතාගේ පියා) සහ පිරිස මේ ගමන් සඳහා භාවිතා කළේ "කැලෑ රජා" නමින් හැඳින්වූ දැවැන්ත ලොරියකි.
✨ වනය මැදින් මතු වූ අභිරහස
මනම්පිටිය, සුංගාවිල සහ අරදියපතල වැනි ප්රදේශවල බෙහෙත් සොයමින් ගිය මේ පිරිසට, සුංගාවිල සිටි මුස්ලිම් ගම්වැසියන් පිරිසක් අපූරු තොරතුරක් ලබා දුන්නේය.
"මහත්තයෝ, ඔය කැලෑව ඇතුළේ මොකක් හරි හාස්කමක් තියෙනවා. රෑට බෙර සද්ද ඇහෙනවා, ආලෝක විහිදෙනවා. අපිට නම් ඒ පැත්තට යන්නත් බයයි."
මෙම පුවතින් කුතුහලයට පත් වූ මෙන්ඩිස් වෙද මහතා ඇතුළු පිරිස, මඩේ එරෙමින්, වල් අලි ගහන මාවත් ඔස්සේ මහ වනය පීරමින් ඉදිරියට ගියහ. එහිදී ඔවුන්ට දකින්නට ලැබුණේ මහා පස් ගොඩක් සහ පැරණි ගොඩනැගිලි කිහිපයක නටබුන්ය.
🛕 සෝමාවතිය ලොවට හෙළි කිරීම
තමන් සොයා ගත්තේ සාමාන්ය නටබුන් නොවන බව වටහාගත් වෙද මහතා, වහාම වැල්ලවත්තේ වස්කඩුවේ ධම්මකිත්ති සහ ස්වර්ණකිත්ති ස්වාමීන් වහන්සේලා දැනුවත් කළේය. පසුව පුරාවිද්යා දෙපාර්තමේන්තුව මගින් තහවුරු කෙරුණේ, බුදුන් වහන්සේගේ දකුණු දළදා වහන්සේ තැන්පත් කර ඇති අති පූජනීය සෝමාවතී රාජමහා විහාරය මෙය බවයි.
එතැන් පටන් මෙන්ඩිස් වෙද මහතාගේ මූලිකත්වයෙන්:
කැලෑව ශුද්ධ පවිත්ර කර කුඩා මඩුවක් සහ ළිඳක් තැනීම.
බැතිමතුන් සඳහා නවාතැන් පහසුකම් සැලසීම.
පසුව රජයේ මැදිහත් වීමෙන් (ආර්. ප්රේමදාස මහතා වැනි දේශපාලනඥයන්ගේ සහායෙන්) මාර්ග සහ විදුලිය ලබා දීම සිදු විය.
🕊️ අද අප ලබන පින් මහිමය
යුද සමයේ විවිධ බලපෑම්වලට ලක් වුවද, 2002 වසරේදී රණවිරුවන් විසින් නිදහස් කරගත් මෙම පින්බිම අදටත් ලක්ෂ සංඛ්යාත බෞද්ධ ජනතාවගේ වන්දනාවට පාත්ර වේ.
එදා වැල්ලවත්තේ සිට "කැලෑ රජා" ලොරියෙන් බෙහෙත් සොයා ගිය ඒ ගුණගරුක වෙද මහතාගේ සහ පිරිසගේ කැපවීම නොවන්නට, අදටත් සෝමාවතී මහා සෑ රජුන් ඝන වනයට වැසී තිබෙන්නට ඉඩ තිබුණි.
අදටත් සෝමාවතියේ බුදු රැස් විහිදෙන විට, ඒ අසිරිමත් ශාන්තිය විඳින ඔබ, මේ උත්තම මිනිසුන්ගේ නාමයත් මොහොතකට සිහිපත් කරන්න.
ඔබත් සෝමාවතී පුදබිමේ මෙවැනි හාස්කම් අසා තිබේද? නැතිනම් අත්දැක තිබේද? 🌿🙏
