08/05/2026
බුදුගුණ භාවනාව: ශබ්දයේ සිට නිශ්ශබ්දතාවය කරා යන මාවත
අධ්යාත්මික ගමනකදී මන්ත්රයක් හෝ බුදුගුණයක් ජප කිරීම යනු හුදෙක් වචන උච්චාරණය කිරීමක් පමණක් නොවේ. එය අපගේ විඥානයේ විවිධ ස්ථරයන් ස්පර්ශ කරමින්, බාහිර ශබ්දයේ සිට විශ්වීය නිශ්ශබ්දතාවය කරා යන ගැඹුරු විද්යාත්මක ක්රියාවලියකි. මෙය තන්ත්ර ශාස්ත්රයේ එන ශබ්ද අවස්ථා හතර සහ අභිධර්මයේ චිත්ත වීථි ක්රියාවලිය ඇසුරෙන් මෙසේ විග්රහ කළ හැකිය.
1. වෛඛාරී (Vaikhari): භෞතික ශබ්දයේ අවධිය
මෙය අප කටින් පිට කරන බාහිරට ඇසෙන ශබ්දයයි. බුදුගුණ ශබ්ද නඟා සජ්ජායනා කිරීම මෙයට අයත් වේ.
අභිධර්ම විග්රහය: සිතේ ඇති වන චේතනාව නිසා වායෝ ධාතුව ප්රමුඛ චිත්තජ රූප හටගෙන, ඒවා මගින් මතු කරන "වචී විඤ්ඤත්ති" සහ "සද්ද රූප" මෙහිදී ප්රධාන වේ.
ප්රතිඵලය: සිත විසිරී ඇති අවස්ථාවක අවධානය එකඟ කර ගැනීමට මෙම අවධිය උපකාරී වේ.
2. මධ්යමා (Madhyama): මානසික සන්නිවේදනයේ අවධිය
මෙහිදී සජ්ජායනය සිදුවන්නේ මනස තුළ පමණි. තොල් හෝ දිව සෙලවෙන්නේ නැත. මන්ත්රය මනස තුළ දෝංකාර දීමට පටන් ගන්නේ මෙතැනදීය.
අභිධර්ම විග්රහය: මෙය බාහිර රූපයක් නැතිව මනස තුළම සිදුවන "මනෝද්වාරික චිත්ත වීථි" ක්රියාවලියකි. මෙහිදී අරමුණ වන්නේ "ධම්මාරම්මණ" හෙවත් මනසින් ග්රහණය කරගන්නා බුදුගුණ සංකල්පයයි.
ප්රතිඵලය: මනසේ පවතින පරණ අකුසල සංස්කාර සහ ඇබ්බැහිකම් මැකී ගොස්, සිතේ ගැඹුරු ස්ථරයන් පිරිසිදු වීම ආරම්භ වේ.
3. පශ්යන්ති (Pashyanti): ප්රභාශ්වර දර්ශනයේ අවධිය
මෙම අවධියේදී මන්ත්රය වචනවලින් ඔබ්බට ගොස් ආලෝකයක් හෝ ගැඹුරු හැඟීමක් ලෙස දැනේ. "දෝංකාරය ඇසීම" සහ ආලෝකයන් දිස්වීම මෙහි ලක්ෂණයකි.
අභිධර්ම විග්රහය: සිතේ ඒකාග්රතාවය (සමාධිය) දියුණු වීම නිසා ප්රභාශ්වර "චිත්තජ රූප" හටගනී. මෙය භාවනාමය "නිමිත්තක්" (Nimitta) මතු වන අවස්ථාවයි.
ප්රතිඵලය: සාධකයා සහ අරමුණ අතර ඇති දුර ප්රමාණය අඩු වී, සිත අතිශය සාන්ත තත්ත්වයකට පත් වේ.
4. පරා (Para): ඒකාත්මික වීමේ අවධිය
මෙය ශබ්දයේ උසස්ම සහ නිශ්චලම අවස්ථාවයි. මෙහිදී මන්ත්රයක් නැත, මන්ත්රය කියන්නෙකුද නැත; ඉතිරි වන්නේ පිරිසිදු නිශ්ශබ්දතාවය සහ ඒකාත්මික වීම පමණි.
අභිධර්ම විග්රහය: මෙය "අප්පණා සමාධි" (Absorption) මට්ටම හා සමාන වේ. සිත අරමුණෙහි සම්පූර්ණයෙන්ම ගිලී (Oneness) පවතී. පුද්ගල සංඥාව මැකී ගොස් විශ්වීය බුද්ධ ගුණයන්ගේ ශක්තිය හා විඥානය සමපාත වේ.
ප්රතිඵලය: සියලු මානසික බන්ධනවලින් නිදහස් වීම සහ සැබෑ අභ්යන්තර නිවීම (Inner Transformation) අත්කර ගැනීම.
නිගමනය
✨️ බුදුගුණ භාවනාව යනු හුදෙක් ආගමික වතාවතක් නොව, විඥානය පිරිසිදු කරන මනෝ විද්යාත්මක තාක්ෂණයකි.
✨️ වචනයෙන් (වෛඛාරී) පටන් ගෙන සිතේ දෝංකාරය (මධ්යමා) ඔස්සේ නිමිති (පශ්යන්ති) පසු කර විශ්වීය නිශ්ශබ්දතාවයට (පරා) ළඟා වීම තුළින් පුද්ගලයෙකුට තම ජීවිතයේ සියලු අභියෝග ජය ගැනීමට අවශ්ය මානසික ශක්තිය උදාකර ගත හැකිය.
මූලාශ්ර (References):
විසුද්ධිමග්ග (Visuddhimagga): බුද්ධානුස්සති භාවනාව සහ සමාධි නිමිති පිළිබඳ විග්රහය සඳහා.
අභිධර්මත්ථ සංගහය (Abhidhammattha Sangaha): චිත්ත වීථි, චිත්තජ රූප සහ රූප කලාප පිළිබඳ තාක්ෂණික විග්රහය සඳහා.
Rig Veda (1.164.45): "චත්වාරි වාක් පිරිමිතා පදානි..." යන ශ්ලෝකය ඇසුරෙන් පරා, පශ්යන්ති, මධ්යමා, වෛඛාරී යන ශබ්ද මට්ටම් හතරේ මූලික ඉගැන්වීම්.
Tantra Tattva (Sir John Woodroffe): ශබ්දයේ අධ්යාත්මික පරිණාමය සහ මන්ත්ර ශාස්ත්රය පිළිබඳ නවීන විග්රහයන්.
පඨම මහානාම සූත්රය (අංගුත්තර නිකාය): බුදුගුණ වඩන විට සිතේ නීවරණ යටපත් වී සමාධිය ඇති වන ආකාරය පිළිබඳ දේශනාව
.....................................................................
( සැ.යු. - භාවනාවට ප්රථමව ගුරු උපදෙස් ලබාගත යුතුයි. ඒ සඳහා ඔබට ගුරුවරයෙක් සම්බන්ධ කරගැනීමට අවශ්ය නම් අපට කෙටි පනිවිඩයක් යොමු කරන්න. මෙම කාර්යය කල්යාන මිත්රත්වයෙන් සිදුකරන උපකාරයක් පමණි.මුදල් ලබාගන්නා සේවාවක් නොවේ.)
