24/04/2026
ទៅវិបស្សនាដើម្បីថាមពលជីវិត និងគំនិតច្នៃប្រឌិត
វាគ្មិនកិត្តិយស៖ លោកស្រី ថន ធីនី ស្ថាបនិក ប្រណិតនារីកាត់ដេរ និងប្រណិតនារីសំអាងការ
🙏🌿(ពិចារណា: វិបស្សនាញាណ តើដូចម្តេច?
វិបស្សនាញាណ គឺជាប្រាជ្ញា ដឹងច្បាស់ ឃើញច្បាស់ តាមពិតនៃសេចក្តីពិតរបស់ធម្ម ដែលកើតឡើងពីការចម្រើនកម្មដ្ឋាន ដើម្បីយល់ដឹងពីសភាវ: លក្ខណៈ សច្ចធម៌ទាំងឡាយ ថាជា អនិច្ចំ (មិនទៀង), ទុក្ខំ (ជាទុក្ខ), និង អនត្តា (មិនមែនខ្លួនប្រាណ)។ វាជាផ្លូវបដិបត្តិ នាំទៅរកការរលត់ទុក្ខ ដោយការឃើញច្បាស់ នូវសង្ខារធម៌តាមពិត និងឈានទៅរកសេចក្តីស្ងប់ រួចផុតចាកទុក្ខ ក្នុងវដ្តសង្សារ។
ចំណុចសំខាន់ៗ នៃវិបស្សនាញាណ:
• និយមន័យ៖ ជាប្រាជ្ញា ដឹងច្បាស់ ឃើញច្បាស់ នូវដំណើរនៃរូបធម៌-នាមធម៌ តាមសេចក្តីពិត។
• គោលដៅ៖ ពិចារណាឃើញច្បាស់ នូវសង្ខារធម៌ទាំងឡាយ ជារបស់មិនទៀង ជាទុក្ខ និងមិនមែនខ្លួនប្រាណ "អនិច្ចំ ទុក្ខំ អនត្តា"។
• លទ្ធផល៖ កើតកម្លាំងសទ្ធាមាំមួន, មានប្រាជ្ញាស្មារតីមាំមួន, មានសេចក្តីសង្វេគ-នឿយណាយ, មានសេចក្តីព្រងើយ ក្នុងសង្ខារ, បានឃើញច្បាស់តាមសេចក្តីពិត, និងបានរួចផុតចាកទុក្ខទាំងពួង។
• ប្រភេទ៖ វិបស្សនាញាណ ជាធម្មជាតិនៃបញ្ញា កម្រិតចាក់ធ្លុះ អរិយសច្ចធម៌ រហូតដល់ មាន មគ្គផល ព្រះនិព្វាន ក្នុងចិត្តជាបច្ចុប្បន្ន។ ញាណនេះកើតឡើង ដោយការចម្រើន សមថ-វិបស្សនាកម្មដ្ឋាន, វិបស្សនាកម្មដ្ឋាន, សតិបដ្ឋាន៤, សិក្សាព្រះធម៌, ស្តាប់ព្រះធម៌, សំដែងព្រះធម៌ ដោយគោរព។
• ដំណើរ៖ កាលណា វិបស្សនាញាណ កើតឡើង វាផ្តាច់ផ្តិល អនុស័យកិលេស និងតណ្ហា ដែលមានក្នុងខន្ធសន្តាន ជាសមុច្ឆេទប្បហាន។
សរុបសេចក្តីមក វិបស្សនាញាណ ជាធម្មជាតិនៃបញ្ញាញាណ កើតមានឡើង ដោយការចម្រើន ការបដិបត្តិព្រះធម៌ ពោលគឺ មិនមែន កើតឡើងឯកឯង ដោយប្រាសចាក ហេតុបច្ច័យនៃសច្ចធម៌ឡើយ។ ញាណទាំងនេះ គឺជាផ្លូវមូលតែមួយ ដើម្បីសេចក្តីបរិសុទ្ធនៃចិត្ត ជាបដិបទាបដិបត្តិត្រូវ ត្រង់ឆ្ពោះទៅកាន់ត្រើយនាយ គឺ មគ្គផល ព្រះនិព្វាន។ បុគ្គលបញ្ញត្តិ បានរួចផុតចាកទុក្ខ ទាំងក្នុងអតីតកាល បច្ចុប្បន្នកាល អនាគតកាល គឺប្រព្រឹត្តទៅបាន ដោយសារតែ មានការកើតឡើង នៃវិបស្សនាញាណនេះទាំងអស់ មិនមានផ្លូវបដិបត្តិ ឬបដិបទាដទៃទៀតឡើយ។