07/06/2021
MUTAGATIFU JILBERTI UMUKURU W’ABIHAYIMANA
Gilberti yari umurwanyi urwanira ku ifarasi, kandi yavukaga mu muryango ukomeye w’imfura z’ahitwa Overinye. Akiri muto, mu myaka ye ya mbere yabaga ibwami maze akitoza iby’urugamba. Mu buzima bwe, yamenyaga guha agaciro imyitozo ya gisirikare n’imyitozo y’ubukristu. Mutagatifu Gilberti yarwanye intambara ya kabiri yo kubohoza umujyi wa Yeruzalemu (2eme croisade :1147-1149) agiriwe inama na Ornifiye (Ornifiers). Urwo rugamba rwarokotse mbarwa. Mu gutsindwa kw’abakristu, Jilberti we yatekereje ko byatewe n’ibyaha by’abakristu. Na ho ubundi, yabonaga ko impamvu yatumye ajya ku rugamba yakomokaga ku Mana, kuko urwo rugamba rwari rugamije kubohoza ahantu hatagatifu. Atabarutse ku rugamba, yagiranye inama n’umugore we Petronila n’umukobwa we Ponsiya, bafata icyemezo cyo kwiha Imana. Cyakora ntiyashakaga gufata umugambi ukomeye gutyo atabanje kugisha inama Umwepisikopi wa Klerimo hamwe n’umukuru w’abamonaki babaga i Dilo wari umuyobozi we wa roho. Yagiye kubagisha inama yo kwiha Imana rero barabimwemerera. Yagiye kwiha Imana mu muryango w’abamonaki bashinzwe na mutagatifu Norberti bitwa premontire (premontrés) babaga i Dilo. Amaze guhabwa umwambaro w’abamonaki, yagiye kwiherera ahantu ha wenyine ahitwa Neuf-fontaines (Nefontene) kuko ako karere karimo amasooko icyenda. Amaze kwiherera, mu mutungo we bwite, yubatse urundi rugo rw’abamonaki i Neuffontaines, asaba ko abamonaki b’i Dilo bo muri wa muryango w’abapremontire baza kuba mu rugo rushya. Nuko mu bwisanzure bwuzuye, mu gushaka gutora umumonaki uzayobora urwo rugo, bose bemeza ko ari Jilberti uzayobora, aba ari we urubera umuyobozi warwo wa mbere mu w’1150. Mu mutungo we bwite wari mwinshi cyane, yafashe igice kimwe agiha abakene, ikindi acyubakisha urugo rw’abamonakikazi, ahitwa Obetere (Aubeterre), aruha umugore we mutagatifu Petronila n’umukobwa we Ponsiya. Mutagatifu Petronila ni we wabaye umuyobozi warwo wa mbere, na ho umuhire Ponsiya asimbura nyina Petronila. Jilberti yari akomeye ku mategeko y’uwo muryango washinzwe na mutagatifu Norberti. Ni muri urwo rwego yubatse ibitaro hafi y’urugo rw’abamonaki b’aho i Nefontene, byahise bimenyekana hose kubera ibitangaza byakorwaga na Mutagatifu Jilberti. Yakundaga kwibabaza kandi akagira urukundo, ibyo bikaba byaramufashije kwigarurira abarwayi benshi cyane n’abanyabyaha kugira ngo abafashe mu burwayi bwabo bw’umubiri n’ubwa roho. Bamuzaniraga abana barwaye baturutse mu turere tunyuranye, akabaramburiraho ibiganza maze bagakira, akabasubiza ababyeyi babo. Yajyaga gusura abarwayi buri munsi, kandi ubwe yavuraga ibisebe byabo. Amaze kunanirwa kubera imirimo myinshi no kwibabaza, yitabye Imana ku itariki 5 Kamena 1152. Amaze kwitaba Imana, yahambwe mu irimbi ry’ibyo bitaro nk’uko yari yarabivuze. Uwitwa Petero wabaye umuyobozi wa gatatu w’urwo rugo rw’abihayimana b’i Nefontene ni we wajyanye umubiri wa Mutagatifu Jilberti kumushyingura muri Kiliziya hafi ya Altari. Ku itariki 22 Mutarama 1728, Papa Benedigito wa XIII ni we wemeje ko Mutagatifu Jilberti yiyambazwa n’abakirisitu. Tumwizihiza ku itariki 7 Kamena.
Byakusanyijwe na padiri Theophile TWAGIRAYEZU, diocese Byumba. Ku yandi makuru ku nyandiko twakusanyije ku mibereho y'abatagatifu bariza kuri tel: 0782889963/ 0722889963 (ubunyamabanga).
Aho byavuye:
IGITABO CY’UMUKIRISITU, Editions Pallotti Presse, 2012.p.225. https://fr.wikipedia.org/wiki/Gilbert_de_Neuffonts https://nominis.cef.fr/contenus/saint/630/Saint-Gilbert.html http://www.histoireetspiritualite.com/religions-fois-philosophie/christianisme/saints-bienheureux/saint-gilbert-de-neuffonts.html DIX MILLE SAINTS,Dictionnaire hagiographiqueCyanditwe n’Ababenedigitini b’i Ramsgate. Ed.VI., Brepols,1991.p.226.
Gilbert dit de Neuffonts ou de Neuffontaines, est un religieux prémontré, qui vivait au XIIe siècle. Il est vénéré comme saint dans l'Église catholique.