22/04/2026
ਮੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਜੀ (ਮਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਜੀ) ਡੀਐਫਸੀ ਦੇ ਯੁੱਧ ਕਾਰਨਾਮਿਆਂ ਬਾਰੇ ਵਿਸਥਾਰ
ਸਕੁਐਡਰਨ ਲੀਡਰ ਮੋਹਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪੁੱਜੀ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖ ਫਾਈਟਰ ਪਾਇਲਟ ਸਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਦੂਜੀ ਵਿਸ਼ਵ ਯੁੱਧ ਵਿੱਚ ਰਾਇਲ ਏਅਰ ਫੋਰਸ (RAF) ਅਤੇ ਰਾਇਲ ਇੰਡੀਅਨ ਏਅਰ ਫੋਰਸ (RIAF) ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਕੀਤੀ। ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਘੱਟ ਭਾਰਤੀ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਦੇ ਤਿੰਨੋਂ ਵੱਡੇ ਥੀਏਟਰਾਂ — ਯੂਰਪ (ਬ੍ਰਿਟੇਨ), ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ/ਮੱਧ ਪੂਰਬ ਅਤੇ ਬਰਮਾ (ਬਰ੍ਹਮਾ) — ਵਿਚ ਲੜਾਈ ਲੜੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਾਕਰ ਹਰੀਕੇਨ, ਸਪਿਟਫਾਇਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਮਾਨ ਉਡਾਏ ਅਤੇ 300 ਤੋਂ ਵੱਧ ਆਪਰੇਸ਼ਨਲ ਘੰਟੇ ਭਰੇ।
ਯੁੱਧ ਵਿਚ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਅਤੇ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ (1940-41)
1940 ਵਿਚ ਭਾਰਤ ਵਿਚ ਰਿਕ੍ਰੂਟਮੈਂਟ ਐਡ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਹੋ ਕੇ ਉਹ 24 ਭਾਰਤੀ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਬਣੇ ਜੋ RAF ਵਿਚ ਵਾਲੰਟੀਅਰ ਬਣੇ।
ਅਕਤੂਬਰ 1940 ਵਿਚ ਬਰਤਾਨੀਆ ਪਹੁੰਚੇ। ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ Prestwick, Hullavington ਅਤੇ Sutton Bridge ਵਿਚ ਰਹੇ।
ਅਪ੍ਰੈਲ 1941 ਵਿਚ RAF ਵਿੰਗਸ ਮਿਲੀਆਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰੀਕੇਨ ਉਡਾਉਣ ਦੀ ਟ੍ਰੇਨਿੰਗ ਲਈ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਟਰਬਨ ਧਾਰਨ ਕਰਕੇ ਉਡਾਣ ਭਰਨ ਵਾਲੇ ਘੱਟ ਸਿੱਖ ਪਾਇਲਟਾਂ ਵਿਚੋਂ ਇੱਕ ਸਨ (ਖਾਸ ਕੈਪ ਬਣਾਈ ਗਈ ਸੀ)।
ਯੂਰਪੀ ਥੀਏਟਰ — ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ (1941)
ਜੂਨ 1941: No. 43 Squadron RAF (Fighting C***s) ਵਿਚ ਪੋਸਟਿੰਗ, ਫਿਰ No. 258 Squadron RAF ਤੇ RAF Kenley ਤੋਂ ਉਡਾਣਾਂ।
ਕਨਵਾਏ ਪੈਟਰੋਲ, ਰੂਬਾਰਬ ਪੈਟਰੋਲ (ਲੋ-ਲੈਵਲ ਅਟੈਕ ਉੱਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿਚ), ਫਾਈਟਰ ਸਵੀਪ ਅਤੇ ਬੰਬਰ ਐਸਕਾਰਟ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ 2 Messerschmitt Bf 109 ਡਾਊਨ ਕੀਤੇ ਅਤੇ 3 ਨੂੰ ਡੈਮੇਜ ਕੀਤਾ।
ਬਹਾਦਰੀ ਦੀਆਂ ਘਟਨਾਵਾਂ:
ਇੱਕ ਵਾਰ ਇੰਗਲਿਸ਼ ਚੈਨਲ ਉੱਤੇ Messerschmitt ਤੋਂ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗੀਆਂ — ਡੈਸ਼ਬੋਰਡ ਟੁੱਟ ਗਿਆ, ਇੰਜਣ ਆਇਲ ਨਾਲ ਨਜ਼ਰ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਿਮਾਨ ਨੂੰ ਡੋਵਰ ਦੀਆਂ ਚੱਟਾਨਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਆਂਦਾ ਅਤੇ ਕ੍ਰੈਸ਼ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ। ਟਰਬਨ ਨੇ ਇੰਪੈਕਟ ਤੋਂ ਬਚਾਇਆ। ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਇੱਕ ਹਫ਼ਤਾ ਰਹੇ ਅਤੇ ਵਾਪਸ ਡਿਊਟੀ ਤੇ ਆ ਗਏ।
ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਡੈਮੇਜ ਤੋਂ ਬਚੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਰਤਾਨੀਆ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਨਮਾਨ ਮਿਲਿਆ — ਸਿਨੇਮਾ ਵਿਚ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਅੱਗੇ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਖਾਣ-ਪੀਣ ਫ੍ਰੀ।
ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਅਤੇ ਮੱਧ ਪੂਰਬ
No. 6 Squadron RAF ਵਿਚ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੋਏ।
ਲੋ-ਲੈਵਲ ਗ੍ਰਾਊਂਡ ਅਟੈਕ ਅਤੇ ਰੀਕੋਨੈਸੈਂਸ ਮਿਸ਼ਨ। ਇੱਕ ਵਾਰ ਉੱਤਰੀ ਅਫਰੀਕਾ ਦੇ ਰੇਗਿਸਤਾਨ ਵਿਚ ਫੋਰਸ ਲੈਂਡਿੰਗ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਫੌਜ ਨੇ ਰਿਸਕਿਊ ਕੀਤਾ।
ਬਰਮਾ ਥੀਏਟਰ (1944-45) — ਸਭ ਤੋਂ ਖਤਰਨਾਕ ਮਿਸ਼ਨ
No. 4 (RIAF) Squadron ਵਿਚ ਫਲਾਈਟ ਲੈਫਟੀਨੈਂਟ ਤੋਂ ਐਕਟਿੰਗ ਸਕੁਐਡਰਨ ਲੀਡਰ ਬਣੇ।
ਜਾਪਾਨੀ ਫੌਜਾਂ ਉੱਤੇ ਰੀਕੋਨੈਸੈਂਸ ਸਾਰਟੀਜ਼ — ਮਾਨਸੂਨ ਵਿਚ ਵੀ ਉਡਾਣਾਂ ਭਰੀਆਂ।
ਵੈਲੂਏਬਲ ਇਨਫਰਮੇਸ਼ਨ ਇਕੱਠੀ ਕੀਤੀ ਜਿਸ ਨਾਲ ਏਅਰ ਅਟੈਕ ਜਾਰੀ ਰੱਖੇ ਗਏ।
ਵੱਡਾ ਕਾਰਨਾਮਾ: ਇੱਕ ਵਾਰ 300 ਅਮਰੀਕੀ (ਅਫਰੀਕੀ-ਅਮਰੀਕੀ) ਸੈਨਿਕ ਜੰਗਲ ਵਿਚ ਗੁਆਚ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖੋਜ ਟੀਮ ਭੇਜੀ, ਫਿਰ ਖੁਦ ਉਡਾਣ ਭਰੀ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਲੱਭ ਲਿਆ। ਹੈੱਡਕੁਆਰਟਰ ਨੂੰ ਯਕੀਨ ਨਾ ਆਇਆ ਤਾਂ ਦੂਜੀ ਵਾਰ ਉਡਾਣ ਭਰ ਕੇ ਫੋਟੋਆਂ ਲੈ ਕੇ ਆਏ ਅਤੇ ਰਿਸਕਿਊ ਹੋਇਆ।
ਡੀਐਫਸੀ (Distinguished Flying Cross) ਐਵਾਰਡ
17 ਅਪ੍ਰੈਲ 1945 ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ। ਸਾਈਟੇਸ਼ਨ:
“This officer has flown on many reconnaissance sorties over Japanese occupied territory, often in adverse monsoon weather. He has obtained much valuable information on enemy troop movements and dispositions, which enabled an air offensive to be maintained against the Japanese troops throughout the monsoon. Flight Lieutenant Pujji has shown himself to be a skilful and determined pilot who has always displayed outstanding leadership and courage.”
ਏਅਰ ਚੀਫ ਮਾਰਸ਼ਲ ਸਰ ਕੀਥ ਪਾਰਕ ਵੱਲੋਂ ਨਿੱਜੀ ਚਿੱਠੀ ਵੀ ਆਈ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਯੁੱਧ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਭਾਰਤੀ ਏਅਰ ਫੋਰਸ ਵਿਚ ਸੇਵਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖੀ, ਟੀਬੀ ਤੋਂ ਬਚੇ ਅਤੇ ਸਿਵਲ ਏਵੀਏਸ਼ਨ ਵਿਚ ਵੀ ਯੋਗਦਾਨ ਦਿੱਤਾ (ਗਲਾਈਡਰ ਰੇਸਿੰਗ, ਨਿਊਜ਼ੀਲੈਂਡ ਤੱਕ ਉਡਾਣ ਆਦਿ)। 2010 ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਦਿਹਾਂਤ ਹੋਇਆ।
ਇਹ ਬਹਾਦਰੀ ਅਤੇ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਅਤੇ ਬਰਤਾਨੀਆ ਦੋਵੇਂ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਯਾਦ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਗ੍ਰੇਵਸੈਂਡ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਵੀ ਇਸ ਲਈ ਖੜ੍ਹੀ ਹੈ।