10/10/2022
तरुणांनी जोपासली पायी वारीची परंपरा
१० तरुणांनी शनिवारी घेतले जागृत चांदपूरच्या हनुमंतांचे दर्शन
मोहाडी : आजच्या तंत्रज्ञानाच्या युगात पायी चालणे म्हटले की, सर्वांच्या नाकीनऊ येतात. मुलगा मोठा झाली की , दुचाकीच्या किल्ल्या त्याच्या हातात पडतात. अशात ३५-४० किलोमीटरचे अंतर सलग चालून पार करणे म्हणजेच जुनाट समजले जाणे. परंतु मोहाडी तालुक्यातील निलज बु येथील १० युवकांनी गावापासून चांदपूरच्या हनुमंताचे दर्शन घेण्यासाठी पायी वारी करून जुनी परंपरा जोपासली.
भौगोलिक दृष्ट्या महाराष्ट्रातील खानदेशापासून ते मध्यप्रदेश व छत्तीसगड पर्यंत पसरलेल्या सातपुडा पर्वत रांगेतील भंडारा जिल्ह्यातील तुमसर तालुक्यातील चांदपूर टेकड्यांवर चांदपूर देवस्थान हनुमंताच्या मंदिरासाठी प्रसिद्ध आहे. या मंदिराला जवळ जवळ चारशे वर्षांचा इतिहास सांगितले जाते. सातपुडा पर्वत रांगेच्या नैसर्गिक वातावरणात हे मंदिर स्थित आहे. तुमसर तालुक्यातील सिहोरा गावापासून १०-१२ किलोमीटर अंतरावर हे देवस्थान आहे. येथे ठिकाणी हनुमंताची गरुडस्वरूपात असलेली मूर्ती आहे. ही मूर्ती दक्षिण रुपी आहे. या हनुमंताचे दर्शन घेण्याकरिता भंडारा व गोंदिया जिल्ह्यातील भाविक मोठ्या प्रमाणात येत असतात. त्या सोबतच शेजारी असलेल्या मध्यप्रदेश तसेच छत्तीसगड राज्यातील भाविक भक्त या ठिकाणी मोठ्या प्रमाणात दर्शनासाठी येतात. परंतु सर्व भक्त दुचाकी, चारचाकी, बसने इथपर्यंत पोहचतात. आजच्या काळात पायी चालणे कोणालाही आवडत नाही. तालुक्यातील ग्रामीण भागातील वयोवृद्ध हनुमंताचे भक्त चांदपूर पर्यंत पायी चालत जाऊन हनुमंताचे दर्शन घ्यायचे; परंतु ही परंपरा आज मोडलेली आहे. आज आपल्या सभोवती पाहिले तर तरुण मोबाईल फोन मध्ये गुंग झालेले दिसतात. त्यांचा सहसा धार्मिक परंपरांवर विश्वास नसतो. स्थानिक परंपरेला राखत नवीन पालवितील १० युवकांनी पायी चालत हनुमंताचे दर्शन घेतले. यासाठी त्यांना सलग ८ तास पायी प्रवास करावा लागला. शुक्रवारी रात्री साडेदहा वाजताच्या सुमारास सर्व तरुण पाठीवर कपड्यांची भरलेली बॅग, पाण्याची बाटली, छत्री व हातात विजेरी घेऊन निलज बु येथून तुमसर तालुक्यातील चांदपूरच्या दिशेने मार्गस्थ झाले. निलज बु., देव्हाडा, माडगी, बाम्हणी, कोष्टी, बोरी, उमरवाडा, सीतेपार, मोहगाव (ख), हरदोली, सिहोरा, टेमनी या मार्गाने ३५ किलोमीटर पेक्षा जास्त प्रवास करून सकाळी साडेसहा वाजता चांदपूरात पोहचले. सकाळी तलावाच्या काठावर अंघोळ करून पूजेचे साहित्य खरेदी केले व हनुमंताच्या सकाळच्या सात वाजताच्या आरतीत सहभागी झाले.
वृद्ध व्यति सांगतात की, प्रभू श्रीराम वनवासात असताना रामटेक कडे जाताना चांदपूर येथून गेले होते. सातपुडा पर्वतावर चढतांना पर्वताच्या मध्यभागी हे मंदिर स्थित आहे. सातपुडा पर्वतरांगांच्या पायथ्याशी हनुमान देवस्थान चांदपूर यांच्यावतीने दुरुस्ती करण्यात आलेले तलाव आहे. या तलावामुळे परिसराचे सौंदर्य अधिकच उठून दिसते. परिसरातील भाविक शनिवारी तसेच मंगळवारी हनुमंताचे दर्शन घेण्याकरिता येत असतात. सामान्य भाविकांसोबतच महानायक अभिताभ बच्चन ही या ठिकाणी आले आहेत. खासदार प्रफुल्ल पटेल या ठिकाणी येत असतात. मागील काही वर्षे आधी या ठिकाणाहून एक किलोमीटर अंतरावर असलेल्या तलावात ग्रीन व्हॅली चांदपूर हा पर्यटन विषयक प्रकल्प तयार करण्यात आला होता. या अंतर्गत येथे विविध पर्यटनाच्या सोयी सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आल्या होत्या. जसे बोटिंग, खानावळी, विश्राम गृह इत्यादी सोयी सुविधा करण्यात होत्या. सर्व सोयी सुविधांमुळे चांदपुर देवस्थानाला महाराष्ट्र शासनाचा पर्यटन स्थळाचा 'क' श्रेणीचा दर्जा प्राप्त झालेला आहे. चांदपुर देवस्थान हे परिसरातील नागरिकांना रोजगाराच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या ठिकाणी परिसरातील नागरिक व्यवसायाच्या दृष्टीने महत्वाचे केंद्र आहे. येथील छोट्या व्यावसायिकांना हनुमान देवस्थान चांदपुर यांच्यामार्फत पक्के गाळे तयार करून देण्यात आले आहेत. हे व्यावसायिक मंदिर परिसरात पूजेच्या वस्तू, खेळणी, प्रसादे, नाश्ता, जेवण, इत्यादी वस्तू विकून स्वतःचा चरितार्थ करत असतात. पहाडावर असलेल्या मंदिरावर चढण्यासाठी पायऱ्या आहेत; पण वृद्धांना चढण्यासाठी अडचण होत असल्याने त्यांच्याकरिता स्थानिक लोकप्रतिनिधींच्या प्रयत्नातून मंदिरापर्यंत जाणारा उतरत्या स्वरूपाचा मार्ग तयार करण्यात आला आहे.
३५-४० किलोमीटरचे अंतर पायी चालून पार करतांना तरुणांना अनेक शारीरिक अडचणी आल्या; परंतु अडचणींना न जुमानता त्यांनी हनुमंताचे दर्शन घेतलेच. या आधी सर्वप्रथम निलज बु येथील हभप धनराज गाढवे महाराज यांनी चांदपूरच्या पायी वारीला सुरुवात केली व नंतर अनेकांनी हनुमंताची पायी वारी केली आहे. कोणी म्हणतात, शनिवारी हनुमंताची पायी वारी केल्याने तुमच्या मनातील इच्छा पूर्ण होतील; परंतु तरुणांशी या बाबतीत विचारनाकेली असता असे काहीही जाणवले नाही. फक्त मानसिक शांती व समाधान यासाठी त्यांनी ही पायी वारी केली. या तरुणांमध्ये चंद्रशेखर डोळस, अक्षय माटे, अरविंद कांबळे, निशार ईश्वरकर, रामेश्वर बोंदरे, भूषण गाढवे, आशिष आंजनकार, शुभम ईश्वरकर, आयुष माटे अन्य तरुणांचा सहभाग होता. यांनंतरही अन्य तरुण व ग्रामस्थ या पायी वारीसाठी परावृत्त होतील, अशी अपेक्षा तरुणांनी व्यक्त केली.
000
