15/06/2018
ਭਾਗ ਪਹਿਲਾ
ਗੁਆਚੇ ਹੋਏ ਹੀਰੇ
ਦਾਸ ਕੋਈ ਵਿਦਵਾਨ ਨਹੀਂ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕੋਈ ਲੇਖਕ ਬੱਸ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਕੁ ਕਿਤਾਬਾ ਵਿੱਚੋਂ ਪੜ੍ਹਿਆ ਉਹ ਲਿਖ ਰਿਹਾ
ਕਿਉਂਕਿ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹੀਰੇ ਬਹੁਤ ਨੇ ਕੌਮ ਵਿੱਚ ਬੱਸ ਲੋੜ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾ ਨੂੰ ਅੱਗੇ ਲਿਆਉਣ ਦੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੌਮ ਸਹੀ ਹੀਰੋ ਚੁਣ ਸਕੇ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾ ਤੋਂ ਸੇਧ ਲੈ ਸਕੇ
ਸਰਦਾਰ ਡਾ. ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਜੀ ਸਾਬਕਾ ਚੇਅਰਮੈਨ)
ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ
ਕਿਉਕਿ ਇਹ ਸਾਡੀ ਕੌਮ ਦੀ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ ਅਸੀ ਆਪਣੇ ਹੀਰੇ ਨਹੀਂ ਸੰਭਾਲ਼ ਸਕੇ
ਉਹ ਚਾਹੇ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
ਸਿਆਣੇ ਤੇ ਸਮਝਦਾਰ ਇਨਸਾਨ ਦੇ ਕਹੇ ਬੋਲ “ ਜਦੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਕੋਈ ਕਿਸੇ ਦਾ ਨਾਮ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤਸਵੀਰ ਬਣਦੀ ਹੈ “
ਪਰ ਸਾਡੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿੱਚ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕਿ ਕੋਈ ਤਸਵੀਰ ਨਹੀਂ ਬਣਦੀ
ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਗਿਆਨੀ ਦਿੱਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕਿ ਕੋਈ ਤਸਵੀਰ ਬਣਦੀ ਹੈ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਅਸੀ ਨਿੱਕੇ ਬੱਚਿਆ ਦੇ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕੇ , ਵੱਡਿਆਂ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਪਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਘਰੇਲੂ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਔਖਾ ,, ਮੇਰੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇਹ ਤ੍ਰਾਸਦੀ ਹੈ ਕੌਮ ਦੀ
ਜੋ ਕੌਮ ਆਪਣੇ ਯੋਧਿਆਂ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਭੁੱਲਦੀ ਉਹ ਕਦੇ ਢਹਿੰਦੀ ਕਲਾ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਜਾਂਦੀ
ਸੋ ਆਓ ,
ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਹਾਨ ਰੂਹਾਂ ਬਾਰੇ ਪੜ੍ਹੀਏ ਤੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੀਏ ਆਖਿਰ ਕੋਣ ਸੀ ਉਹ
ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਸਾਨੂੰ ਪਤਾ ਤਾ ਹੋਵੇ ਕੋਣ ਸੀ , ਸਾਡੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਤਸਵੀਰ ਬਣੇ ਨਾਮ ਸੁਣ ਕਿ
~~ ੴ ਸ੍ਰੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ ~~
ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਇੱਕੋ ਇੱਕ ਬੈਂਕ ਕਹਾਉਣ ਦਾ ਹੱਕ ਸਿਰਫ ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਕੋਲ ਹੈ
ਕਾਰਨ ਬਹੁਤ ਨੇ
ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਆਕਾਸ਼ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਦਿਨ ਰਾਤ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਗਈ
ਇਸ ਬੈਂਕ ਨੇ ਲੋੜਵੰਦਾ ਦੀ ਬਹੁਤ ਮੱਦਦ ਕੀਤੀ
ਘੱਟ ਵਿਆਜ ਤੇ ਕਰਜ਼ੇ ਦਿੱਤੇ
18000 ਗੁਰਸਿੱਖ ਨੋਜਵਾਨਾ ਨੂੰ ਨੋਕਰੀਆਂ ਦਿੱਤੀਆਂ , ਕਦੇ ਜਤਾਇਆ ਨੀ ਮੈ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੇ
ਇਸ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਜ਼ਮੀਨ ਤੋਂ ਆਕਾਸ਼ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੇ
ਸਰਦਾਰ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ
ਜਨਮ ਹਿੰਦੂ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਹੋਇਆ
ਪੜਾਈ ਬੀ.ਕਾਮ
1935 ਵਿੱਚ ਹੀਰਾ ਲਾਲ ਤੋਂ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖਾਲਸਾ ਬਣੇ
1960 ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨੋਕਰੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ
ਜੋ 1982 ਤੱਕ ਕੀਤੀ
ਦੇਸ਼ ਦੀ ਵੇਲੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸਾਰੇ ਬੈਂਕ ਫ਼ੇਲ੍ਹ ਹੋ ਗਏ ਸਨ
ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦੀਆ 13 ਵਿੱਚੋਂ 11 ਬਰਾਂਚਾ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਗਈਆਂ ਸਨ
ਪਰ ਡਾ ਸਾਬ ਨੇ ਇਸ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ਼ਿਆ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਸਮ੍ਹਾ ਅਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਸਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਦੀਆ ਪ੍ਰਾਇਵੇਟ ਬੈਂਕਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪੰਜਾਬ ਐਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਪਹਿਲੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਗਈ ਸੀ
ਪੰਜਾਬ ਐਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦੀਆ 13 ਬਰਾਚਾਂ 700 ਬ੍ਰਾਂਚਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ
ਬੈਂਕ ਦੀ ਜਮ੍ਹਾਂ ਪੂੰਜੀ 2 ਕਰੋੜ 200 ਕਰੋੜ ਕਰ ਦਿੱਤੀ
1970 ਅਤੇ 1980 ਵਿੱਚ ਹਰ ਸਿੱਖ ਆਪਣੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਐਂਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਦਾ ਕੈਲੰਡਰ ਲਗਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਮਹਿਸੂਸ ਕਰਦਾ ਸੀ
ਇੱਕ ਸਮ੍ਹਾ ਤਾ ਅਜਿਹਾ ਆ ਗਿਆ ਸੀ ਕਲਰਕ ਵੀ ਗ਼ੁੱਸਾ ਕਰਦੇ ਸੀ “ ਸੋਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਹੋਰ ਕੋਈ ਬੈਂਕ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦੀ ਖਾਤਾ ਖਲਵਾਉਣ ਲਈ “
ਲੋਕ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਸਾਨੂੰ ਧੱਕੇ ਮਾਰੋ ਜਾ ਬਾਹਰ ਕੱਡ ਦਿਓ
ਪਰ ਖਾਤਾ ਪੰਜਾਬ ਐਡ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਹੀ ਖੁਲਵਾਉਣਾ
ਏਨ੍ਹਾ ਪਿਆਰ ਸੀ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਬੈਂਕ ਲਈ
ਜੇ ਗੱਲ ਕਰੀਏ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਦੀ ਸਰਦਾਰ ਸਾਬ ਨੇ ਉਮਰ ਨੀ ਦੇਖੀ ਬੱਸ ਦੇਖਿਆਂ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਚਿਹਰਾ ਤੇ ਸੀਰਤ
ਡਾ ਸਾਬ ਐਕਸਰੇਅ ਕਰ ਲੈਂਦੇ ਸੀ ਇਨਸਾਨ ਦਾ
ਉਨ੍ਹਾ ਦੁਆਰਾਂ ਭਰਤੀ ਕੀਤਾ ਨੋਜਵਾਨ ਕਦੇ ਮਾੜਾ ਸਾਬਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆਂ
ਉਹ ਕੀਰਤਨ ਬਹੁਤ ਸੁਣਦੇ ਸਨ
ਉਹ ਕਦੇ ਰਾਗੀ ਦੇ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਨਹੀਂ ਰਹੇ ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸ਼ਬਦ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ
ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਅਜਿਹੀ ਬੈਂਕ ਹੋ ਨਿਬੜੀ , ਸਕਿਊਰਟੀ ਗਾਰਡ ਭਰਤੀ ਹੋਇਆਂ ਬੰਦਾ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੈਨੇਜਰ ਬਣ ਕਿ ਰਿਟਾਇਰ ਹੋਇਆਂ ਹੋਵੇ
ਪੰਜਾਬ ਖੇਤੀ-ਬਾੜੀ ਯੂਨੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿੱਚ ਕਲਰਕ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਤੇ ਨੋਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਨੌਜਵਾਨ ਨੂੰ ਦੱਸ ਪਾਈ ਤੂੰ ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਅਰਜ਼ੀ ਦੇ
ਉਹ ਸਾਰੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ ਲੈ ਕਿ ਦਿੱਲੀ ਡਾ ਸਾਬ ਕੋਲ ਗਿਆ ਤੇ ਵਾਪਸੀ ਵੇਲੇ ਉਸਦੇ ਹੱਥ ਬੈਂਕ ਦਾ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਸੀ
ਜਹਾਜ਼ ਦੇ ਸਫਰ ਦੁਰਾਨ ਨਾਲ ਬੈਠੇ ਸਾਬਤ ਸੂਰਤ ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਸਾਡੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਨੋਕਰੀ ਕਰੇਗਾ
ਉਸ ਨੇ ਕਹਿਣਾ ਮੇਰਾ ਪੇਸ਼ਾ ਹੋਰ ਹੈ ਮੈਨੂੰ ਬੈਂਕ ਬਾਰੇ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਨਹੀਂ
ਡਾ ਸਾਬ ਨੇ ਕਿਹਾ ਤੂੰ ਆ ਤਾ ਸਹੀ ਕੰਮ ਤੈਨੂੰ ਅਸੀ ਸ਼ਿਖਾ ਦੇਵਾਂਗਾ
ਆਗਰੇ ਵਿੱਚ ਬਰਾਂਚ ਖੁੱਲਣੀ ਸੀ ,ਐਮ ਏ ਇਕਨਾਮਿਕਸ ਕਰਦੇ ਨੋਜਵਾਨ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਕੀਰਤਨ ਕੀਤਾ , ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਡਾ ਸਾਬ ਉਸ ਨੋਜਵਾਨ ਕੋਲ ਗਏ ਤੇ ਕਿਹਾ ਪੜਾਈ ਖਤਮ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਈ
ਉਹ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕੋਈ ਵੀ ਗੁਰਸਿੱਖ ਬੇਰੁਜ਼ਗਾਰ ਨਾ ਰਹੇ
ਜਿਸਦੀ ਸਫਾਰਿਸ ਕੋਈ ਨੇਤਾ ਨਹੀਂ ਕਰਦਾ ਸੀ ਉਹ ਸਿਰਫ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੀ ਸਫਾਰਿਸ ਨਾਲ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਸੀ
ਕਿਸੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਸਿਰ ਤੋਂ ਬਾਪ ਦਾ ਸਾਇਆ ਉੱਠ ਗਿਆ , ਮਾ ਉਹਦੀ ਸਰਦਾਰ ਸਾਬ ਕੋਲ ਲੈ ਕਿ ਆਈ ਤੇ ਕਿਹਾ ਇਸਨੂੰ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਰੱਖ ਲਓ
ਹਾਲੇ ਮੁੰਡੇ ਦੀ ਉਮਰ ਵੀ ਘੱਟ ਸੀ
ਤੇ ਕਹਿ ਦੇਣਾ ਜਦੋਂ ਅਠਾਰਾਂ ਦਾ ਹੋ ਗਿਆ ਆ ਜਾਈ
ਇੱਕ ਇੰਜੀਨੀਅਰ ਨੂੰ ਬੈਂਕ ਲਈ ਆਫਰ ਕੀਤੀ
ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ ਮੇਰਾ ਕਿੱਤਾ ਬੈਂਕ ਨਹੀਂ
ਪਰ ਸਰਦਾਰ ਸਾਬ ਲੈ ਆਏ ਤੇ ਕਿਹਾ ਆ ਲਓ ਚੈੱਕ ਰਾਸ਼ੀ ਭਰ ਲੈ ਉਨ੍ਹੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਦੇਵਾਂਗਾ
ਉਸ ਦੁਆਰਾਂ ਭਰੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਸਰਦਾਰ ਸਾਬ ਦੁਆਰਾਂ ਸੋਚੀ ਤਨਖ਼ਾਹ ਤੋਂ ਘੱਟ ਸੀ
ਕੈਸੀ ਸ਼ਕਸੀਅਤ ਸੀ ਵਾਹ ਧੰਨ ਨੇ
ਸਰਦਾਰ ਸਾਬ ਨੇ ਕਦੇ ਕਿਸੇ ਧਰਮ ਦਾ ਮਾੜਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਪਰ ਆਪਣੇ ਧਰਮ ਦਾ ਖਿਆਲ ਵੀ ਰੱਖਿਆ ਇਹ ਮਾੜੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ
ਸਰਦਾਰ ਸਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਚਾਰ ਬਹੁਤ ਸੋਹਣਾ ਹੈ
“ ਜੋ ਕਮਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸਨੂੰ ਹੀ ਦਾਨ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ “
ਡਾ ਸਾਬ ਦੇ ਸਮੇਂ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਕਲਰਕ ਵੀ ਕਾਰ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕ ਤੇ ਆਉਂਦੇ ਸਨ , ਬਾਕੀ ਬੈਂਕਾਂ ਵਾਲੇ ਮੈਨੇਜਰ ਸਕੂਟਰਾਂ ਤੇ
ਉਹ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕੋਈ ਵੀ ਕਰਮਚਾਰੀ ਘੱਟ ਨਾ ਰਹੇ ਸਾਰਿਆ ਕੋਲ ਸੁੱਖ ਸਹੂਲਤਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਹੋਣ
ਪੰਜਾਬ ਸਿੰਧ ਬੈਂਕ ਅਜਿਹੀ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਬੈਂਕ ਸੀ ਜਿਸਨੇ ਲੰਦਨ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਬਰਾਂਚ ਖੋਲੀ , ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਖੇਤਰੀ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਬੈਂਕ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਸਰਦਾਰ ਜੀ ਨੇ
ਡਾ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੱਦ ਕਾਠ ਸਟੇਟ ਬੈਂਕ ਆਫ ਇੰਡੀਆ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸਰਕਾਰੀ ਬੈਂਕਾਂ ਦੇ ਚੇਅਰਮੈਨਾਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ ,
ਇਹ ਕੋਈ ਛੋਟੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ,
ਕਿਉਂਕਿ ਖੇਤਰੀ ਬੈਂਕ ਦਾ ਮੋਹਰੀ ਬੈਕਾ ਵਿੱਚ ਨਾਮ ਬੋਲਣਾ
ਜਦੋਂ ਵੀ ਬੈਂਕ ਦੀ ਚੈਕਿੰਗ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਬਹੁਤ ਵਧੀਆਂ ਰਹੀ
ਕਈ ਚੇਅਰਮੈਨ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਤੁਹਾਡੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਤਾ ਡਾ ਸਾਬ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਕਾਤੋ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖ ਭਰਤੀ ਨੀ ਕਰਦੇ , ਤੁਸੀਂ ਭਰਤੀ ਕਰੋ ਮੈ ਹਟ ਜਾਨਾ
ਜੇ ਮੇਰੇ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨਾਲ ਦੇਸ਼ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਇਆਂ ਤਾਂ ਦੱਸੋ
ਉਹ ਅਕਸਰ ਕਹਿ ਦਿੰਦੇ ਸੀ ਤੁਸੀਂ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਭਰਤੀ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ “” ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੈਂਕ ਆਪ ਬਣਾ ਲਈ ਹੈ “”
ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ
ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਪੂਰਾ ਕਰ ਦੇਵਾਂਗਾ ਜੀ
ਵੱਡੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਵੱਡੀਆਂ ਪ੍ਰਾਪਤੀਆਂ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚੋਂ
ਵੱਲੋਂ ਸਿਰਲੇਖ-ਵੀਰ ਰਣਦੀਪ ਸਿੰਘ
