Sikh Empire

22/12/2025

26/08/2025

Celebrating my 11th year on Facebook. Thank you for your continuing support. I could never have made it without you. 🙏🤗🎉

26/08/2025

30/12/2024

ਅੱਜਕਲ ਲੋਕੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਾਲੇ ਫੈਜ਼ਲ ਜੱਟ ਦੀਆਂ ਪੋਸਟਾਂ ਭੇਜ ਰਹੇ ਨੇ ਆਓ ਤੁਹਾਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅਸਲੀ ਹੀਰੋ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸੁਣਾਈਏ
ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸ਼ੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ
ਸ਼ਹੀਦੀ 12 ਸਤੰਬਰ 1991

ਪੁਲਿਸ ਅਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਵਿਚਾਲੇ ਅਸਲ ਮੁਕਾਬਲਾ

48 ਘੰਟੇ ਤੋਂ ਵੱਧ ਚਲਿਆ ਪੁਲਿਸ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ
5 ਸਿੰਘਾਂ ਲਈ 30 ਹਜਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਪਾਇਆ ਸੀ ਘੇਰਾ

ਸ਼ਹੀਦ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ
ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਜਰਨੈਲ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦਾ ਜਨਮ ਪਿਤਾ ਸ੍ਰ: ਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਘਰ ਮਾਤਾ ਪਰਸਿੰਨ ਕੌਰ ਜੀ ਦੀ ਕੁੱਖੋਂ ਸੰਨ 1949 ਵਿਚ ਪਿੰਡ ਮੱਤੇਵਾਲ, ਤਹਿਸੀਲ ਬਾਬਾ ਬਕਾਲਾ, ਜ਼ਿਲਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਹੋਇਆ। ਆਪ ਜੀ 7 ਭੈਣ-ਭਰਾ, ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ, ਦਰਸ਼ਨ ਸਿੰਘ, ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਵੀਰ ਕੌਰ, ਕਸ਼ਮੀਰ ਕੌਰ, ਰਾਜਵੰਤ ਕੌਰ ਸਨ। ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ ਸਕੂਲੀ ਵਿਦਿਆ ਦਸਵੀਂ ਜਮਾਤ ਤੱਕ ਹੀ ਲਈ। ਆਪ ਹਾਕੀ ਦੇ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਖਿਡਾਰੀ ਸਨ। ਆਪਣੇ ਨਾਂ ਵਾਂਗ ਸੁਭਾਅ ਦੇ ਪੱਖੋਂ ਵੀ ਬੜੇ ਹੀ ਸੀਤਲ ਸਨ। ਆਪ ਨਾ ਕਿਸੇ ਦਾ ਦਿਲ ਦੁਖਾਉਂਦੇ ਸਨ ਤੇ ਨਾ ਹੀ ਕਿਸੇ ਦੀ ਵਧੀਕੀ ਬਰਦਾਸ਼ਤ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦਾ ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ ਬੀਬੀ ਨਰਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨਾਲ ਪਿੰਡ ਉਦੋਕੇ ਵਿਖੇ ਹੋਏ ਤੇ ਆਪ ਦੇ ਘਰ 2 ਪੁੱਤਰ ਹਰਭਿੰਦਰ ਸਿੰਘ, ਸੁਲੱਖਣ ਸਿੰਘ ਤੇ ਇੱਕ ਪੁੱਤਰੀ ਹਰਜਿੰਦਰ ਕੌਰ ਪੈਦਾ ਹੋਏ।

ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਪੰਜਾਬ ਅੰਦਰ ਚੱਲੀ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੀ ਲਹਿਰ ਵਿਚ 1989 ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ। ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹਪੁਰ, ਭਾਈ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਾਲੀਆ ਦਾ ਕਾਦਰਬਾਦ ਆਉਣਾ ਜਾਣਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੈਕਟਰੀ ਮੱਤੇਵਾਲ ਤਿੰਨੇ ਦੋਸਤ ਜੁਝਾਂਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਕਾਫਲੇ ਵਿਚ ਰਲ ਕੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਲਈ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਏ। ਥੋੜੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਬਹਾਦਰੀ ਤੇ ਸਿੱਖ ਸੰਘਰਸ਼ ਪ੍ਰਤੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ, ਵਫ਼ਾਦਾਰੀ ਤੇ ਦਲੇਰਾਨਾ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਾਰਨ ਪੰਥਕ ਕਮੇਟੀ (ਮਾਨੋਚਾਹਲ) ਦੇ ਮੈਂਬਰ ਬਣਾਏ ਗਏ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਦਿਆਨਤਦਾਰੀ ਨੂੰ ਮੁੱਖ ਰਖਦਿਆਂ ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦਾ ਮੁਖੀ ਜਰਨੈਲ ਥਾਪ ਦਿੱਤਾ। ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਕੀਤੇ ਖਾੜਕੂ ਐਕਸ਼ਨਾਂ ਨਾਲ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਦੇ ਨੱਕ ਵਿਚ ਦਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਆਪ ਜੀ ਨੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਰਾਜ ਦੇ ਵਿਰੋਧੀ ਤੇ ਜਬਰੀ ਫ਼ਿਰੌਤੀਆਂ ਵਸੂਲਣ ਵਾਲੇ ਲੁਟੇਰੇ ਅਤੇ ਬਲੈਕ ਕੈਟਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਬਣਾਇਆ। ਥੋੜੇ ਹੀ ਸਮੇਂ ਵਿਚ ਪੂਰੇ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨ ਵਿਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦੀਆਂ ਧੁੰਮਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦੇ ਸਿਰ ’ਤੇ 40 ਲੱਖ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਨਾਮ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।

ਜੇ ਕਿਤੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਖਾੜਕੂ ਜੱਥੇਬੰਦੀ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਪੁਲਿਸ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲੈਂਦੀਆਂ ਤਾਂ ਖ਼ਬਰ ਮਿਲਣ ’ਤੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਸਮੇਤ ਪੁਲਿਸ ਦਾ ਘੇਰਾ ਤੋੜਨ ਲਈ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੰਦੇ ਤੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣ ਵਿਚ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਜਾਂਦੇ। ਆਪ ਸਾਰੀਆਂ ਖਾੜਕੂ ਜੱਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਤਿਕਾਰੇ ਜਾਂਦੇ ਸਨ। ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲਾ ਟਾਈਗਰਜ਼ ਫ਼ੋਰਸ ਆਫ਼ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਦੇ ਮੁਖੀ ਬਾਬਾ ਗੁਰਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮਾਨੋਚਾਹਲ, ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਕਮਾਂਡੋ ਫ਼ੋਰਸ ਦੇ ਜੱਥੇਦਾਰ ਭਾਈ ਗੁਰਜੰਟ ਸਿੰਘ ਰਾਜਸਥਾਨੀ, ਡਾ: ਦਲੇਰ ਸਿੰਘ ਬੁੱਟਰ, ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਨਾਲ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦੀ ਸਿਧਾਂਤਕ ਸਾਂਝ ਸੀ।

ਬਟਾਲੇ ਦਾ ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ’ਤੇ ਬੜਾ ਜ਼ੁਲਮ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਨੂੰ ਆਤਮ ਸਮਰਪਣ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਫੜ ਲਿਆ ਤੇ ਘਰ ਵਿਚ ਪੁਲਿਸ ਚੌਂਕੀ ਬਿਠਾ ਦਿੱਤੀ। ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿੰਘਣੀ ਤਾਂ ਘਰੋਂ ਆਸੇ-ਪਾਸੇ ਹੋ ਗਈ ਪਰ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਦੀ ਸਿੰਘਣੀ ਬੀਬੀ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਫੜ ਕੇ ਬਟਾਲੇ ਦੇ ਸਦਰ ਥਾਣੇ ਲੈ ਆਇਆ। ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਲਗਾਤਾਰ ਨੌਂ ਦਿਨ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਦਾ ਰਿਹਾ। ਪੱਟਾਂ ’ਤੇ ਘੋਟਨਾ ਰੱਖ ਕੇ ਗੋਬਿੰਦ ਰਾਮ ਆਪ ਉ¤ਪਰ ਚੜ•ਦਾ ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਦਾ ਟਿਕਾਣਾ ਦੱਸ ਤੇ ਉਸ ਨੇ ਅਸਲਾ ਕਿੱਥੇ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ? ਨੌਂ ਦਿਨਾਂ ਬਾਅਦ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਨੇ ਸਾਥੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਉਨਾਂ ਦੇ ਘਰ ਬੈਠੀ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ’ਤੇ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਹੱਲਾ ਬੋਲ ਦਿੱਤਾ। ਸਿੰਘਾਂ ਦਾ ਹਮਲਾ ਇੰਨਾ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਸੀ ਕਿ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਵਾਲੇ ਘਬਰਾ ਕੇ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰੇ ਵਿਚ ਭੱਜ ਗਏ। ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਹੋਰ ਫ਼ੋਰਸ ਆਈ ਤੇ ਰਾਤ ਰਹਿ ਗਿਆ ਸਾਜੋ-ਸਮਾਨ ਚੁੱਕ ਕੇ ਲੈ ਗਈ। ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਬਟਾਲਾ ਪੁਲਿਸ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰ ਕੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਛੋਟੀ ਭਰਜਾਈ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਨਾ ਛੱਡਿਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਬਟਾਲਾ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਉ, ਤੁਸੀਂ ਆਪਣਾ ਪੱਕਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕਰ ਲਵੋ। ਅੱਜ ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਬਟਾਲਾ ਥਾਣੇ ਦੀ ਇੱਟ ਨਾਲ ਇੱਟ ਖੜਕਾਵੇਗੀ। ਪੁਲਿਸ ਵਾਲੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦੀ ਡਰੈਗਨ ਗੰਨ ਦਾ ਮੂੰਹ ਖੁੱਲ• ਗਿਆ ਤਾਂ ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਲੁਕਣਾ ਤਾਂ ਕੀ ਭੱਜਣਾ ਵੀ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਸ ਲਈ ਡਰਦਿਆਂ ਹੋਇਆਂ ਪੁਲਿਸ ਵਾਲਿਆਂ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਬੀਬੀ ਕੁਲਵਿੰਦਰ ਕੌਰ ਨੂੰ ਬਟਾਲੇ ਥਾਣੇ ਵਿਚੋਂ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਦਾਖ਼ਲ ਕਰਵਾਇਆ ਗਿਆ।

ਸਤੰਬਰ 1991 ਵਿਚ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਨੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਆਪਰੇਸ਼ਨ ਕੰਘਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਪੁਲਿਸ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਠਾਹਰਾਂ ’ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਕੁਝ ਦਿਨਾਂ ਤੋਂ ਪੁਲਿਸ ਲਗਾਤਾਰ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦੇ ਟਿਕਾਣਿਆਂ ’ਤੇ ਛਾਪੇ ਮਾਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਹਮਦਰਦਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਾਬਾ ਜੀ, ਕੁਝ ਚਿਰ ਲਈ ਇਲਾਕਾ ਛੱਡ ਕੇ ਲਾਂਭੇ ਹੋ ਜਾਉ, ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਖ਼ਤੀ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਤਾਂ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਉ¤ਤਰ ਦਿੱਤਾ,‘‘ ਮੇਰੇ ਗੁਰਸਿੱਖ ਭਰਾਵੋ! ਤੁਹਾਡਾ ਬਹੁਤ ਧੰਨਵਾਦ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਜ਼ੁਲਮ ਸਹਿ ਕੇ ਵੀ ਮੇਰਾ ਸਾਥ ਦਿੰਦੇ ਹੋ। ਜੋ ਸਹਿਯੋਗ ਤੁਸੀਂ ਦਿੱਤਾ ਹੈ ਤੇ ਦੇ ਰਹੇ ਹੋ, ਉਹ ਹੋਰ ਕਿਤੋਂ ਨਹੀਂ ਮਿਲਣਾ। ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਪੁੱਤ ਸਮਝਿਆ ਹੈ ਤੇ ਮੈਂ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਬੰਦਾ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਕਿਤੇ ਹੋਰ ਥਾਂ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਪਰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਭੱਜ ਕੇ ਕਿਤੇ ਨਹੀਂ ਜਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ। ਮੌਤ ਅਟੱਲ ਹੈ ਤੇ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੈ। ਗੁਰਬਾਣੀ ਦਾ ਫ਼ੁਰਮਾਨ ਹੈ ਕਿ ‘ਮਰਨ ਲਿਖਾਏ ਮੰਡਲ ਮਹਿ ਆਏ॥’ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਨੇ ਹਰ ਜੀਵ ਦੀ ਮੌਤ ਨਿਸ਼ਚਿਤ ਕੀਤੀ ਹੋਈ ਹੈ।’’ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮੱਤੇਵਾਲ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਇਹ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਇਆ ਸੀ ਕਿ ਜੇਕਰ ਸਾਨੂੰ ਕਿਸੇ ਘਰ ਵਿਚ ਘੇਰਾ ਪੈ ਗਿਆ ਤਾਂ ਸਾਈਨਾਈਡ ਕੈਪਸੂਲ ਖਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਾਂਗੇ। ਜੇ ਕਿਤੇ ਮੈਦਾਨੇ ਜੰਗ ਵਿਚ ਵਿਚ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਫਿਰ ਚਮਕੌਰ ਦੀ ਕੱਚੀ ਗੜੀ ਦੇ ਨਜ਼ਾਰੇ ਵਿਖਾਵਾਂਗੇ।

10 ਸਤੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦੇ ਪੰਜ ਜੁਝਾਰੂ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ, ਭਾਈ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ, ਭਾਈ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਸੈਕਟਰੀ ਮੱਤੇਵਾਲ, ਭਾਈ ਗੁਰਦਿਆਲ ਸਿੰਘ ਮਾੜੀ ਪਨੂੰਆਂ ਤੇ ਭਾਈ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਬੱਗਾ ਉਰਫ਼ ਗੰਭੀਰ ਸਿੱਟਾ ਪਿੰਡ ਬੱਲੋਵਾਲੀ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੇ ਨਲਕੇ ’ਤੇ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਨਾਲ ਦੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਇੱਕ ਨੌਜਵਾਨ, ਜੋ ਹੋਮਗਾਰਡ ਵਿਚ ਨੌਕਰੀ ਕਰਦਾ ਸੀ, ਨਲਕਾ ਗੇੜ ਕੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਸਿੰਘਾਂ ਕੋਲ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਏ.ਕੇ.47 ਅਸਾਲਟ ਰਾਈਫਲ ਹੀ ਸੀ, ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀ ਦਾ ਅਸਲਾ ਕਮਾਦ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਹੋਮਗਾਰਡੀਏ ਨੇ ਸੋਚਿਆ ਕਿ ਅੱਜ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਤੇ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਫੜਾਉਣਾ ਸੌਖਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਸਿੰਘਾਂ ਕੋਲ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਏ.ਕੇ.47 ਰਾਈਫਲ ਹੀ ਹੈ। ਉਹ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਤੁਰ ਪਿਆ ਤੇ ਉਸ ਗ਼ੱਦਾਰ ਨੇ ਡੀ.ਐਸ.ਪੀ.(ਆਪਰੇਸ਼ਨ) ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿਹੁੰ ਨੂੰ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਬੱਲੋਵਾਲੀ ਦੇ ਖੇਤਾਂ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਹੋਣ ਦੀ ਇਤਲਾਹ ਦੇ ਦਿੱਤੀ।

10 ਸਤੰਬਰ 1991 ਨੂੰ ਗ਼ੱਦਾਰ ਹੋਮਗਾਰਡੀਏ ਦੀ ਸੂਹ ’ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਤੇ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਨੇ ਖੇਤਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਵੀ ਫ਼ਾਇਰ ਕਰ ਕੇ ਜੰਗ ਦਾ ਬਿਗਲ ਵਜਾ ਦਿੱਤਾ। ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਵਾਲੇ ਆਪਣਾ ਬਚਾਅ ਕਰਨ ਲਈ ਪਿੱਛੇ ਨੂੰ ਭੱਜ ਤੁਰੇ ਤੇ ਖਾਲਾਂ, ਵੱਟਾਂ ਦੀ ਓਟ ਲੈ ਲਈ। ਜਿਸ ਖੇਤ ਵਿਚ ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦੇ ਯੋਧੇ ਘਿਰੇ ਹੋਏ ਸਨ, ਉਸ ਵਿਚ 5 ਕਿੱਲੇ ਕਮਾਦ ਤੇ 5 ਕਿੱਲੇ ਕਿਨੂੰਆਂ ਦਾ ਬਾਗ ਸੀ। ਕਮਾਦ ਵਿਚ ਇੱਕ ਧਰੇਕ ਦਾ ਰੁੱਖ ਸੀ ਤੇ ਹੇਠਾਂ ਬੋਰ ਵਾਲਾ ਟੋਆ ਵੀ ਸੀ, ਜੋ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਸਹਾਈ ਸਿੱਧ ਹੋ ਰਹੇ ਸਨ। ਸਿੰਘ ਧਰੇਕ ਉ¤ਪਰ ਚੜ• ਕੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਟਿੱਡੀ ਦਾਲ ਦਾ ਅੰਦਾਜ਼ਾ ਲਾਉਂਦੇ, ਜਿਸ ਪਾਸੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਮਾਰ ਹੇਠਾਂ ਹੁੰਦਾ, ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਡਰੈਗਨ ਗੰਨ ਉਸੇ ਪਾਸੇ ਗਰਜਦੀ ਤੇ ਵੈਰੀ ਦਲ ਦੇ ਸੱਥਰ ਵਿਛਾ ਦਿੰਦੀ। ਸਿੰਘ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਆਹੂ ਲਾਹ ਕੇ ਬੋਰ ਵਾਲੇ ਟੋਏ ਵਿਚ ਵੜ ਜਾਂਦੇ। ਪੁਲਿਸ ਦੀਆਂ ਗੱਡੀਆਂ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਤੇ ਮਰੇ ਹੋਏ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਅਤੇ ਪੁਲਿਸੀਆਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਲੈ ਕੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵੱਲ ਨੂੰ ਭੱਜਦੀਆਂ ਸਨ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਰਣਨੀਤੀ ਤਹਿਤ ਇੱਕਦਮ ਫ਼ਾਇਰਿੰਗ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਸਿੰਘਾਂ ਵੱਲੋਂ ਗੋਲਬੰਦੀ ’ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਮਰੇ ਸਮਝ ਕੇ ਅੱਗੇ ਵਧਿਆ ਤਾਂ ਕਮਾਦ ਦੇ ਚਾਰੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦੀ ਡਰੈਗਨ, ਜਨਰਲ ਪਰਪਜ਼ ਮਸ਼ੀਨਗੰਨ ਤੇ ਅਸਾਲਟਾਂ ਨੇ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਜੀ ਆਇਆਂ ਕਿਹਾ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੇ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਦੀ ਕੁਰਲਾਹਟ ਅਤੇ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੇ ਸਤਿ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤੇ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਜ਼ਿੰਦਾਬਾਦ ਦੇ ਨਾਅਰੇ ਅਨੋਖਾ ਹੀ ਨਜ਼ਾਰਾ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ। ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿਹੁੰ ਪੰਜਾਬ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਮੁਖੀ ਤੋਂ ਹੋਰ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਤੇ ਬੁਲੇਟ ਪਰੂਫ਼ ਟਰੈਕਟਰ ਭੇਜਣ ਲਈ ਤਰਲੇ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਖਾੜਕੂ ਰਾਤ ਦੇ ਹਨੇਰ ਵਿਚ ਘੇਰਾ ਤੋੜ ਕੇ ਨਿਕਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ਼. ਤੇ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਜਵਾਨ ਹੋਰ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਤਿੰਨ ਘੇਰੇ ਪਾ ਲਏ ਗਏ। ਰਾਤ ਪੈ ਗਈ ਤੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਅੰਨੇ ਵਾਹ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਕਿ ਖਾੜਕੂ ਸਿੰਘਾਂ ’ਤੇ ਦਹਿਸ਼ਤ ਕਾਇਮ ਰੱਖੀ ਜਾ ਸਕੇ।

ਅੱਧੀ ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਬਾਹਰੋਂ ਭਾਈ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਕਾਲੀਆ ਕਾਦਰਬਾਦ, ਭਾਈ ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਨੇ ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਆਪਣੇ ਜਥੇ ਨਾਲ ਘੇਰਾ ਤੋੜਨ ਲਈ ਹਮਲਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਤੀਜਾ ਘੇਰਾ ਪਾਈ ਬੈਠੀ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਅਤੇ ਬੀ.ਐਸ.ਐਫ਼. ਵਿਚ ਹਾਹਕਾਰ ਮੱਚ ਗਈ। ਬੱਲੋਵਾਲੀ ਦੇ ਚੁਫੇਰੇ ਦਸ-ਦਸ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੱਕ ਪੁਲਿਸ ਮੁਕਾਬਲੇ ਤਾ ਘੇਰਾ ਉਲਝ ਗਿਆ ਸੀ।

ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਨੂੰ ਪਏ ਪੁਲਿਸ ਦੇ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਘੇਰੇ ਦੀ ਖ਼ਬਰ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਜੰਗਲ ਦੀ ਅੱਗ ਵਾਂਗੂੰ ਫੈਲ ਗਈ। ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘ ਵਹੀਰਾਂ ਘੱਤ ਤੁਰੇ ਕਿ ਜੇ ਅੱਜ ਦਾ ਦਿਨ ਸਿੰਘ ਚੜਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਕੱਢ ਜਾਣ ਤਾਂ 12 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਕਹਿਰੀ ਹੱਲਾ ਬੋਲਾਂਗੇ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਨਾਨੀ ਚੇਤੇ ਕਰਵਾਂ ਦੇਵਾਂਗੇ ਤੇ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਬਾਕੀ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢ ਕੇ ਹੀ ਸਾਹ ਲਵਾਂਗੇ। ਇੱਕ ਅੰਦਾਜ਼ੇ ਮੁਤਾਬਕ ਤਕਰੀਬਨ ਚਾਰ ਸੌ ਤੋਂ ਵੱਧ ਸਿੰਘ ਰਾਤ ਨੂੰ ਹਮਲਾ ਕਰਨ ਲਈ ਪਹੁੰਚ ਗਏ ਸਨ। 11 ਸਤੰਬਰ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭਾਈ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣਾਂ ਨਾਲ ਲੋਹਾ ਲੈਂਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦੀ ਜਾਮ ਪੀ ਗਏ। ਦਿਨ ਚੜੇ ਤੱਕ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀ ਚਲਾਉਣੀ ਬੰਦ ਰੱਖੀ। ਸੁਰੱਖਿਆ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਨੇ ਦਿਨੇ ਕਮਾਦ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣੀ ਚਾਹੀ ਕਿ ਰਾਤ ਦੀ ਇੰਨੀ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਗੋਲੀਬਾਰੀ ਵਿਚ ਸਿੰਘ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹੋਣਗੇ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਭਾਈ ਤਰਸੇਮ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਛਲਣੀ ਹੋਈ ਲਾਸ਼ ਬਾਹਰਲੀ ਵੱਟ ਤੋਂ ਕਮਾਦ ਵਿਚ ਮਿਲ ਗਈ। ਪਰ ਉਨਾਂ ਦੀਆਂ ਖੁਸ਼ੀਆਂ ਕੁਰਲਾਹਟ ਵਿਚ ਬਦਲ ਗਈਆਂ, ਜਦੋਂ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀਆਂ ਡਰੈਗਨ ਗੰਨਾਂ ਤੇ ਜੀ.ਪੀ.ਐਮਾਂ ਨੇ ਅੱਗ ਉਗਲਣੀ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ। ਭੱਜੇ ਜਾਂਦੇ ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਦੇ ਸੱਥਰ ਵਿਛ ਗਏ। ਹੁਣ ਜ਼ਖ਼ਮੀਆਂ ਨੂੰ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਕੋਈ ਵੀ ਮਾਈ ਦਾ ਲਾਲ ਸਾਹਮਣੇ ਨਾ ਆਇਆ ਤੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸੱਦਣ ਦੀਆਂ ਸਲਾਹਾਂ ਹੋਣ ਲੱਗੀਆਂ। ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਦਾ ਕਮਾਂਡੈਂਟ ਭਾਨੂੰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿਹੁੰ ਤੇ ਐਸ.ਐਸ.ਯਾਦਵ ਬੁਲੇਟ ਪਰੂਫ਼ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਾਫ਼ਲਾ ਲੈ ਕੇ ਪਹੁੰਚ ਗਿਆ। ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲੇਟ ਪਰੂਫ਼ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ’ਤੇ ਕੁਝ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੀ ਮਾਣ ਸੀ, ਉਹ ਸਮਝਦੇ ਸਨ ਕਿ ਇਨਾਂ ਦੀ ਮੱਦਦ ਨਾਲ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਕਮਾਦ ਵਿਚੋਂ ਜਿਊਂਦੇ ਹੀ ਫੜ ਲਵਾਂਗੇ। ਜਦੋਂ ਭਾਨੂੰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਕਮਾਦ ਵਿਚ ਵੜਿਆ ਤਾਂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਡਰੈਗਨ ਗੰਨਾਂ ਨਾਲ ਉਸਦੀਆਂ ਉਲਟ ਬਾਜ਼ੀਆਂ ਲਵਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਭਾਨੂੰ ਪ੍ਰਤਾਪ ਚੀਕਾਂ ਮਾਰਦਾ ਕਮਾਦ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚੋਂ ਭੱਜ ਉਠਿਆ। ਇਸ ਪਿਛੋਂ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਦਾ ਅਫ਼ਸਰ ਐਸ.ਐਸ.ਯਾਦਵ ਬੁਲੇਟ ਪਰੂਫ਼ ਟਰੈਕਰਟਰ ਲੈ ਕੇ ਕਮਾਦ ਦੇ ਖੇਤ ਵਿਚ ਵੜ ਗਿਆ। ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਬੁਲੇਟ ਪਰੂਫ਼ ਟਰੈਕਟਰ ਦੀ ਬਾਰੀ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਉਤੇ ਅਜਿਹਾ ਨਿਸ਼ਾਨਾ ਮਾਰਿਆ ਕਿ ਬਾਰੀ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਟੁੱਟ ਗਏ ਤੇ ਬਾਰੀ ਡਿੱਗ ਪਈ। ਟਰੈਕਟਰ ਦਾ ਡਰਾਇਵਰ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਤੇ ਐਸ.ਐਸ.ਯਾਦਵ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਇਆ। ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦੇ ਸਿੰਘਾਂ ਨੇ ਕਮਾਦ ਦਾ ਖੇਤ ਬੁਲੇਟ ਪਰੂਫ਼ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਦਾ ਕਬਰਿਸਤਾਨ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ। ਐਸ.ਐਸ.ਪੀ. ਨਰਿੰਦਰ ਪਾਲ ਸਿਹੁੰ ਖਫ਼ਾ ਹੋ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਜੇ ਕਰ ਅੱਜ ਸ਼ਾਮ ਤੱਕ ਖਾੜਕੂ ਨਾ ਮਾਰੇ ਗਏ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਇਸ ਤੋਂ ਵੀ ਗੰਭੀਰ ਸਿੱਟੇ ਭੁਗਤਣੇ ਪੈਣਗੇ।

ਲਗਾਤਾਰ 36 ਘੰਟੇ ਚੱਲੇ ਇਸ ਜ਼ਬਰਦਸਤ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਇਕੱਲੀ ਬਹਾਦਰੀ ਵੀ ਕੀ ਕਰਦੀ ਜਦੋਂ ਕਿ ਦਸਮੇਸ਼ ਰੈਜਮੈਂਟ ਦੇ ਪੰਜ ਜੁਝਾਰੂ ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ 30 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਹਿੰਦੋਸਤਾਨੀ ਫ਼ੋਰਸਾਂ ਨੇ ਘੇਰਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਤਰਾਂ ਚਲਦੇ ਹੋਏ ਮੁਕਾਬਲੇ ਦੌਰਾਨ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗਣ ਨਾਲ ਸਖ਼ਤ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ। ਉਨਾਂ ਡਰੈਗਨ ਗੰਨ ਨਾਲ ਪੁਜ਼ੀਸ਼ਨ ਸੰਭਾਲੀ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਧਰਤੀ ’ਤੇ ਵਿਛੇ ਹੋਏ ਕਮਾਦ ਵਿਚ ਪਏ ਸਨ। ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਜੀ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਦੁਸ਼ਮਣ ਉਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਚੁੱਕਣ ਆਵੇਗਾ, ਤੇ ਆਪਣੀ ਡਰੈਗਨ ਗੰਨ ਨਾਲ ਉਹ ਵੈਰੀਆਂ ਦੇ ਸੱਥਰ ਵਿਛਾ ਦੇਵੇਗਾ। ਬੁਲੇਟ ਪਰੂਫ਼ ਟਰੈਕਟਰਾਂ ਨਾਲ ਪੰਜ ਕਿੱਲੇ ਕਮਾਦ ਵਿਛ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਟਰੈਕਟਰ ਵਿਚੇ ਹੀ ਕਬਾੜ ਬਣੇ ਪਏ ਸਨ। ਸੁਰੱਖਿਆਂ ਬਲ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਇਆ ਸਮਝ ਕੇ ਉਨਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਅੱਗੇ ਵਧੇ ਤਾਂ ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਡਰੈਗਨ ਗੰਨ ਫਿਰ ਗਰਜੀ, ਅੱਗ ਦੀ ਲਾਟ ਨਿਕਲੀ ਤੇ ਸੀ.ਆਰ.ਪੀ. ਦੇ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀਆਂ ਲੋਥਾਂ ਵਿਛਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੇ ਨਿਸ਼ਾਨੇ ਸੇਧ ਕੇ ਭਾਰੀ ਗੋ.ਲਬਾਰੀ ਕੀਤੀ ਤੇ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਮੱਤੇਵਾਲ ਅੰਨੇਵਾਹ ਗੋ.ਲੀਆਂ ਦੀ ਬੁਛਾੜ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਪਰ ਭਾਈ ਸੀਤਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਡਰੈਗਨ ਗੰਨ ਆਖਰੀ ਗੋ.ਲੀ ਤੱਕ ਚਲਦੀ ਰਹੀ।

20/12/2024

ਇਹ ਮੁਸਲਿਮ ਸੀ ਜਿੰਨਾ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ ਸੀ

26/10/2024