Jagdish Raval - RAVAL YOGI

Jagdish Raval - RAVAL YOGI Work At Sanatan Dharm Prachark

हमे हमारी वैदिक संस्कृति पर गर्व होना चाहिए
वसुधैव कुटुंबकम् —

भारतीय संसद के प्रवेश द्वार पर अंकित ये संस्कृत के दो शब्द हमारे देश की संस्कृति और सभ्यता के चिह्न हैं ।

हम बिना भेदभाव के संम्पूर्ण पृथ्वी को एक परिवार के समान समझते हैं ।

पूरा श्लोक इस प्रकार है —

अयं निज: परो वेति गणना लघुचेतसाम् ।

उदार चरितानां तु वसुधैव कुटुंबकम् ।।

अयं — यह

निज: — अपना

परो वा — या पराया

गणना — गिणती

लघुचेतसाम् — छोटे दिल वालों की

उदारचरितानाम् — उदार , बड़े , महान दिल वालों के

वसुधैव — पृथ्वी ही

कुटुंबकम् — परिवार

अर्थात्

यह मेरा है अथवा पराया है ऐसा केवल छोटे दिल वाले ही सोचते हैं । उदार दिल वालों के लिए तो सारी पृथ्वी ही एक परिवार की तरह है।

संकीर्ण मानसिकता वाले लोग ही अपने पराए में भेद रखतें हैं।उदार मानसिकता वाले लोग तो सबको अपना ही समझते हैं ।

ऊंच ,नीच ,तेरा ,मेरा ऐसी भावना उनके चित्त में नहीं आती।

Admin- Jagdish Raval

14/06/2026
દેવાલયમાં દર્શન કેવી રીતે લેવા ૧. દેવાલયમાં પ્રવેશ કરતા પહેલાં, શક્ય હોય તો પગ ધોવા.૨. દેવાલયના પરિસરમાંથી (આંગણામાંથી...
13/06/2026


દેવાલયમાં દર્શન કેવી રીતે લેવા
૧. દેવાલયમાં પ્રવેશ કરતા પહેલાં, શક્ય હોય તો પગ ધોવા.

૨. દેવાલયના પરિસરમાંથી (આંગણામાંથી) કળશને નમસ્‍કાર કરવો.

૩. દેવાલયના પગથિયાં ચડતી વખતે જમણો હાથ લગાવીને પગથિયાંને નમસ્‍કાર કરવો.

૪. ‘દેવતાને જાગૃત કરી રહ્યા છીએ’, એ ભાવનાથી ઘંટ ખૂબ ધીમેથી વગાડવો.

૫. દેવતાના દર્શન કરવા માટે દેવતાની મૂર્તિ અને તેની સામે રહેલી કાચબાની પ્રતિકૃતિની વચ્‍ચે, તેમજ શિવાલયમાં (મહાદેવના મંદિરમાં) પીંડી (શિવલિંગ) અને તેની સામે રહેલી નંદીની પ્રતિકૃતિની વચ્‍ચે ઊભા ન રહેતા અથવા ન બેસતા, કાચબો અથવા નંદીની પ્રતિકૃતિ અને દેવતાની મૂર્તિ અથવા પીંડીને જોડતી રેખાની બાજુમાં ઊભા રહેવું. શિવાલયમાં પીંડીના દર્શન કરતાં પહેલાં નંદીના બંને શિંગડાને હાથ લગાવીને નંદીના દર્શન કરવા. આને ‘શૃંગદર્શન’ કહે છે.

૬. દેવતાના ચરણો પર દૃષ્‍ટિ રાખીને લીન થવું. દેવતાની છાતી પર મન એકાગ્ર કરવું. છેવટે દેવતાની આંખો તરફ જોઈને તેનું રૂપ આંખોમાં સંગ્રહી લેવું.

૭. દેવતાને અર્પણ કરવાની વસ્‍તુ (ઉદા. ફૂલો) દેવતાના શરીર પર ન ફેંકતા તેના ચરણો પર અર્પણ કરવી.

૮. મૂર્તિ દૂર હોય, તો તે વસ્‍તુ દેવતાની સામેની થાળીમાં મૂકવી.

૯. ‘દેવતાના ચરણોમાં લીન થઈ રહ્યા છીએ’, એ ભાવનાથી નમસ્‍કાર કરવો.

૧૦. બંને હાથ જોડીને ભાવપૂર્ણ નામજપ કરતાં મધ્‍યમ ગતિએ પ્રદક્ષિણા કરવી. સામાન્‍ય રીતે દેવોને બેકી સંખ્‍યામાં (સમ સંખ્‍યા) અને દેવીઓને એકી સંખ્‍યામાં (વિષમ સંખ્‍યા) પ્રદક્ષિણા કરવી.

૧૧. દેવાલયમાં બેસીને થોડો સમય નામજપ કરવો. પ્રસાદ શક્ય હોય તો દેવાલયમાં બેસીને જ ગ્રહણ કરવો.

૧૨. નીકળતા પહેલાં દેવતાને નમસ્‍કાર કરીને ‘તારી કૃપા દૃષ્‍ટિ મારા પર સદાય રહે’, એવી પ્રાર્થના કરવી.

૧૩. દેવાલયમાંથી બહાર નીકળતી સમયે દેવતા ભણી આપણી પીઠ એકદમ ન થઈ જાય, એ વાતનું ધ્‍યાન રાખવું.

૧૪. દેવાલયમાંથી બહાર નીકળ્‍યા પછી પરિસરમાંથી ફરી એકવાર કળશને નમસ્‍કાર કરવો અને પછી પ્રસ્‍થાન કરવું.

ધર્મો રક્ષતી રક્ષિતઃ "તેત્રીસ કોટિ દેવતા સાચી સમજણ" વિશે ઊંડાણપૂર્વક માહિતીહિંદુ ધર્મમાં "તેત્રીસ કોટિ દેવતા" વિશે ઘણ...
12/06/2026


ધર્મો રક્ષતી રક્ષિતઃ
"તેત્રીસ કોટિ દેવતા સાચી સમજણ"
વિશે ઊંડાણપૂર્વક માહિતી
હિંદુ ધર્મમાં "તેત્રીસ કોટિ દેવતા" વિશે ઘણી ગેરસમજ જોવા મળે છે. સામાન્ય રીતે લોકો માને છે કે હિંદુ ધર્મમાં 33 કરોડ દેવતાઓ છે, પરંતુ વેદોમાં તેનો અર્થ અલગ છે.
"કોટિ" શબ્દનો સાચો અર્થ
સંસ્કૃતમાં "કોટિ" શબ્દના બે અર્થ થાય છે:
કરોડ (10 મિલિયન)
પ્રકાર, વર્ગ અથવા શ્રેણી
વૈદિક સાહિત્યમાં "તેત્રીસ કોટિ દેવતા"નો અર્થ 33 પ્રકારના મુખ્ય દેવતા થાય છે, 33 કરોડ દેવતા નહીં.
આ માહિતી મુખ્યત્વે બૃહદારણ્યક ઉપનિષદ અને શતપથ બ્રાહ્મણ માં વર્ણવાયેલી છે.
તે 33 દેવતાઓ કોણ છે?
33 દેવતાઓને ચાર વિભાગમાં વહેંચવામાં આવ્યા છે:
૧. આઠ વસુ (8 Vasu)
વસુ એટલે સમગ્ર સૃષ્ટિને ધારણ કરતી શક્તિઓ.
વસુ
અર્થ
અગ્નિ
અગ્નિતત્ત્વ
પૃથ્વી
ધરતી
વાયુ
હવા
અંતરિક્ષ
આકાશીય વિસ્તાર
આદિત્ય (સૂર્ય)
પ્રકાશ
દ્યૌ
સ્વર્ગ
ચંદ્ર
મન અને શીતળતા
નક્ષત્ર
તારામંડળ
વસુઓ ભૌતિક જગતના આધારભૂત તત્વોનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
૨. અગિયાર રુદ્ર (11 Rudra)
રુદ્રનો અર્થ રડાવનાર અથવા દુઃખ દૂર કરનાર.
ઉપનિષદ મુજબ:
10 પ્રાણ શક્તિઓ
1 આત્મા
મળીને 11 રુદ્ર બને છે.
આધ્યાત્મિક અર્થમાં રુદ્ર આપણા શરીરમાં રહેલી જીવશક્તિ છે.
રુદ્ર ને પછીના સમયમાં ભગવાન શિવ સાથે પણ સાંકળવામાં આવ્યા.
૩. બાર આદિત્ય (12 Aditya)
આદિત્ય સૂર્યના બાર સ્વરૂપો છે.
વર્ષના બાર મહિનાઓ સાથે તેમનો સંબંધ માનવામાં આવે છે.
આદિત્ય
પ્રતીક
મિત્ર
મિત્રતા
વરુણ
નિયમ
અર્યમા
ન્યાય
ભગ
સમૃદ્ધિ
અંશ
ભાગ્ય
ધાતા
સર્જન
ત્વષ્ટા
રચના
પૂષા
પોષણ
સવિતા
પ્રેરણા
વિવસ્વાન
તેજ
ઇન્દ્ર
શક્તિ
વિષ્ણુ
વ્યાપકતા
આદિત્યો સમયચક્ર અને સૂર્યશક્તિનું પ્રતિનિધિત્વ કરે છે.
૪. ઇન્દ્ર અને પ્રજાપતિ
બાકીના બે દેવતા:
ઇન્દ્ર
ઇન્દ્ર
દેવોના રાજા
ઇન્દ્રિયો અને શક્તિના અધિપતિ
વીજળી, વરસાદ અને યુદ્ધના દેવ
પ્રજાપતિ
પ્રજાપતિ
સૃષ્ટિના સર્જક
સમગ્ર જીવસૃષ્ટિના પિતા
આધ્યાત્મિક અર્થ
વેદો અનુસાર દેવતાઓ માત્ર વ્યક્તિગત દેવ નથી પરંતુ પ્રકૃતિમાં કાર્યરત દિવ્ય શક્તિઓ છે.
અગ્નિ = ઊર્જા
વાયુ = ગતિ
સૂર્ય = ચેતના
ચંદ્ર = મન
ઇન્દ્ર = ઇન્દ્રિયોની શક્તિ
રુદ્ર = પ્રાણશક્તિ
અર્થાત્ સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં કાર્યરત શક્તિઓને દેવતા તરીકે જોવામાં આવ્યા છે.
પછી 33 કરોડ દેવતાઓની માન્યતા કેવી રીતે આવી?
સમય જતાં "કોટિ" શબ્દનો અર્થ "કરોડ" તરીકે લેવામાં આવ્યો.
તેથી:
33 કોટિ = 33 પ્રકાર
ની જગ્યાએ
33 કોટિ = 33 કરોડ
એવી લોકમાન્યતા પ્રચલિત થઈ ગઈ.
વૈદિક ગ્રંથોમાં મૂળ અર્થ 33 મુખ્ય દિવ્ય શક્તિઓ છે.
આયુર્વેદ અને પંચમહાભૂત સાથેનો સંબંધ
આ 33 દેવતાઓનો સંબંધ પંચમહાભૂત સાથે પણ જોડાય છે:
અગ્નિ → તેજ મહાભૂત
વાયુ → વાયુ મહાભૂત
પૃથ્વી → પૃથ્વી મહાભૂત
ચંદ્ર → જળતત્ત્વ
અંતરિક્ષ → આકાશ મહાભૂત
આયુર્વેદની દૃષ્ટિએ દેવતાઓને બહારની મૂર્તિ તરીકે નહીં, પરંતુ શરીર અને બ્રહ્માંડમાં કાર્યરત ચેતન શક્તિઓ તરીકે પણ સમજવામાં આવે છે.
નિષ્કર્ષ
તેત્રીસ કોટિ દેવતા એટલે 33 કરોડ દેવતા નહીં, પરંતુ 33 મુખ્ય વૈદિક દિવ્ય શક્તિઓ:
8 વસુ
11 રુદ્ર
12 આદિત્ય
1 ઇન્દ્ર
1 પ્રજાપતિ
કુલ = 33 દેવતા
વેદોનો મૂળ સંદેશ એ છે કે સમગ્ર બ્રહ્માંડમાં વ્યાપેલી દરેક શક્તિમાં પરમાત્માનું જ પ્રગટ સ્વરૂપ છે.
એકં સદ્ વિપ્રા બહુધા વદન્તિ —
સત્ય એક જ છે,
જ્ઞાની તેને અનેક નામોથી ઓળખે છે.

Address

Himatnagar

Website

Alerts

Be the first to know and let us send you an email when Jagdish Raval - RAVAL YOGI posts news and promotions. Your email address will not be used for any other purpose, and you can unsubscribe at any time.

Shortcuts

Share