Chidambar Nagar

25/07/2026

Alankar Pooja of Shri Vitthala Rukmini at Shri Chidambar Temple on the auspicious occasion of Ashadha-Prathama Ekadashi. Also, Shri Vishnu Sahasranama Paaraayana was performed. Later Shri Dattavadhoota Gurugalu of Shri Kshetra Hebballi arrived and delivered his anugraha sandesha

24/07/2026

24/07/2026

On the auspicious occasion of Ashadha-Prathama Ekadashi Shri Vishnu Sahasranama Paaraayana is organised at Shri Chidambar Temple tomorrow 25th July 2026 at 7pm. All sadbhaktaas are requested to attend.
🙏

05/06/2026

ವಿಶ್ವಸಂದೇಶ
Vishwasandesha

18/05/2026

With profound grief and sorrow, we regret to inform the sad demise of Shri. Sanjeev Kulkarni a resident of Chidambar Nagar on 17.5.2026. He was the trustee of Shri Chidambar Temple Trust and was actively involved in teaching Vedic hymns and stotras to devotees.
May Shri Mahaswami bless the departed soul with sadgati 🙏

14/05/2026

Adhika Maasa - Shri Purushottama Maasa Utsava at Shri Chidambar Temple.

09/05/2026

Dhaarmika Vasant Shibira for Girls, Boys and Gruhastaas (Ladies and Gents) (Age limit 8-80) at Shri Krishna Matha - Shri Pejavara Adhokshaja Matha, RPD college road, Belagavi

30/04/2026

उग्र वीरं महाविष्णुम् ज्वलंतं सर्वतोमुखम् |
नृसिंहम् भीषणं भद्रम् मृत्युमृत्युं नमाम्यहम् ||
May Shri Lakshmi Narasimha Bless us all

22/04/2026

प्रपंचातून परमार्थाकडे: टेंबे स्वामींची विशाल दृष्टी आणि गोंदवलेकर महाराज भक्त

अध्यात्म मार्गावर चालणाऱ्या साधकाची अनेकदा अशी समजूत असते की, संतांनी केवळ ब्रह्मविद्येच्या गप्पा माराव्यात किंवा आत्मज्ञानावर प्रवचने द्यावीत. संतांनी लोकांच्या ऐहिक अडचणीत लक्ष घालणे, त्यांना औषधे किंवा मंत्र-यंत्र सांगणे, हे अनेकांना त्यांच्या अधिकाराला न शोभणारे वाटते. असाच काहीसा विचार श्री तात्याशास्त्री नगरकर यांच्या मनात घोळत होता. मात्र, श्रीक्षेत्र नरसोबावाडी येथे श्रीमद् वासुदेवानंद सरस्वती टेंबे स्वामी महाराजांच्या भेटीनंतर त्यांच्या विचारांची दिशाच बदलली. हा प्रसंग म्हणजे एकांगी बुद्धीप्रामाण्यवादाकडून सर्वसमावेशक शुद्ध भक्तीकडे झालेला एक प्रवास आहे.

तात्याशास्त्री नगरकर हे स्वतः एक व्यासंगी विद्वान, मोठे तपस्वी आणि कवी होते. ते श्री ब्रह्मचैतन्य गोंदवलेकर महाराजांच्या संप्रदायातील असल्याने त्यांच्यावर रामनामाचे आणि सात्विकतेचे संस्कार होते. टेंबे स्वामी महाराजांबद्दल त्यांच्या मनात अतोनात आदर आणि प्रेम होते, तरीही त्यांच्या मनात एक वैचारिक प्रश्न वारंवार उपस्थित होत असे. त्यांना वाटायचे की, स्वामी महाराज हे एक महान, अलौकिक आणि अवतारी संन्याशी आहेत. अशा महापुरुषाने लोकांच्या प्रपंचातील 'स्थूलात्मक' अडचणी (म्हणजेच शारीरिक व्याधी, कौटुंबिक कलह, गरिबी इ.) सोडवण्यात आपला वेळ का घालवावा? स्वामींनी लोकांना ज्योतिष सांगणे, औषधे देणे किंवा यंत्र-मंत्रांचे उपाय सुचवणे, हे तात्याशास्त्रींना त्यांच्या थोरवीला साजेसे वाटत नसे. "स्वामींसारख्यांनी असा लोकसंग्रह करावा हे अयोग्य आहे," असे विचार त्यांच्या मनात घर करून होते.

जेव्हा स्वामी महाराज श्रीक्षेत्र नरसोबावाडीला आले, तेव्हा तात्याशास्त्रींनी आपली शंका प्रत्यक्ष विचारून तिचे निरसन करण्याचे ठरवले. पण संतांच्या सान्निध्यात एक विलक्षण जादू असते. जेव्हा तात्याशास्त्रींनी स्वामींचे दर्शन घेतले, तेव्हा त्यांच्या मनातील प्रश्नांची वाफ झाली. स्वामींच्या तेजोमय रूपासमोर त्यांचे तर्क लंगडे पडले आणि सर्व किंतु-परंतु नष्ट झाले.

तरीही, तात्याशास्त्रींनी घाई न करता तिथे चार-पाच दिवस मुक्काम ठोकला. एखाद्या कसलेल्या परीक्षकाप्रमाणे त्यांनी स्वामींच्या दिवसभराच्या सर्व कार्यक्रमांचे अत्यंत चिकित्सक बुद्धीने निरीक्षण केले. त्यांना हे पाहायचे होते की, स्वामी या 'सांसारिक' गोष्टींच्या माध्यमातून नक्की काय साध्य करत आहेत.
#गुरुमहाराजचरणरज_प्रथमेश

काही दिवसांच्या निरीक्षणाअंती तात्याशास्त्रींना जे सत्य उमजले, त्याने ते थक्क झाले. त्यांच्या लक्षात आले की, स्वामींकडे येणारा सामान्य माणूस हा आधीच दुःखाच्या अग्नीत होरपळलेला असतो. ज्याचे घर पेटले आहे, त्याला शांत केल्याशिवाय तो ज्ञानाच्या गोष्टी ऐकण्याच्या मनस्थितीत नसतो.
स्वामी महाराज काय करत होते?

अडचणींचे निवारण: ते लोकांचे सांसारिक दुःख दूर करत होते, पण तो त्यांचा अंतिम उद्देश नव्हता.
विश्वासाची निर्मिती: जेव्हा एखाद्याचे दुःख स्वामींच्या उपायाने दूर व्हायचे, तेव्हा त्या माणसाचा स्वामींवर आणि पर्यायाने ईश्वरावर विश्वास बसायचा.
परमार्थाची ओढ: एकदा विश्वास बसला की, स्वामी त्याला हळूच संसाराच्या आसक्तीतून बाहेर काढून परमार्थाच्या मार्गाला लावत असत.

तात्याशास्त्रींना कळून चुकले की, स्वामी महाराज जे 'लोकसंग्रह' करत होते, तो स्वतःच्या प्रसिद्धीसाठी नसून हजारो जीवांना अध्यात्माची सिद्धी प्राप्त करून देण्यासाठी होता. ते केवळ औषधे देत नव्हते, तर त्या औषधाच्या निमित्ताने माणसाच्या अंतःकरणातील अज्ञानाचा रोग दूर करत होते.

वासुदेवानंद सरस्वती स्वामी महाराज हे अत्यंत कडक आचारधर्म पाळणारे संन्यासी होते. तरीही लोकांप्रती असलेली त्यांची करुणा अफाट होती. त्यांनी संपूर्ण भारतभ्रमण अनवाणी पायांनी केले. त्यांच्या या प्रवासात त्यांना हजारो लोक भेटले. प्रत्येक माणसाची भूक वेगळी असते. कुणाला पोटासाठी अन्न हवे असते, तर कुणाला मनासाठी शांती. स्वामींनी प्रत्येकाची ती तहान ओळखून त्याला तृप्त केले.

तात्याशास्त्रींना हे उमजले की, "स्वामी महाराज हजारो लोकांची सांसारिक दुःखे दूर करून त्यांना परमार्थाच्या मार्गाला लावत आहेत, हीच गोष्ट सर्वथैव योग्य आहे." या विशाल दृष्टिकोनामुळे तात्याशास्त्रींचा स्वामींबद्दलचा आदर शंभर पटीने वाढला.

आजच्या काळातही आपण तात्याशास्त्रींसारखेच 'कॅल्क्युलेटिव्ह' होतो. आपण संतांच्या कार्याचे मूल्यमापन त्यांच्या बाह्य कृतीवरून करतो. पण टेंबे स्वामी महाराजांचे चरित्र सांगते की, कृतिशील अध्यात्म हे केवळ पुस्तकात किंवा हिमालयातील गुहेत नसते; ते रंजल्या-गांजल्यांच्या सेवेत असते.

टेंबे स्वामी महाराजांनी रचलेली 'करुणात्रिपदी' असो किंवा त्यांचे इतर ग्रंथ, त्यातून त्यांनी मानवी मनाला शिस्त आणि भक्तीचा मार्ग दाखवला. जर त्यांनी केवळ विद्वत्तेची चर्चा केली असती, तर सामान्य माणूस त्यांच्यापर्यंत पोहोचूच शकला नसता. सामान्य माणसाचा हात धरून त्याला देवापर्यंत नेण्यासाठी स्वामींनी स्वतःला त्यांच्या पातळीवर आणले, हीच त्यांची सर्वात मोठी करुणा होती.

तात्याशास्त्री नगरकरांचा हा अनुभव प्रत्येक साधकासाठी एक धडा आहे. आपली बुद्धी कितीही तीव्र असली, तरी ती ईश्वरी संकल्प समजून घेण्यास पुरेशी नसते. संतांचे कार्य हे 'लोकोत्तर' असते, म्हणजेच ते जगाच्या कल्पनेच्या पलीकडचे असते. तात्याशास्त्रींसारख्या तपस्व्याने जेव्हा स्वामींसमोर नतमस्तक होऊन त्यांचा हा विशाल दृष्टिकोन स्वीकारला, तेव्हा खऱ्या अर्थाने त्यांच्या ज्ञानाला पूर्णत्व आले. प्रपंच आणि परमार्थ हे दोन भिन्न टोकाचे रस्ते नसून, संतांच्या मार्गदर्शनाखाली प्रपंचातूनच परमार्थाचा मार्ग निघतो, हेच टेंबे स्वामी महाराजांनी आपल्या आचरणातून सिद्ध केले.

या कथेचे मनन केल्यास आपल्या लक्षात येईल की, आपल्या आयुष्यातील संकटे हे केवळ दुःख नसून, ते आपल्याला ईश्वराच्या जवळ नेणारे 'आमंत्रण' असू शकते. गरज आहे ती फक्त तात्याशास्त्रींसारखे चिकित्सकवृत्तीच्या पलीकडे जाण्याची पण प्रामाणिक दृष्टी ठेवून संतांचरणी लीन होण्याची.

।। श्री गुरुदेव दत्त ।।

#गुरुमहाराजचरणरज_प्रथमेश

( Ar. Prathmesh N. Borade, Pune )

#सुचवते_लिखविते_सद्गुरूच.