03/06/2026
ശ്രീ ആദിപരാശക്തി ദുർഗ്ഗാ ഭഗവതി ക്ഷേത്രം ട്രസ്റ്റ് വലമ്പൂർ മലപ്പുറം ജില്ല 9744059495
ശ്രീചക്രപൂജ (വെളുത്തവാവിന് )
ലളിതാ സഹസ്രനാമത്തിലെ രണ്ടാമത്തെ ശ്ലോകം:
ഉദ്യദ്ഭാനു സഹസ്രാഭാ ചതുർബാഹു സമന്വിതാ ।
രാഗസ്വരൂപ പാശാഢ്യാ ക്രോധാകാരാങ്കുശോജ്ജ്വലാ ॥
മലയാള അർത്ഥം:
ഉദ്യദ്ഭാനു സഹസ്രാഭാ – ഉദിച്ചുയരുന്ന ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ തേജസ്സിനോട് സമാനമായ ദിവ്യപ്രകാശമുള്ളവൾ.
ചതുർബാഹു സമന്വിതാ – നാല് കരങ്ങളോടുകൂടിയവൾ.
രാഗസ്വരൂപ പാശാഢ്യാ – സ്നേഹത്തിന്റെയും ആകർഷണത്തിന്റെയും (രാഗം) സ്വരൂപമായ പാശം (കയർ) കൈയിൽ ധരിച്ചവൾ.
ക്രോധാകാരാങ്കുശോജ്ജ്വലാ – അധർമ്മത്തെയും അജ്ഞാനത്തെയും നിയന്ത്രിക്കുന്ന ദിവ്യക്രോധത്തിന്റെ പ്രതീകമായ അങ്കുശം (ആനയെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന ഉപകരണം) കൈയിൽ ധരിച്ച് ശോഭിക്കുന്നവൾ.
തത്ത്വാർത്ഥം:
ഈ ശ്ലോകം ദേവിയുടെ രൂപധ്യാനമാണ്. ദേവി:
അനന്തമായ ജ്ഞാനപ്രകാശത്തിന്റെ ഉറവിടമാണ്.
പാശം കൊണ്ട് ഭക്തരെ തന്റെ അടുക്കൽ ആകർഷിക്കുന്നു.
അങ്കുശം കൊണ്ട് അജ്ഞാനത്തെയും ദുഷ്പ്രവണതകളെയും നിയന്ത്രിക്കുന്നു.
നാല് കൈകൾ ജ്ഞാനം, ഇച്ഛ, ക്രിയ, അനുഗ്രഹം എന്നീ ദിവ്യശക്തികളെ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ശ്രീവിദ്യാ സമ്പ്രദായത്തിൽ പാശവും അങ്കുശവും വെറും ആയുധങ്ങളല്ല; ജീവനെ ബന്ധിക്കുന്ന ശക്തിയെയും മോക്ഷത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന നിയന്ത്രണശക്തിയെയും പ്രതിനിധീകരിക്കുന്ന ഗൂഢതത്ത്വങ്ങളാണ്.
Blog Lalitha sahasranamam 2 nd sloka meaning Malayalam
ലളിതാ സഹസ്രനാമം – രണ്ടാം ശ്ലോകത്തിന്റെ അർത്ഥവും തത്ത്വവിചാരവും
ശ്ലോകം
ഉദ്യദ്ഭാനു സഹസ്രാഭാ ചതുർബാഹു സമന്വിതാ ।
രാഗസ്വരൂപ പാശാഢ്യാ ക്രോധാകാരാങ്കുശോജ്ജ്വലാ ॥
ലളിതാ സഹസ്രനാമത്തിലെ ആദ്യ ശ്ലോകത്തിൽ ദേവിയുടെ പരമമായ മാതൃസ്വരൂപം വിവരിച്ചതിന് ശേഷം, രണ്ടാം ശ്ലോകത്തിൽ ദേവിയുടെ ദിവ്യരൂപവും ആ രൂപത്തിനുള്ളിലെ ഗൂഢതത്ത്വങ്ങളും വിവരിക്കുന്നു. ശ്രീവിദ്യാ ഉപാസനയിൽ ഈ ശ്ലോകത്തിന് വളരെ പ്രധാനപ്പെട്ട സ്ഥാനമുണ്ട്.
പദാർത്ഥം
ഉദ്യദ്ഭാനു സഹസ്രാഭാ
ഉദിച്ചുയരുന്ന ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ തേജസ്സിനോട് സമാനമായ പ്രകാശമുള്ളവൾ.
ഇത് ഭൗതികമായ വെളിച്ചത്തെ മാത്രം സൂചിപ്പിക്കുന്നില്ല. അജ്ഞാനത്തിന്റെ അന്ധകാരം നീക്കി ആത്മജ്ഞാനത്തിന്റെ പ്രകാശം നൽകുന്ന പരാശക്തിയുടെ ദീപ്തിയെയാണ് ഈ നാമം സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ദേവിയുടെ ചൈതന്യപ്രകാശമാണ് സർവപ്രപഞ്ചത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനം.
ചതുർബാഹു സമന്വിതാ
നാല് കൈകളോടുകൂടിയവൾ.
ഈ നാല് കൈകൾ വിവിധ രീതികളിൽ വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെടുന്നു. ഇച്ഛാശക്തി, ജ്ഞാനശക്തി, ക്രിയാശക്തി, അനുഗ്രഹശക്തി എന്നിവയുടെ പ്രതീകമായും കാണുന്നു. സൃഷ്ടി, സ്ഥിതി, സംഹാരം, അനുഗ്രഹം എന്നീ ദിവ്യപ്രവർത്തനങ്ങളെയും ഇത് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
രാഗസ്വരൂപ പാശാഢ്യാ
രാഗസ്വരൂപമായ പാശം ധരിച്ചവൾ.
പാശം എന്നത് കയറോ ബന്ധനമോ ആണ്. ഇവിടെ രാഗം എന്നത് വെറും ഭൗതിക ആസക്തിയല്ല; സ്നേഹം, ആകർഷണം, അനുരാഗം എന്നിവയുടെ ദിവ്യരൂപമാണ്. ദേവി തന്റെ അനന്തകരുണയാൽ ജീവാത്മാക്കളെ തന്നിലേക്ക് ആകർഷിക്കുന്നു. ഭക്തനും ദേവിക്കും ഇടയിലുള്ള സ്നേഹബന്ധത്തിന്റെ പ്രതീകമാണ് പാശം.
ക്രോധാകാരാങ്കുശോജ്ജ്വലാ
ക്രോധരൂപമായ അങ്കുശം കൈയിൽ ധരിച്ച് ശോഭിക്കുന്നവൾ.
അങ്കുശം ആനയെ നിയന്ത്രിക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന ഉപകരണമാണ്. ഇവിടെ ക്രോധം സാധാരണ മനുഷ്യക്രോധമല്ല. അധർമ്മത്തെയും അജ്ഞാനത്തെയും നശിപ്പിക്കുന്ന ദിവ്യശക്തിയാണ്. മനസ്സിന്റെ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത പ്രവണതകളെ ശരിയായ മാർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ശക്തിയുടെ പ്രതീകമാണ് അങ്കുശം.
ശ്രീവിദ്യാ തത്ത്വത്തിൽ പാശവും അങ്കുശവും
ശ്രീവിദ്യാ സമ്പ്രദായത്തിൽ പാശവും അങ്കുശവും അതീവ ഗൂഢമായ അർത്ഥങ്ങൾ വഹിക്കുന്നു.
പാശം – സ്നേഹത്തിലൂടെയും കരുണയിലൂടെയും ജീവനെ ദൈവത്തിലേക്ക് അടുപ്പിക്കുന്ന ശക്തി.
അങ്കുശം – അഹങ്കാരം, അജ്ഞാനം, നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ഇന്ദ്രിയപ്രവണതകൾ എന്നിവയെ നിയന്ത്രിച്ച് ആത്മോന്നതിയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ശക്തി.
ഒരു അമ്മ കുഞ്ഞിനെ സ്നേഹത്തോടെ ചേർത്തുപിടിക്കുകയും ആവശ്യമുള്ളപ്പോൾ ശാസിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതുപോലെ, ദേവി പാശവും അങ്കുശവും ഉപയോഗിച്ച് ഭക്തനെ ആത്മീയ വളർച്ചയിലേക്ക് നയിക്കുന്നു.
ധ്യാനസന്ദേശം
ഈ ശ്ലോകം നമ്മെ ഒരു പ്രധാന സത്യം പഠിപ്പിക്കുന്നു. ദൈവം വെറും കരുണയുടെ രൂപം മാത്രമല്ല; ശരിയായ ദിശയിലേക്ക് നയിക്കുന്ന നിയന്ത്രണശക്തിയും കൂടിയാണ്. ജീവിതത്തിൽ ലഭിക്കുന്ന അനുഗ്രഹങ്ങളും പരീക്ഷണങ്ങളും ഒരുപോലെ ദേവിയുടെ കൃപയുടെ പ്രകടനങ്ങളാണ്.
ആയിരം സൂര്യന്മാരുടെ പ്രകാശത്തോടെ ദീപ്തയായി, ഒരു കൈയിൽ സ്നേഹത്തിന്റെ പാശവും മറ്റേ കൈയിൽ ജ്ഞാനനിയന്ത്രണത്തിന്റെ അങ്കുശവും ധരിച്ച് ഭക്തരെ മോക്ഷമാർഗത്തിലേക്ക് നയിക്കുന്ന ശ്രീലളിതാ മഹാത്രിപുരസുന്ദരിയുടെ മഹിമയാണ് ഈ ശ്ലോകം വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്.
"പാശേന ഭക്തനെ ആകർഷിക്കുന്നവളും അങ്കുശേന അജ്ഞാനത്തെ നീക്കുന്നവളുമാണ് ശ്രീലളിതാംബിക
