29/10/2024
ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਕੰਧ ਨਾਲ ਢੋਅ ਲਾ ਕੇ ਕਿਸੇ ਗਹਿਰੇ ਮੌਨ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਦੀ ਨਿਗਾਹ ਫੋਟੋ ਸਾਫ ਕਰ ਰਹੀ ਬੇਬੇ ਤੇ ਪਈ। ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਬੇਬੇ ਕੌਂਣ ਆ ਇਹ ??ਕੀ ਲਗਦੇ ਆ ਤੇਰੇ?? ਕਹਿੰਦੀ ਇਹ ਮੇਰੀ ਕੌਂਮ ਦੇ ਛਿੰਦੇ ਪੁੱਤ ਆ ਦੋਏ। ਇਹ ਮੇਰੇ ਬੱਚੇ ਆ । ਮੈਂ ਓਹਦੇ ਚੇਹਰੇ ਤੇ ਚਮਕ ਰਹੀਆਂ ਝੁਰੜੀਆਂ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਫੇਰ ਪੁੱਛਿਆ,, ਪਰ ਬੇਬੇ ਇੱਕ ਨੂੰ ਜਰਵਾਣਿਆਂ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਦੂਜਾ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਕੈਦ ਆ ਤੇ ਜਿਹੜੇ ਬਾਹਰ ਫਿਰਦੇ ਆ ਓਹ ਕਹਿੰਦੇ ਕਿ ਇਹ ਗਦਾਰ ਨੇ? ਕਹਿੰਦੀ ਪੁੱਤ ਤੈਨੂੰ ਕੌਂਣ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ,ਜੇ ਮਰੇ ਹੁੰਦੇ ਤਾਂ ਤੇਰੈ ਸਿਰ ਤੇ ਦਸਤਾਰਾ ਅਤੇ ਮੂੰਹ ਤੇ ਦਾਹੜਾ ਨਾਂ ਹੁੰਦਾ। ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਤੱਕੀਂ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰ ,ਤੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕਿਸੇ ਕੋਨੇ ਵਿੱਚ ਜਿਓਂਦੇ ਬੈਠੇ ਆ, ਮੇਰਾ ਹਰਪਾਲ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਬੇਬੇ ਜੇ ਗੋਲੀ ਮੇਰੀ ਪਿੱਠ ਚ ਵੱਜੀ ਤਾਂ ਮੇਰਾ ਮੂੰਹ ਵੇਖਣ ਨਾਂ ਆਵੀਂ । ਜੇ ਗੋਲੀ ਹਿੱਕ ਚ ਵੱਜੀ ਤਾਂ ਅੱਖਾਂ ਚੋਂ ਇੰਝ ਨਾਂ ਸੁੱਟੀ ,ਸਗੋਂ ਜੈਕਾਰੇ ਲਾਵੀਂ,,ਠੀਕ ਓਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਬਾਈ ਸਤਵੰਤ ਦਾ ਬਾਪੂ ਜੇਲ ਵਿੱਚੋਂ ਭਾਈ ਸਾਬ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਉਂਦਾ ਸੀ ,, ਤੇ ਜੇ ਕਿਤੇ ਮੇਰੀ ਯਾਦ ਆਵੇ ਤਾਂ ਕਿਸੇ ਨਾਂ ਕਿਸੇ ਨੌਜਵਾਨ ਵਿੱਚੋਂ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰ ਲਵੀਂ ।ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਮੈਂ ਹੋਵਾਂਗਾ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਫੋਟੋ ਹੀ ਮੇਰੇ ਹਰਪਾਲ ਦੀਆਂ ਨੇ ,ਬੱਸ ਚੇਹਰੇ ਅਲੱਗ ਅਲੱਗ ਆ। ਰਹੀ ਗੱਲ ਆਹ ਪਿੰਜਰੇ ਵਿੱਚ ਬੈਠੇ ਦੀ ਇਹਦੀ ਗਰਜ ਨਹੀਂ ਝੱਲਦੇ ਪੁੱਤ ਨਾਂ ਆਪਣੇ ਤੇ ਨਾ ਬੇਗਾਨੇ। ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੇਰਾਂ ਵਰਗਿਆਂ ਨੂੰ ਸਾਂਭਣ ਲਈ ਵੀ ਵੱਡਾ ਜੰਗਲ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ। ਤੇ ਮੇਰੀ ਕੌਂਮ ਨੇ ਓਹ ਜੰਗਲ ਖਤਮ ਕਰ ਲਏ ਜਿੱਥੇ ਇਹਨਾਂ ਸ਼ੇਰ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦਾ ਬਸੇਰਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਕੋਈ ਨਾ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਇਸ ਨੂੰ ਵੀ ਬਾਹਰ ਲੈ ਆਵੇਗਾ। ਮੇਰਾ ਅੰਦਰ ਸੁੰਨ ਹੋ ਗਿਆ। ਮੈਨੂੰ ਲੱਗਾ ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਕੁੱਝ ਵਹਿ ਰਿਹਾ ਏ। ਤੁਰਨ ਲੱਗੇ ਤੋਂ ਆਪਣਾ ਭਾਰ ਨਹੀਂ ਸੀ ਚੁੱਕ ਹੋ ਰਿਹਾ । ਮਨ ਵਿੱਚ ਅਚਾਨਕ ਬਾਬਾ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਦਾ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਤੇ ਖਿਆਲ ਆਇਆ ਕੇ ਅਜੇ ਤਾਂ ਸਿੱਖਾਂ ਦੇ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰਿਸ ਦੀ ਅੰਤਿਮ ਅਰਦਾਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ। ਅਜੇ ਤਾਂ ਓਹਦੀ ਸਵਾਹ ਦਾ ਅੰਤਿਮ ਸੰਸਕਾਰ ਵੀ ਕਰਨਾਂ ਤੇ ਉਸਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਇੱਛਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣਾ ਖੁੱਸਿਆ ਹੋਇਆ ਰਾਜ ਭਾਗ ਵਾਪਿਸ ਲਵਾਂ। ਸੋਚਾਂ ਵਿੱਚ ਡੁੱਬਿਆ ਤੁਰਿਆ ਆਉਂਦਾ ਫੇਰ ਖੜ੍ਹ ਗਿਆ, ਮੁੜ ਕੇ ਬੇਬੇ ਵੱਲ ਤੱਕਿਆ ਤੇ ਇੰਝ ਜਾਪਿਆ ਜਿਵੇਂ ਬਾਜਾਂ ਵਾਲਾ ਪੁੱਤਰਾਂ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਕੋਲ ਬੈਠਾ ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦੇ ਸੋਹਲੇ ਗਾ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਬੇਬੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਕੇ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਜੈਕਾਰੇ ਲਾਉਂਣ ਲੱਗਾ ਬੋਲੇ ਸੋ ਨਿਹਾਲ ਸਤਿ ਸ਼੍ਰੀ ਅਕਾਲ
ਅਨੰਦਪੁਰ ਤੋਂ ਖੈਹਬਰ.