Sant Singh Ji Maskeen(ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ)

11/08/2025

ਦੇਵ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀ by ਮਸਕੀਨ ਜੀ

Must listen & share

www.facebook.com/maskeensahib1

02/03/2025

ਨਾਨਕ ਲੇਖੈ ਇਕ ਗਲ ਹੋਰੁ ਹਉਮੈ ਝਖਣਾ ਝਾਖ ॥੧॥ {

Must listen & share

Sant Singh Ji Maskeen(ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ)

20/02/2025

18/02/2025

ਅੱਜ ਤੋਂ 20 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ 17/2/2005 ਨੂੰ ਮਸਕੀਨ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਮਸਕੀਨ ਜੀ 4 ਲਾਂਵਾ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ । ਉਨਾ ਦੇ ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ Last ਬੋਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਨ:

ਇਹ ਇੰਝ ਕਹਿ ਲਵੌ ਮੇਰਾ ਸਮਾ ਸਮਾਪਤ..ਮੇਰੀ ਕਥਨ ਸਕਤੀ ਸਮਾਪਤ..ਮੇਰੀ ਸੌਚਣ ਸਕਤੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ..ਇੰਨਾ 4 ਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨਹੀ ਹੈ । ਇਹ ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਾਂ । ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਇਹ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦਾ ਸਮਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ,,..ਉਸਦੀ ਸੋਚਣ ਸਕਤੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ..ਉਸਦੀ ਕਥਨ ਸਕਤੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ..ਪਰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਬਦ ਸਮਾਪਤ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ..ਸਬਦ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ ।
ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਮਾਹਰਾਜ ਨੇ ਜਿਤਨੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ..ਜਿਤਨੀ ਬਖਸਿਸ ਕੀਤੀ..ਉਨੀ ਕਥਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਹੈ ।
ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਸਕਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਤੁਸੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੋ ਸੁਣਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਕਰਮ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋਵੇ । ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਾਂ..ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰੋ ।
ਔਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜੀਵਣ ਯਾਤਰਾ ਸਫਲ ਹੋਵੇ...
ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ..ਭੁੱਲ ਚੁੱਕ ਦੀ ਖਿਮਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸ਼ਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ
ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ
ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰ 8 ਵਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ (18/2/2005) ਇਟਾਵਾ ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼
ਵਿਚ ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੱਚਖੰਡ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ ਸਨ।

22/02/2023

ਸਮਝ ਦੀ ਕੀਮਤ

Must watch & share

www.facebook.com/maskeensahib1

17/02/2023

ਅੱਜ ਤੌਂ 18 ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਦਿਨ 17/2/2005 ਨੂੰ ਮਸਕੀਨ ਜੀ ਨੇ ਸ਼ਾਮ ਦੀ ਕਥਾ ਕੀਤੀ ਸੀ । ਮਸਕੀਨ ਜੀ 4 ਲਾਂਵਾ ਦੀ ਕਥਾ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ । ਉਨਾ ਦੇ ਇਸ ਕਥਾ ਦੇ Last ਬੋਲ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਨ:
******************************
ਇਹ ਇੰਝ ਕਹਿ ਲਵੌ ਮੇਰਾ ਸਮਾ ਸਮਾਪਤ..ਮੇਰੀ ਕਥਨ ਸਕਤੀ ਸਮਾਪਤ..ਮੇਰੀ ਸੌਚਣ ਸਕਤੀ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ..ਇੰਨਾ 4 ਲਾਵਾਂ ਦੇ ਵਿਚਾਰਾਂ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨਹੀ ਹੈ । ਇਹ ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਾਂ । ਜਿੱਥੇ ਵੀ ਮਨੁੱਖ ਕਥਾ ਸਮਾਪਤ ਕਰਦੇ ਇਹ ਕਥਾਵਾਚਕ ਦਾ ਸਮਾ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦਾ,,ਉਸਦੀ ਸੋਚਣ ਸਕਤੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ..ਉਸਦੀ ਕਥਨ ਸਕਤੀ ਸਮਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ..ਪਰ ਗੁਰੂ ਦਾ ਸਬਦ ਸਮਾਪਤ ਨਹੀ ਹੁੰਦਾ..ਸਬਦ ਦੀ ਵਿਚਾਰ ਦੀ ਸਮਾਪਤੀ ਨਹੀ ਹੁੰਦੀ।

ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਰਾਮਦਾਸ ਜੀ ਮਾਹਰਾਜ ਨੇ ਜਿਤਨੀ ਕਿਰਪਾ ਕੀਤੀ..ਜਿਤਨੀ ਬਖਸਿਸ ਕੀਤੀ..ਉਨੀ ਕਥਾ ਤੁਹਾਡੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰੱਖੀ ਹੈ ।
ਅਰਦਾਸ ਹੈ ਧੰਨ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਮਹਿਰਾਜ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਸੁਣ ਕੇ ਨਿਸਕਰਮ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਤੁਸੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰੌ..ਸੁਣਾ ਕੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਸਕਰਮ ਅਵਸਥਾ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੌਵੇ । ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰਾਂ..ਤੁਸੀ ਮੇਰੇ ਲਈ ਅਰਦਾਸ ਕਰੌ ।
ਔਰ ਇਸ ਤਰਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਦੀ ਜੀਵਣ ਯਾਤਰਾ ਸਫਲ ਹੋਵੇ...
ਵਾਰ ਵਾਰ ਸਾਰਿਆਂ ਦਾ ਧੰਨਵਾਦ..ਭੁੱਲ ਚੁੱਕ ਦੀ ਖਿਮਾ
ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸ਼ਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਿਹ

ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ

ਇਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਦਿਨ ਸਵੇਰ 8 ਵਜੇ ਦਿਨ ਸ਼ੁਕਰਵਾਰ ਨੂੰ (18/2/2005) ਇਟਾਵਾ (ਉੱਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼) ਵਿਖੇ ਮਸਕੀਨ ਜੀ
ਇਸ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਸੱਚਖੰਡ ਜਾ ਬਿਰਾਜੇ ਸਨ।

05/02/2023

ਇਕ ਮਸਤ ਫ਼ਕੀਰ ਖ਼ਵਾਜਾ ਮੁਈਨੂਦੀਨ ਚਿਸਤੀ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਦੇ ਬਾਹਰ ਬੈਠਾ ਹੱਥ ਫੈਲਾ ਕੇ ਭਿਕਸ਼ਾ ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਲੇਕਿਨ ਹੈ ਸੀ ਰੱਬੀ ਰੰਗ ਦੇ ਵਿਚ ਰੰਗਿਆ ਹੋਇਆ। ਮੰਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਆਨੇ, ਵੀ ਮੈਂ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਲੈਣੀਆ ਨੇ, ਚਾਰ ਆਨੇ ਦੀਆਂ।
ਇਕ ਸੰਤ ਨੇ ਅਠਿਆਨੀ ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਪਕੜਾ ਦਿੱਤੀ,
ਆਖਿਆ,
"ਐਹ ਲੈ।"
ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ,"ਸੰਤ ਜੀ, ਠਹਿਰੋ।"
ਉਸ ਨੇ ਚਾਰ ਆਨੇ ਦੀਆਂ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਲਈਆਂ ਤੇ ਚਾਰ ਆਨੇ ਸੰਤ ਨੂੰ ਵਾਪਸ ਕਰਨ ਲੱਗਾ, ਆਖਣ ਲੱਗਾ,
"ਮੈਨੂੰ ਚਵਾਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਸੀ, ਅਠਿਆਨੀ ਨਹੀਂ।"
ਉਸ ਸੰਤ ਨੇ ਕਹਿ ਦਿੱਤਾ,
"ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਈ ਫ਼ਕੀਰ ਸਾਈਂ, ਬਾਕੀ ਚਾਰ ਆਨੇ ਦੀਆਂ ਕੱਲ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਲੈ ਲੈਣੀਆਂ।"
ਉਸ ਫ਼ਕੀਰ ਨੇ ਚਵਾਨੀ ਵੀ ਦੇ ਸੁੱਟੀ, ਤੇ ਦੋ ਰੋਟੀਆਂ ਵੀ ਸੰਤ ਦੇ ਹੱਥ ਤੇ ਥਮਾ ਦਿੱਤੀਆਂ। ਆਖਣ ਲੱਗਾ,

"ਮੈਂ ਨਾ-ਸ਼ੁਕਰੇ ਬੰਦੇ ਦੇ ਹੱਥ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਨਈ ਖਾਣੀਆਂ। ਤੈਨੂੰ ਈਸ਼ਵਰ ਦਾ ਬੋਧ ਨਈਂ, ਅਕਾਲ ਪੁਰਖ ਦਾ ਬੋਧ ਨਹੀਂ। ਜਿਸ ਖ਼ੁਦਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਅੱਜ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਉਹ ਮੈਨੂੰ ਕੱਲ ਵੀ ਦੇਵੇਗਾ। ਜਿਸ ਨੇ ਅੱਜ ਤੈਨੂੰ ਭੇਜਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਕੱਲ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਨੂੰ ਭੇਜੇਗਾ। ਮੇਰਾ ਤੇ ਐਹ ਯਕੀਨ ਹੈ, ਭਰੋਸਾ ਹੈ, ਪਰ ਤੂੰ ਸਾਧ ਬਾਣੇ ਵਿਚ ਹੋ ਕੇ ਵੀ ਭਰੋਸੇ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹੈਂ, ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਤੋਂ ਹੀਣ ਹੈਂ, ਡੋਲਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈਂ।"

ਦਰਅਸਲ ਜੈਸੇ ਜੈਸੇ ਕੋਈ ਸਿਮਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਜੰਮਦਾ ਹੈ, ਜਦ ਪਰਮਾਤਮਾ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਜੰਮਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਕੱਲ ਦੀ ਫਿਕਰ ਮਿਟਦੀ ਏ। ਐਸਾ ਮਨੁੱਖ ਅੱਜ ਨੂੰ ਹੀ ਸੰਵਾਰਦਾ ਹੈ, ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਚ ਹੀ ਜੀਂਵਦਾ ਹੈ ਔਰ ਉਸਨੂੰ ਪਤਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਅਮਿੱਟ ਹੈ ਔਰ ਉਸਦੀ ਰੋਜ਼ੀ ਵੀ ਅਮਿੱਟ ਹੈ, ਔਰ ਜੋ ਦੇਂਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਦੇਂਦਾ ਹੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਲੈਣ ਵਾਲੇ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਮਿੱਟਦਾ। ਮੰਗਤੇ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਦਾਤਾ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਤੇ ਅਮਰ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਸਦੀਵੀ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ।
ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜਿਸ ਪਰੀਪੂਰਨ ਪਰਮਾਤਮਾ ਨੇ, ਇਹ ਸਾਰਾ ਜਗਤ ਬਣਾਇਆ ਹੈ, ਉਸੇ ਨੂੰ ਹੀ ਇਸ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਹੈ :-

"ਸੋ ਕਰਤਾ ਚਿੰਤਾ ਕਰੇ ਜਿਨਿ ਉਪਾਇਆ ਜਗੁ ॥
ਤਿਸੁ ਜੋਹਾਰੀ ਸੁਅਸਤਿ ਤਿਸੁ ਤਿਸੁ ਦੀਬਾਣੁ ਅਭਗੁ॥"
{ਸਲੋਕ ਮ: ੧,ਅੰਗ ੪੬੭}

ਤੂੰ ਨਾ ਚਿੰਤਾ ਕਰ, ਚਿੰਤਾ ਕਰਤੇ ਦੀ ਝੋਲੀ ਦੇ ਵਿਚ ਪਾ, ਉਹਨੂੰ ਕਰਨ ਦੇ, ਔਰ ਉਹ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਤੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚਿੰਤਨ ਕਰ, ਪਰ ਬਦਕਿਸਮਤੀ ਏ ਕਿ ਈਸ਼ਵਰ ਤੇ ਚਿੰਤਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਆਪਣੀ ਚਿੰਤਾ ਕਰਨ ਲੱਗ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਔਰ ਹੁੰਦਾ ਕੀ ਏ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਚਿੰਤਾ ਤੇ ਤਨਾਉ ਦੇ ਥੱਲੇ ਮਨੁੱਖ ਖਾਹ ਮਖਾਹ ਦਬਾਇਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ ਔਰ ਇਸ ਦਾ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਰੁਕ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰੀ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਵਿਚ ਜੋ ਅਧਿਆਤਮਿਕ ਵਿਕਾਸ ਰੁਕਿਆ ਹੈ, ਤੋ ਮਹਿਜ ਇਸ ਚਿੰਤਾ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਤਨਾਉ ਕਰਕੇ, ਇਸ ਬੋਝ ਕਰਕੇ।
ਸੋ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਉੱਦਮ ਕਰਨਾ ਤੇਰਾ ਧਰਮ ਹੈ, ਚਿੰਤਾ ਕਰਨਾ ਤੇਰਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਨਹੀਂ ਏ। ਚਿੰਤਾ ਕਰਨਾ ਪ੍ਰਭੂ ਦਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਏ। ਤੂੰ ਉੱਦਮ ਕਰੀ ਜਾ, ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਕਰੀ ਜਾ, ਤੇਰੇ ਪੁਰਸ਼ਾਰਥ ਨੂੰ ਯੋਗਤਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਤੇਰੀ ਪ੍ਰਾਲਬਦ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਹ ਭਾਗ ਲਾਉਂਦਾ ਜਾਏਗਾ, ਝੋਲੀਆਂ ਭਰਦਾ ਜਾਏਗਾ। ਤੇਰੇ ਪ੍ਰਾਲਬਦ ਦੇ ਬੂਟੇ ਨੂੰ ਜਿੰਨੇ ਫੁੱਲ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਫਲ ਲੱਗ ਜਾਣ, ਉਹਨੂੰ ਖਿੜੇ ਮੱਥੇ ਤਸਲੀਮ ਕਰ ਲਈਂ, ਪ੍ਰਵਾਨ ਕਰ ਲਈਂ।
ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਜਿਸ ਦਾ ਫੈਸਲਾ, ਜਿਸ ਦੀ ਦਾਤ, ਜਿਸ ਦਾ ਦੀਬਾਣ ਅਮਿੱਟ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਜੋ ਦਾਤਾ ਹੈ, ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ, ਉਸ ਨੂੰ ਮੇਰੀ ਨਮਸਕਾਰ, ਜੈ ਜੈ ਕਾਰ। ਮੈਂ ਜੈ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਸਦਕੇ ਜਾਂਦਾ ਹਾਂ, ਜੁਹਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ, ਮੱਥਾ ਟੇਕਦਾ ਹਾਂ।

ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ

01/02/2023

ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਇਕ ਰਾਗੀ ਸਿੰਘ ਦਸ ਸਾਲ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ। ਉਹ ਜਨਮ ਤੋਂ ਹੀ ਨੇਤਰਹੀਣ ਸਨ। ਰਾਏਪੁਰ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਉਹ ਕੀਰਤਨ ਕਰਕੇ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਆ ਚੁੱਕੇ ਸਨ ਤੇ ਮੈਂ ਰਾਤ ਦੇ ਬਾਰਾਂ ਵਜੇ ਆਪਣੇ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਜਾਣ ਲੱਗਿਆ ਸਾਂ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਮਰੇ ਦੀ ਬੱਤੀ ਜਲਦੀ ਪਈ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਮੈਂ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਬੈਠ ਗਿਆ ਤੇ ਮੇਰੇ ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਸੁਭਾਵਿਕ ਨਿਕਲ ਗਿਆ, ਮੈਂ ਕਿਹਾ, "ਭਾਈ ਸਾਹਿਬ ਜੀ, ਤੁਹਾਡੇ ਲਈ ਤੇ ਦਿਨ ਵੀ ਰਾਤ ਹੈ ਤੇ ਰਾਤ ਵੀ ਰਾਤ ਹੈ, ਹਨੇਰਾ ਹੀ ਹਨੇਰਾ।
"ਉਹ ਬੱਤੀ ਜਲਾ ਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋਏ ਸਨ।

ਮੈਂਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ, "ਮਸਕੀਨ ਜੀ, ਮੈਨੂੰ ਅੰਧੇਰੇ ਦਾ ਕੋਈ ਗਿਆਨ ਨਹੀਂ। ਅੰਧੇਰਾ ਕਿਸ ਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ, ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।"
ਅੱਜ ਤੱਕ ਤਾਂ ਲੋਕੀਂ ਇਹੀ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਕਿ ਅੰਧੇ ਦੀ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿਚ ਅੰਧੇਰਾ, ਕਤਈ ਨਹੀਂ। ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ, "ਮੈਨੂੰ ਅੰਧੇਰੇ ਦਾ ਕੁਝ ਵੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ।"
ਅਗਰ ਅੰਧੇਰਾ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅੰਧੇਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਰੌਸ਼ਨੀ ਨਾਲ ਅੰਧੇਰਾ ਵੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਅੰਧੇਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਨੂੰ ਵੀ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਔਰ ਜੋ ਅੰਧੇਰੇ ਨੂੰ ਦੇਖ ਸਕਦਾ ਹੈ ਉਹ ਅੰਧਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਉਸ ਵਕਤ ਮੈਂ ਭਾਈ ਭਗਵਾਨ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ, "ਤੁਸੀਂ ਮੇਰਾ ਬਹੁਤ ਵੱਡਾ ਮਸਲਾ ਹੱਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ। ਮੈਂ ਤੇ ਸੁੱਤੇ ਸਿੱਧ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਤੁਸੀਂ ਬਹੁਤ ਗਹਿਰੀ ਗੱਲ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਅੰਧੇਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਾਸਤੇ ਵੀ ਤੇ ਅੱਖਾਂ ਚਾਹੀਦੀਆਂ ਹਨ।"
ਨਾਮ ਜੱਪਦਿਆਂ-ਜੱਪਦਿਆਂ, ਸਤਿਸੰਗ ਕਰਦਿਆਂ-ਕਰਦਿਆਂ ਜਿਹੜਾ ਪਹਿਲਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ,ਕਿਸ ਦਾ? ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਂਨੂੰ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਪਤਾ, ਮੈਂ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਇਸ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਪਤਾ ਚਲਦਾ ਹੈ। ਪਹਿਲਾ ਗਿਆਨ ਕਿਹੜਾ ਮਿਲਦਾ ਹੈ-ਅਗਿਆਨ ਦਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਮੈਨੂੰ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ। ਜੈਸੇ ਉਸਤਾਦ ਜ਼ੌਕ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਪੜ੍ਹ -ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਪੜ੍ਹਿਆ ਹੈ। ਬਹੁਤ ਪੜ੍ਹ ਪੜ੍ਹ ਕੇ ਮੈਂ ਇਹ ਜਾਣਿਆਂ ਹੈ, ਕੀ?

'ਹਮ ਜਾਨਤੇ ਥੇ ਕਿ ਇਲਮ ਸੇ ਕੁਛ ਜਾਨੇਗੇ।
ਜਾਨਾ ਤੋ ਯਹ ਜਾਨ ਕਿ ਨ ਜਾਨਾ ਕੁਛ ਭੀ।'
( ਉਸਤਾਦ ਜ਼ੌਕ )

ਜਾਣ ਜਾਣ ਕੇ ਮੈੰ ਇਹ ਜਾਣਿਆ ਹੈ, ਕੀ ? ਕਿ ਮੈਂ ਕੁਛ ਵੀ ਨਈਂ ਜਾਣਦਾ। ਪਹਿਲਾ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਅਗਿਆਨ ਦਾ, ਫਿਰ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਭਗਵਾਨ ਦਾ। ਪਹਿਲੇ ਗਿਆਨ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਆਪਣੀ ਮੂਰਖਤਾ ਦਾ, ਨਾ- ਸਮਝੀ ਦਾ, ਫਿਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਸਮਝ। ਪਹਿਲੇ ਤੇ ਅੰਧੇਰਾ ਹੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਪਰ ਕਮ-ਸੇ-ਕਮ ਅੰਧੇਰੇ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਵਿਚ ਸਫਲ ਤੇ ਹੋ ਗਿਆ। ਅੰਧੇਰਾ ਵੇਖ ਤੇ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ

29/01/2023

ਮੈਂ ਇਕ ਸੂਫ਼ੀ ਫ਼ਕੀਰ ਅਤਾਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਗਾਥਾ ਪੜ੍ਹ ਰਿਹਾ ਸੀ।ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਏ ਤੇ ਕਹਿਣ ਲੱਗੇ! "ਮੰਗ ਫਕੀਰਾ, ਕੀ ਚਾਹੀਦਾ।"
ਇਹ ਫ਼ਕੀਰ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ, "ਇਕ ਹੀ ਮੰਗ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ, ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ। ਬਾਕੀ ਤੇ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਹੀਂ, ਬਸ ਇਕੋ ਹੀ ਮੰਗ ਹੈ ਔਰ ਮੈਂ ਐਸਾ ਸਮਝਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਉਹ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।"

ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੂੰ ਚੋਟ ਲੱਗੀ। ਇਹ ਤੇ ਸਾਡੀ ਤੌਹੀਨ ਪਿਆ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਦੀ ਝੋਲੀ ਵਿਚ ਅਸੀਂ ਵਰ ਪਾਉਣ ਆਏ ਹਾਂ, ਸਭ ਕੁਝ ਦੇਣ ਵਾਸਤੇ ਆਏ ਹਾਂ। ਜੋ ਮੰਗੋ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ, ਇਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਇਕੋ ਹੀ ਮੰਗ ਰਹਿ ਗਈ ਹੈ ਔਰ ਤੁਸੀਂ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।
ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਨੇ ਆਖਿਆ, "ਫ਼ਕੀਰਾ, ਇਹ ਇਲਜ਼ਾਮ ਸਾਡੇ 'ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਲਾਵੀਂ, ਜਦ ਅਸੀਂ ਦੇ ਨਹੀਂ ਸਕਾਂਗੇ। ਪਰ ਕਮਾਲ ਦੀ ਗੱਲ, ਕਸੂਰ ਸਾਡੇ ਪਾਸੋਂ ਹੋਇਆ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਸਜ਼ਾ ਪਹਿਲੇ ਹੀ ਦੇਣ ਲੱਗੇ ਹੋ। ਤੂੰ ਮੰਗ ਅਸੀਂ ਦੇਵਾਂਗੇ, ਕੀ ਮੰਗ ਹੈ ਤੇਰੀ?"
"ਹੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਉ! ਇਕੋ ਹੀ ਮੰਗ ਹੈ ਮੇਰੀ, ਮੇਰੇ ਹਿਰਦੇ ਵਿਚ ਕੋਈ ਮੰਗ ਨਾ ਰਹੇ।"
ਇਹ ਅੱਤਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਸੁਣ ਕੇ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤੇ ਚਲੇ ਗਏ।ਬਿਨਾਂ ਦਿੱਤੇ ਹੀ ਉਹ ਚਲੇ ਗਏ।
ਉਹ ਫ਼ਕੀਰ ਇਸ ਤੋਂ ਇਹ ਨੁਕਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਦੇਵਤਾ ਇੱਛਾਵਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਕੇਵਲ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਹ ਜਦ ਮਿਲਦਾ ਹੈ ਫਿਰ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ :-

'ਸਭੇ ਇਛਾ ਪੂਰੀਆ ਜਾ ਪਾਇਆ ਅਗਮ ਅਪਾਰਾ॥'
{ਅੰਗ ੭੪੭}

ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਕੋਈ ਇੱਛਾ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਕਿਉਂ? ਇਕ ਪੂਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਦਸ ਵੀਹ ਨੂੰ ਜਨਮ ਦੇ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਉਹ ਤੇ ਪ੍ਰਵਾਹ ਚਲਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪੂਰੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ ਕੁਝ ਨਿਰੰਤਰ ਜਨਮ ਲੈਂਦੀਆਂ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਨੇ।ਇੱਛਾਵਾਂ ਦਾ ਜੰਮਦੇ ਰਹਿਣਾ ਸਾਡੇ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦਾ ਕਾਰਣ ਬਣਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਮੂਲ ਗੱਲ ਕਿਤੇ ਸਮਝ ਵਿਚ ਆ ਜਾਏ ਤਾਂ ਫਿਰ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ, ਜਪ ਕਰਨ ਲੱਗਿਆਂ, ਕੱਲ ਦੀ ਗੱਲ ਛੱਡੋ ਅੱਜ ਹੀ ਅਨੰਦ ਮਿਲੇਗਾ, ਹੁਣੇ ਹੀ ਅਨੰਦ ਮਿਲੇਗਾ।

ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ

19/01/2023

ਮੈਨੂੰ ਯਾਦ ਏ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਚ ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਪੁਰਬ ਤੇ ਰਾਧਾ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਜੋ ਭਾਰਤ ਦੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਸਨ, ਉਹ ਆਏ। ਗੁਰਪੁਰਬ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਾ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਵਿਚ ਆਉਂਦੈ ਨੇ। ਪੁਰਾਣੀ ਪ੍ਰਥਾ ਬਣੀ ਹੋਈ ਏ, ਬੋਲਦਾ ਵੀ ਏ। ਮੈਨੂੰ ਉਹਦੇ ਬੋਲ ਅਜੇ ਤਕ ਯਾਦ ਨੇ, ਨਹੀਂ ਭੁੱਲੇ।
ਉਹਨੇ ਗੱਲ ਇਥੋਂ ਆਰੰਭ ਕੀਤੀ, "ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕੋਈ ਧੂਣੇ ਨਹੀਂ ਤਪਾਏ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਪ੍ਰਾਣਾਯਮ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਧਰਮ ਗ੍ਰੰਥਾਂ ਦੇ ਵਿਚ ਵੀ ਮਗਜ਼ਮਾਰੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਜਲਧਾਰਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਨੇਤੀ ਧੋਤੀ ਦੀ ਸਾਧਨਾ ਜੋ ਆਮ ਧਾਰਮਿਕ ਮਨੁੱਖ ਕਰਦੇ ਨੇ ਹਿੰਦੂ ਜਗਤ ਦੇ, ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਕੋਈ ਜਪੁ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਕੋਈ ਤਪ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਸਿਰਫ਼ ਗਾਇਐ, ਇਤਨੇ ਪ੍ਰਾਣਾ ਨਾਲ ਗਾਇਐ, ਇਤਨੀ ਇਕਾਗਰਤਾ ਨਾਲ ਗਾਇਐ, ਇਤਨਾ ਜੁੜ ਕੇ ਗਾਇਐ ਕਿ ਗਾਉਣਾ ਈ ਜਪੁ ਬਣ ਗਿਆ, ਗਾਉਣਾ ਈ ਤਪ ਬਣ ਗਿਆ, ਗਾਉਣਾ ਹੀ ਸਮਾਧੀ ਬਣ ਗਿਆ, ਗਾਉਣਾ ਹੀ ਪਰਮਾਤਮਾ ਬਣ ਗਿਆ।"

" ਮਨ ਮੂਰਖ ਅਜਹੂ ਨਹ ਸਮਝਤ ਸਿਖ ਦੈ ਹਾਰਿਓ ਨੀਤ॥
ਨਾਨਕ ਭਉਜਲੁ ਪਾਰਿ ਪਰੈ ਜਉ ਗਾਵੈ ਪ੍ਰਭ ਕੇ ਗੀਤ॥ "
{ਦੇਵਗੰਧਾਰੀ ਮ: ੯,ਅੰਗ ੫੩੬}

"ਮਰਦਾਨਿਆਂ ਰਬਾਬ ਛੇੜ ਬਾਣੀ ਆਈ ਏ।" ਗਾ ਰਹੇ ਨੇ। "ਮਰਦਾਨਿਆਂ ਹੁਣ ਕੀਰਤਨ ਸੁਣਨ ਨੂੰ ਜੀਅ ਕਰਦੈ,ਕਰ।"
ਉਹ ਸੁਣਾਂਦੈ।
ਅੱਧਾ ਘੰਟਾ ਬੋਲਿਆ ਸੀ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇ ਕੀਰਤਨ ਤੇ ਬੋਲਿਆ ਸੀ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੀ ਗਾਇਕੀ ਤੇ ਬੋਲਿਆ ਸੀ। ਫਿਰ ਅਖੀਰਲੇ ਸ਼ਬਦ ਸਨ ਉਸਦੇ," ਕਿਵੇਂ ਗਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦੈ, ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਸਿੱਖੋ। ਬਸ ਮੇਰਾ ਇਹੋ ਕਹਿਣੈ ਤੁਹਾਨੂੰ।"
ਸਿਖੋ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਗਾਉਣਾ ਹੈ।

"ਰਾਜ ਲੀਲਾ ਤੇਰੈ ਨਾਮਿ ਬਨਾਈ॥
ਜੋਗੁ ਬਨਿਆ ਤੇਰਾ ਕੀਰਤਨੁ ਗਾਈ॥"
{ਆਸਾ ਮ: ੫,ਅੰਗ ੩੮੫}

ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਾਂ, ਧੰਨ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਦਾ ਧਿਆਨ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਯੋਗ ਵੀ ਐ, ਕੀਰਤਨ ਸਾਧਨਾ ਦਾ ਯੋਗ ਵੀ ਐ। ਇੰਝ ਕਹਿ ਲਉ, ਛੱਤੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦਾ ਪਰੋਸਿਆ ਹੋਇਆ ਥਾਲ ਭੋਜਨ ਦਾ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਮਹਾਰਾਜ ਨੇ। ਇਕ ਸਬਜ਼ੀ ਇਕ ਦਾਲ ਅਵਤਾਰੀ ਪੁਰਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਏ। ਇਕ ਦਾਲ ਇਕ ਰੋਟੀ ਰੱਖ ਦਿੱਤੀ ਏ, ਖਾਉ,ਭੁੱਖ ਮਿੱਟ ਜਾਂਦੀ ਏ। ਪਰ ਛੱਤੀ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਭੋਜਨ ਪਰੋਸ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤੇ, ਜਿਹੜੀ ਚੀਜ਼ ਚੰਗੀ ਲੱਗਦੀ ਏ, ਖਾ ਲਉ। ਮੈਂ ਇੰਨਾ ਹੀ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰ ਸਕਦਾਂ।
ਕੀਰਤਨ ਵੀ ਕਿਸੇ ਲਈ ਸਿਮਰਨ ਹੋ ਸਕਦੈ, ਕਥਾ ਵੀ ਸਿਮਰਨ ਐ। ਵਾਹਿਗੁਰੂ-੨ ਦਾ ਜਪੁ ਵੀ ਸਿਮਰਨ ਹੋ ਸਕਦੈ, ਲੰਬੀ ਚੋੜੀ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪਾਠ ਵੀ ਸਿਮਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਯਾਦ ਹੀ ਤੇ ਕਰਨੈ, ਸਿਮਰਨ ਦਾ ਮਤਲਬ ਕੀ ਏ,ਯਾਦ। ਜਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਕਰਦਿਆਂ ਉਸ ਦੀ ਯਾਦ ਆਵੇ।
ਹੁਣ ਮੈਂ ਅਰਜ਼ ਕਰਾਂ, ਸੇਵਾ ਵੀ ਸਿਮਰਨ ਹੋ ਸਕਦੀ ਏ। ਸੇਵਾ ਸਿਮਰਨ਼ ਅਲਗ-੨ ਨਹੀਂ ਏਂ। ਅਗਰ ਕੋਈ ਸੇਵਾ ਇੰਝ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਛਕਾ ਰਿਹਾਂ, ਮੈਂ ਗੁਰੂ ਦੇ ਅੱਗੇ ਭਾਂਡੇ ਰੱਖ ਰੱਖ ਰਿਹਾਂ, ਮੈਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਪਿਲਾ ਰਿਹਾਂ,ਮਹਾਨ ਜਾਣ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਰੱਬ ਜਾਣ ਕੇ ਸੇਵਾ ਕਰ ਰਿਹੈ, ਯਕੀਨ ਜਾਣੋ ਇਹ ਸੇਵਾ ਪ੍ਰਭੂ ਨਾਲ ਜੋੜ ਦੇਵੇਗੀ। ਗੱਪਾਂ ਮਾਰਦੇ ਲੰਗਰ ਦੀਆਂ ਰੋਟੀਆਂ ਬਣਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਨੇ, ਤੇ ਕੌੜਾ ਬੋਲ ਕੇ ਲੰਗਰ ਵੰਡਿਆ ਜਾ ਰਿਹੈ, ਇਹ ਸੇਵਾ ਪੁੰਨ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਪਾਪ ਐ, ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ।


ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ

01/11/2021

' "ਮਾਯਾ ਚਿਤ ਭਰਮੇਣ ਇਸਟ ਮਿਤ੍ਰੇਖੁ ਬਾਂਧਵਹ॥
ਲਬਧੵੰ ਸਾਧ ਸੰਗੇਣ ਨਾਨਕ ਸੁਖ ਅਸਥਾਨੰ ਗੋਪਾਲ ਭਜਣੰ॥੪॥
{ਗਾਥਾ ਬਾਣੀ,ਮ: 5}

ਸਾਹਿਬ ਫਰਮਾਉਂਦੇ ਨੇ ਕਿ ਅਗਰ ਮੌਤ ਭੁੱਲਦੀ ਹੈ ਤਾਾਂ ਸਿਰਫ ਇਸ ਕਾਰਣ ਕਰਕੇ ਭੁੱਲਦੀ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਅਸੀਂ ਸਨਬੰਧੀਆਂ ਨੂੰ ਮੰਨ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ। ਅਨੇਕਾਂ ਅੈਸੇ ਲੋਕ ਨੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗੌਰ ਨਾਲ ਦੇਖੀਏ, ਕੋਈ ਪੁੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕੋਈ ਪਤਨੀ ਲਈ, ਕੋਈ ਪਤੀ ਲਈ ਤੇ ਕੋਈ ਮਾਂ-ਬਾਪ, ਭੈਣ-ਭਰਾਵਾਂ ਤੇ ਕੋਈ ਮਿੱਤਰਾਂ ਲਈ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਜਗਤ ਵਿਚ ਅੈਸਾ ਕਦੀ ਕਦਾਈਂ ਕੋਈ ਇਕ ਅੱਧ ਮਨੁੱਖ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜੋ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ। ਈਸ਼ਵਰ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਹੋਵੇ ਔਰ ਆਖੇ ਕਿ ਮੈਂ ਜੀਅ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਲਈ।

ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ, ਜਦ ਬਹੁਤ ਬਿਰਧ ਹੋ ਗਏ ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ, ਕਾਇਆ ਦੇ ਅੰਗ ਅੰਗ ਜੁਆਬ ਦੇਣ ਲੱਗ ਪਏ, ਪੈਰ ਚਲਣੋ ਰਹਿ ਗਏ।
ਆਪ ਸਵੈਮ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ :-

"ਫਰੀਦਾ ਇਨੀ ਨਿਕੀ ਜੰਘੀਅੈ ਥਲ ਡੂੰਗਰ ਭਵਿਓਮਿ੍॥
ਅਜੁ ਫਰੀਦੈ ਕੂਜੜਾ ਸੈ ਕੋਹਾਂ ਥੀਓਮਿ ॥੨੦॥"
{ਅੰਗ 1378}

ਮੈਂ ਤੇ ਬੜੇ ਬੜੇ ਪਹਾੜਾਂ ਤੋਂ ਛਾਲ ਮਾਰ ਕੇ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਅੱਜ ਕੋਲ ਪਿਆ ਹੋਇਆ ਕੁੱਜਾ ਵੀ ਇੰਝ ਪ੍ਰਤੀਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੈਸੇ ਸੌ ਕੋਹਾਂ ਤੇ ਪਿਆ ਹੋਵੇ। ਪੈਰ ਚਲਣੋ ਰਹਿ ਗਏ, ਹੱਥ ਕਰਨੋ ਰਹਿ ਗਏ, ਜ਼ੁਬਾਨ ਲੜਖੜਾ ਗਈ, ਪਰ ਅੰਦਰੋਂ ਇਕ ਫ਼ਰਿਆਦ ਜਾਗੀ ਹੈ, ਨੈਣਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਨਹੀਂ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਅੱਖਾਂ ਵਿਚ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਨਾ ਆਵੇ :-

"ਕਾਗਾ ਕਰੰਗ ਢੰਢੋਲਿਆ ਸਗਲਾ ਖਾਇਆ ਮਾਸੁ॥
ਏ ਦੁਇ ਨੈਨਾ ਮਤਿ ਛੂਹਉ ਪਿਰ ਦੇਖਨ ਕੀ ਆਸ॥੯੧॥"
{ਅੰਗ 1382}

ਬੁਢੇਪੇ ਦੇ ਕਾਰਣ ਸਰੀਰ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮਾਸ ਸੁੱਕ ਗਿਆ ਹੈ। ਬੁਢੇਪੇ ਦੇ ਕਾਂ ਨੇ ਪੈਰ, ਹੱਥ, ਕੰਨ ਅੌਰ ਜ਼ੁਬਾਨ ਚੂਡ ਖਾਧੀ ਹੈ। ਫ਼ਰਿਆਦ ਪਏ ਕਰਦੇ ਨੇ, ਉਹ ਜਿਹੜੀ ਮੇਰੀ ਆਸ ਹੈ, ਉਹ ਤੇ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਨਹੀਂ ਹੋਈ।ਅਜੇ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮੈਂ ਵੇਖਿਆ ਵੀ ਨਹੀਂ। ਅੱਖਾਂ ਬੰਦ ਹੋਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲੇ ਮੈਂ ਉਸਨੂੰ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਅੱਖਾਂ ਦੀ ਜੋਤ ਚਲੀ ਜਾਏ,ਉਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੈਂ ਉਸ ਪਰਮ ਜੋਤੀ ਦੀ ਝਲਕ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹਾਂ। ਜੀਅ ਰਹੇ ਨੇ, ਬਾਬਾ ਫ਼ਰੀਦ ਖ਼ੁਦਾ ਲਈ। ਉਸ ਨੂੰ ਵੇਖਣ ਲਈ ਜੀਅ ਰਹੇ ਨੇ।ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਖ਼ੁਦਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਦਾ ਲਕਸ਼ ਪਰਮਾਤਮਾ ਹੈ।
ਪੁੱਤਰ ਮਿੱਤਰ ਉਦੋਂ ਮਾਇਆ ਦਾ ਰੂਪ ਧਾਰਨ ਕਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ, ਜਦ ਇਹ ਲਕਸ਼ ਬਣ ਕੇ ਸਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਜਾਣ ਤੇ ਪਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਯਾਦ ਅੰਦਰੋਂ ਚਲੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਔਰ ਜਿਤਨਾ ਪਰਵਾਰ ਯਾਦ ਆਵੇਗਾ, ਇਸਦੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਦੁੱਖ ਮਿਲੇਗਾ, ਸੰਤਾਪ ਮਿਲੇਗਾ। ਜਿਤਨਾ ਪਰਮਾਤਮਾ ਯਾਦ ਆਵੇਗਾ, ਉਹਦੀ ਯਾਦ ਤੋਂ ਆਨੰਦ ਮਿਲੇਗਾ, ਸੁਖ ਮਿਲੇਗਾ, ਦੈਵੀ ਗੁਣ ਮਿਲਣਗੇ।
ਮੌਤ ਭੁੱਲਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਸਾਹਿਬ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ ਉਸਦਾ ਇਕ ਮੂਲ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕਿ ਬਾਰ ਬਾਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਕੋਈ ਨਾ ਕੋਈ ਸਦੱਸ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਜੋ ਯਾਦ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਔਰ ਯਾਦ ਤੇ ਅੈਸਾ ਛਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪਰਮਾਤਮਾ ਲਈ ਅੰਦਰ ਥਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ ਰਹਿੰਦੀ।
ਸੁੱਖ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਪਰਵਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਰਿਧੀਆਂ ਸਿੱਧੀਆਂ ਨਹੀਂ ਹਨ, ਸੁੱਖ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਕਾਇਆ ਦਾ ਸੁਹੱਪਣ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਥੇ ਸੁੱਖ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਅਗਰ ਅੈਸਾ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ ਤਮਾਮ ਸੁੰਦਰ ਮਨੁੱਖ ਸੁਖੀ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ, ਅਨੰਦਤ ਹੋਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ।
ਫਿਰ ਕੀ ਹੈ ਸੁੱਖ ਦਾ ਅਸਥਾਨ?
ਸੁੱਖ ਦਾ ਅਸਥਾਨ ਹੈ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਭਜਨ, ਜੋ ਗੁਰੂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਸਾਧੂਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿਚੋਂ ਲੱਭਦਾ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਮਨੁੱਖ ਗੋਪਾਲ ਦਾ ਭਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਭਜਨ ਕਰਦਿਆਂ ਕਰਦਿਆਂ ਸੁਖ ਸਰੂਪ ਪ੍ਰਭੂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਦੈਵੀ ਗੁਣਾਂ ਦੀ ਪ੍ਰਾਪਤੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।


ਗਿਆਨੀ ਸੰਤ ਸਿੰਘ ਜੀ ਮਸਕੀਨ