ზემო ბეთლემი:
ეკლესიას სახელი ეწოდა - ქრისტიანთა წმინდა ადგილის (ბეთლემი, პალესტინა) მიხედვით. გადმოცემით, ამ ადგილზე პირველი ეკლესია V ს. ბოლოს მეფე ვახტანგ გორგასალმა ააგო. აქვე ყოფილან დაკრძალულნი მისი დედა და და. beTlemis macxovris Sobis taZris istoriis Sesaxeb vrclad saubrobs armenologi bondo arvelaZe Tavis naSromSi _ ,,somxuri” Tu qarTuli eklesiebi saqarTveloSi?! sadac man zogierTi somexi me
cnieris ,,naRvawi”amxila, magram es iyo mxolod megobromis ganmtkicebis surviliT nakarnaxevi da ara raime qvebudnuri Tavdasxma. im dros, roca zogi somexi mecnieri viTomda wminda mecnieruli interesebiT gamsWvaluli, kalamSemarTuli, gaavebuli gvitevs da ZirZvel qarTul miwebs gvedaveba, aucilebelze aucilebelia batoni bondos msgavsi sapasuxo mecnieruli argumentebis dadeba. axla, uSualod Cveni taZris qarTulobaze vTqvaT. cudad imoqmeda xalxze im informaciam, rom Turme aq me-15 saukuneSi RvTismSoblis saxelze augiaT somxebs eklesia. am versiis avtori somexi mecnieri muradiania, romelic sakmaod tendenciurad warmoadgens sakvlev obieqts da masTan dakavSirebul sakiTxebs. am versiis mixedviT gamodis, rom Tavdapirvelad es taZari somxuri yofila da ukanasknel xanebSi miuTvisebiaT qarTvelebs…. muradiani brZanebs, rom pirvelad aq auSenebiaT egvteri, Semdeg eklesia. somxuri warwerebi beTlemze XIV saukunis pirvel naxevarze adre ar Cans. ra Tqma unda, beTlemis qarTuli saqtitoro warwerebi Temur-lengis urdoebis barbarosobas Seewira da samudamod daikarga. platon ioselianis cnobis Tanaxmad, leng-Temurisgan iavarqmnil taZars somxebma saxeli Seucvales da feTxaimi Searqves(,,Zveli tfilisis siZveleTa aRweriloba”, 1866, gv.258). platon ioselians mamis _ egnate ioselianis Txzuleba aqvs gamoyenebuli, sadac igi wers, rom ukve gasomxebuli beTlemis RvTismSoblis xats qarTveli mRvdlebic Tayvans scemdneno, rac cota moulodnelia iveriisa da somxeTis eklesiebis odiTgan radikalurad dapirispirebis fonze. aq cxadia, is faqti igulisxmeba, rom qarTuli mrevli Soreuli tradiciis wyalobiT salocavad grigorianobaze miqceul beTlemSi dadioda. sayovelTaod cnobilia, rom pirvel qristianul eklesiebs warmarTul sakerpoTa adgilebze an mis maxloblad aSenebdnen. beTlemis aRmosavleTiT dRemdea SemorCenili aguris kvadratuli Senobis naSTebi, romelsac Tbiliselebi ,,aTeSgas” uwodebdnen. es nageboba kerpTayvanismcemlebs cecxlis Sesanaxad hqoniaT agebuli. wminda mefis mier aq taZris wamomarTva imis gancxadeba iyo, Tu ra warmoadgenda misTvis WeSmaritebas da ra iyo misTvis upiratesi. kidev erTi mniSvnelovani argumenti: Tavadma givi amilaxvarma 1740 wels beTlemis eklesia faqtobrivad, Tavidan aRaSena. gaugebari iqneboda aseTi qvelmoqmedeba adamianisgan, romelsac mtrisgan daqceuli uamravi taZari hqonda misaxedi. sainteresoa, ratom gaiRebda igi xarjs somxuri eklesiisaTvis? givi amilaxvarma qarTlsa da kaxeTSi araerTi cixe da eklesia aRadgina, rasac SemorCenili warwerebi mowmoben. vin, Tu ara man, mSvenivrad icoda beTlemis qarTuloba da amitomac gaisarja beTlemis aRSenebisTvis.
ქვემო ბეთლემი:
ქვემო ბეთლემის მაცხოვრის შობის ეკლესია 1725-1727 წწ. ირანიდან გადმოსახლებულმა სომხებმა ააშენეს და წმ. სტეფანეს სახელი უწოდეს. მის ნაცვლად 1868 წელს გუმბათიანი ეკლესია აშენდა, რომელიც 1910 წელს განაახლეს. 1988 წლიდან ტაძარი საქართველოს მართლმადიდებლურ ეკლესიას ეკუთვნის.
ბეთლემის კიბე:
ბეთლემის კიბე-ქუჩა 120 საფეხურს ითვლის, ბეთლემის უბანში კლდეს აჰყვება და ზემო ბეთლემთან მთავრდება. მის შუა წელზე ქვემო ბეთლემი მდებარეობს. კიბის პროექტი 1850 წ. თბილისის საგუბერნიო არქიტექტორმა ტიმოთე ბელოიმ შეადგინა. პროექტში კიბეს მიუყვებოდა სვეტებზე მოწყობილი სახურავი, მაგრამ პროექტი ბოლომდე არ განხორციელდა და ამასთან, კიბის ტრასაც ნაწილობრივ შეიცვალა.
