19/07/2026
अङ्गुली माला र भगवान् बुद्धको कथा :
भगवान गौतम बुद्ध र डाँकु अङ्गुलीमालको कथा बौद्ध इतिहासमा हृदय परिवर्तन र करुणाको सबैभन्दा उत्कृष्ट उदाहरण हो। यस कथाले मानिस जतिसुकै पापी वा दुष्ट भए पनि सही मार्गदर्शन पाएमा ऊ असल मार्गमा फर्कन सक्छ भन्ने सन्देश दिन्छ।अङ्गुलीमाल डाँकु कसरी बने?अङ्गुलीमालको वास्तविक नाम अहिंसक थियो। उनी तक्षशिला विश्वविद्यालयमा एक जेहेन्दार र ज्ञानी छात्र थिए। उनको लोकप्रियता देखेर अन्य सहपाठीहरू डाहा गर्थे। उनीहरूले गुरुकी पत्नीसँग अहिंसकको नाम जोडेर गुरुको कान भरे। गुरुले रिसको झोँकमा गुरुदक्षिणा स्वरूप अहिंसकलाई १००० जना मानिसको औँला काटेर ल्याउन आदेश दिए। गुरुको आज्ञा टार्न नसकी उनी जङ्गलमा बस्न थाले र बाटो हिँड्ने मानिसहरूको हत्या गरी औँला काट्न थाले। ती औँलाहरू हराउने डरले उनले त्यसको माला बनाएर गलामा पहिरिए, जसका कारण उनको नाम अङ्गुलीमाल रहन गयो।बुद्धसँगको भेट र संवाद्अङ्गुलीमालले ९९९ जनाको हत्या गरिसकेका थिए र अब उनलाई मात्र एउटा औँलाको आवश्यकता थियो। डरले गर्दा त्यस जङ्गलको बाटो भएर कोही पनि हिँड्दैनथे। अङ्गुलीमालले आफ्नै आमालाई समेत मार्न तयार भएको बेला, गौतम बुद्ध उनको उद्धार गर्न र हिंसा रोक्न सोही जङ्गलको बाटो हुँदै अघि बढे।बुद्धलाई एक्लै आउँदै गरेको देखेर अङ्गुलीमाल खुसी भए र हतियार लिएर बुद्धको पछि कुद्न थाले। बुद्ध शान्त भावले हिँडिरहनुभएको थियो, तर अङ्गुलीमालले जति धेरै बल गरेर कुद्दा पनि बुद्धलाई भेट्टाउन सकेनन्। थाकेपछि उनले चिच्याउँदै भने, "ए भिक्षु, रोक!"बुद्धले पछाडि नफर्की भन्नुभयो, "म त धेरै पहिले नै रोकिसकें, अङ्गुलीमाल! तिमी कहिले रोकिन्छौ?"यस गम्भीर भनाइको अर्थ अङ्गुलीमालले बुझ्न सकेनन् र सोधे, "तिमी हिँडिरहेका छौ र भन्छौ रोकिएँ, म उभिएको छु र भन्छौ रोकिएको छैनौ। यसको अर्थ के हो?"बुद्धले भन्नुभयो, "मले संसारका सबै जीवप्रतिको हिंसा र अधर्म त्यागिसकेको छु, त्यसैले म स्थिर छु। तर तिमी अझै पनि पाप, क्रोध र हिंसाको मार्गमा दौडिरहेका छौ। तिम्रो मन कहिले रोकिन्छ?"हृदय परिवर्तन र भिक्षु जीवनबुद्धको अनुहारको अलौकिक शान्ति, निर्भयता र करुणाले भरिएका शब्दहरू सुनेर अङ्गुलीमालको चेत खुल्यो। उनलाई आफ्नो गल्तीको महसुस भयो। उनले तुरुन्तै आफ्ना हतियारहरू फालिदिए र बुद्धको चरणमा परेर माफी मागे। बुद्धले उनलाई "एही भिक्षु" भन्दै आफ्नो संघमा सामेल गराउनुभयो।
