Buddhism for Life

25/03/2026

Namo Buddhaya
May all beings be happy and peaceful 🙏🙏🙏🌹🌺🫰

25/03/2026

25/03/2026

Life is a lotus!

You might wonder, why compare life to a lotus?
Consider this: a lotus is born in muddy waters, yet it rises above the mire to blossom and stand in all its beauty.
Our lives are just the same. No matter how many hardships or sorrows we face, we must not drown in them; we must rise above them. We must learn to see our life as a beautifully blossoming lotus.

25/03/2026

"By oneself is evil done; by oneself is one defiled.
By oneself is evil left undone; by oneself is one made pure. Purity and impurity depend on oneself;
no one can purify another."

(Dhammapada, v. 165)

25/03/2026

For a person giving,
merit increases.
For one self-restraining,
no animosity is amassed.
One who is skillful
leaves evil behind
and
— from the ending of passion,
aversion,
delusion —
is totally unbound.

Ud 8.5
Cunda Sutta: Cunda
translated from the Pali by
Thanissaro Bhikkhu

25/03/2026

"We always love to have those people who shower love and care on us. We would like to share everything with such people, whether our parents, friends, partners, or kids. They will accept us however we are. We accept them however they are. We mutually help each other to learn from our mistakes, mistakes that won't harm one or many. Such dear people are a boon to us; such lovable people are a great resource. They never disappoint us; they never leave us alone in pain. They enrich us with positive thoughts and feelings, which motivate us to do our actions properly."

Little Buddha-Little Wisdom

25/03/2026

भगवान बुद्धकाे जन्म लुम्बिनीमा जन्मनुभएकाे भएपनि उहाँले आफ्नो जीवनको अधिकांश समय भारतमा बिताउनुभयो । उहाँ एक पल्ट कपिलवस्तु आएकाे प्रसंग बाैद्ध साहित्यमा पाइन्छ । त्यो दिन आजकाे दिन अर्थात् फागुण पुर्णिमा थियो । त्यसकारण आजकाे दिनलाई बाैद्धहरुका लागि महत्वपूर्ण छ ।

बुद्ध राजगृहमा बसिरहनुहुँदा राजा सुद्धाेधनले आफ्नो छोरा बुद्ध हुनुभएकाे थाहा पाएर भेट्ने इच्छा गर्नुभयो निमन्त्रणा गर्नुभयो । ‍आफ्ना बुबालाई उपदेश दिन र आफन्तहरुकाे समेत उद्धार गर्न भनी बुद्ध कपिलवस्तु प्रवेश गर्नुभएकाे थियो । त्यसबेला उहाँले आफनो बुबालाई उपदेश दिनुभयो र भिक्षा पनि लिनुभयो । यसबेला सुद्धाेधन शाक्य वंश भएकाे तर बुद्ध भने बुद्ध वंशकाे भएकाे भन्ने जनाउने प्रसंग निकै अर्थपूर्ण छ । त्यस्तै किसिमले उहाँलाई उहाँका आफन्त नातागोताले उही त हो नि भनेर सम्मान नदिएकाे र पछि उहाँकाे गौरव बुझेपछि मात्र वन्दना गरेको पनि प्रसंग पाइन्छ । यही बेलामा भगवान बुद्धसँग यशाेधराले छोरालाई अंश माग्न पठाएकाे र बुद्धले उनलाई श्रामणेर बनाउनु भएकाे भन्ने पनि छ । यसैकाे सम्झनामा बाैद्धहरु आजकाे दिनलाई ञातिमिलन पूर्णिमा तथा ञातिसम्मेलन तिथि भनेर पनि मनाइन्छ ।
उहाँ यसरी कपिलवस्तुमा आउनुभएकाे एउटा विहार बनाएकाे थियो । त्यसकाे नाम निग्रोधाराम विहार हो जसलाई आजभोलि स्थानीयहरुले कुदान भन्ने नाम राखेका छन् ।

यसरी भगवान बुद्ध लुम्बिनी आउनुभएकाे प्रसंगलाई काठमाडौं उपत्यकाका नेवार बौद्धहरुले विशेष महत्वका साथ सम्झन्छन् । उहाँ यहाँ आउनु हुँदा व्रम्हाले बढारेर नारायणले शंख बजाएर तथा महादेवले डमरु बजाएर स्वागत गरेका थिए भन्ने किंवदन्ती यहाँ निकै प्रख्यात छ ।

साभार मानन्धर राजान ।

25/03/2026

24/03/2026

💎 सरणागमन (Saranāgamana) शरणागमन 💎

बुद्ध धम्ममा दीक्षित हुने वा मार्गमा प्रवेश गर्ने आधारभूत सङ्कल्प त्रिशरण हो, जसलाई अत्यन्त श्रद्धा, आदर र विनीत भावका साथ तीन पटक दोहोर्याएर ग्रहण गरिन्छ।

१. पथम् (पहिलो पटक) 🙏❣️

बुद्धं सरणं गच्छामि।
म ती सम्बोधि प्राप्त गर्नुभएका बुद्धको नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

धम्मं सरणं गच्छामि।
म ती बुद्धद्वारा देशित **सत्य मार्ग, शिक्षा र नैतिक आचरण (धम्म)**को नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

संघं सरणं गच्छामि।
म ती बुद्धको मार्गमा चलेका **उत्कृष्ट आर्य भिक्षु-भिक्षुणीहरूको समूह (संघ)**को नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

२. दुतियम्पि (दोस्रो पटक पनि) 🙏❣️

दुतियम्पि बुद्धं सरणं गच्छामि।
दोस्रो पटक पनि म ती सम्बोधि प्राप्त गर्नुभएका बुद्धको नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

दुतियम्पि धम्मं सरणं गच्छामि।
दोस्रो पटक पनि म ती बुद्धद्वारा देशित **सत्य मार्ग, शिक्षा र नैतिक आचरण (धम्म)**को नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

दुतियम्पि संघं सरणं गच्छामि।
दोस्रो पटक पनि म ती बुद्धको मार्गमा चलेका **उत्कृष्ट आर्य भिक्षु-भिक्षुणीहरूको समूह (संघ)**को नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

३. ततियम्पि (तेस्रो पटक पनि) 🙏❣️

ततियम्पि बुद्धं सरणं गच्छामि।
तेस्रो पटक पनि म ती सम्बोधि प्राप्त गर्नुभएका बुद्धको नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

ततियम्पि धम्मं सरणं गच्छामि।
तेस्रो पटक पनि म ती बुद्धद्वारा देशित **सत्य मार्ग, शिक्षा र नैतिक आचरण (धम्म)**को नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

ततियम्पि संघं सरणं गच्छामि।
तेस्रो पटक पनि म ती बुद्धको मार्गमा चलेका **उत्कृष्ट आर्य भिक्षु-भिक्षुणीहरूको समूह (संघ)**को नै उत्कृष्ट आश्रय र निर्देशन ग्रहण गर्दछु।

📜 अर्थ र गहन महत्ताको विस्तृत विवेचना 📜
यो त्रिशरण ग्रहण कुनै देवी-देवता वा बाह्य शक्तिको स्तुति होइन, बरु विशुद्ध रूपमा एक नैतिक, वैचारिक र व्यवहारिक सङ्कल्प हो। यसको गहन महत्तालाई निम्न अनुसार विस्तृत रूपमा बुझ्न सकिन्छ:

१. बुद्धमा शरण (बुद्धं सरणं गच्छामि)

म ती तथागत बुद्धमा शरण जाँदैछु जसले:

• **स्वयं दुःखको चक्र (संसारचक्र)**लाई पूर्ण रूपमा नष्ट गर्नुभयो।

• **सर्वश्रेष्ठ सुख (परमशान्ति वा निब्बान)**को प्राप्ति गर्नुभयो।

• अरू प्राणीहरूलाई पनि महासमुद्र भन्दा ठूलो दया/करूणा राखेर सोही दुःखमुक्तिको मार्ग (अष्टाङ्गिक मार्ग) स्पष्ट रूपमा देशना गर्नुभयो।

महत्व: यो सङ्कल्प भनेको जीवनलाई पूर्ण रूपमा जाग्रत (बुद्ध) र दुःखमुक्तिको मार्गमा हिँडाउने एक ऐतिहासिक पुरुषको मार्गदर्शन र आदर्शलाई शिरोधार्य गर्ने दृढता हो।

२. धम्ममा शरण (धम्मं सरणं गच्छामि)

म ती बुद्धद्वारा देशित धम्ममा शरण जाँदैछु जुन:

• जीवनलाई दुःख र क्लेशको चक्रबाट मुक्त गराउने सत्य शिक्षा हो।

• चार आर्य सत्य र आर्य अष्टाङ्गिक मार्ग जस्ता नैतिक आचरण, मानसिक विकास (समाधि) र प्रज्ञा (पञ्ञा) को उच्चतम मार्ग हो।

• तत्काल फलदायी (सन्दिट्ठिको), काल निरपेक्ष (अकालिको), स्वयंलाई अनुभव गर्न सकिने (ओपनयिको) र बुद्धिमानद्वारा मात्र जानिने (पच्चत्तं वेदितब्बो विञ्ञूहि) सत्य हो।

महत्व: यो सङ्कल्प भनेको कारण र परिणामको नियम (कम्मको नियम) तथा सत्य र शील मा आधारित नैतिक सिद्धान्तहरूलाई आफ्नो जीवनको सर्वोच्च आधार मान्ने प्रतिज्ञा हो।

३. संघमा शरण (संघं सरणं गच्छामि)

म ती आर्य संघमा शरण जाँदैछु जुन:

• तथागत बुद्धले देखाउनुभएको मार्गमा सही ढङ्गले अभ्यास गरिरहेका वा फल प्राप्त गरेका (मार्गफल प्राप्त) भिक्षु-भिक्षुणीहरूको पवित्र समुदाय हो।

• शील, समाधि र पञ्ञाको अभ्यासमा निरन्तर लागि रहेका मार्गदर्शक हुन्।

• बुद्धको उपदेशलाई संरक्षण गर्ने र संसारमा प्रचार गर्ने सदाचारी र निष्कलङ्क समूह हो। पालि सिद्धान्त अनुसार, संघहरू भनेको 'पुण्यको मोलिलो खेत' (पुञ्ञक्खेत्तं लोकस्स) जस्तै हुनुहुन्छ। यसको अर्थ यो हो कि, जसरी उर्वर भूमिमा छरेको बीउले धेरै फल दिन्छ, त्यसरी नै शील र समाधिमा प्रतिष्ठित संघलाई गरिएको सत्कार वा दानले दानकर्तालाई अति धेरै पुण्य (कुसल कम्म) र आध्यात्मिक लाभ प्राप्त हुन्छ।

महत्व: यो सङ्कल्प भनेको मार्गको अभ्यासमा सहायता पुर्याउने र उत्कृष्ट उदाहरण प्रस्तुत गर्ने नैतिक समुदायलाई आदर र मार्गनिर्देशनको स्रोत मान्ने विनम्र स्वीकारोक्ति हो।

🌺 सार (परम निष्कर्ष) 🌺

त्रिशरण ग्रहण गर्नु भनेको पुरानो, दुःखमय जीवनशैली त्यागेर शान्ति, सदाचार (शील), करुणा र प्रज्ञा (पञ्ञा) मा आधारित एक श्रेष्ठ जीवन जिउने दृढ सङ्कल्प हो।

यो कुनै वरदान माग्ने वा व्यक्ति-पूजा गर्ने कार्य होइन, बरु **संसारको वास्तविकता (धम्म)**लाई बुझेर स्वयं बुद्धत्व (पूर्ण जागरण) को मार्गमा हिँड्ने व्यक्तिगत, स्वतन्त्र र गम्भीर घोषणा हो।

✍️ VPD INSIGHTS
Via.Trace VPD
#तिसरणं #सरणगमनं #बुद्धसासनं #थेरवाद #सील #समाधि #पञ्ञा