17/06/2025
ጥልቅ ማጭበርበር (Deep Fake) ምንድን ነው?
ጥልቅ ማጭበርበር (Deep fake) አርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) በመጠቀም የተፈጠረ የማጭበርበሪያ መንገድ ሲሆን በተለይም ዲፕ ለርኒንግ (deep learning) ተብሎ የሚጠራ የAI ቅርንጫፍ የሚዘጋጅ ነው። ይህም የአንድን ሰው ፊት፣ ድምጽ ወይም ድርጊት በቪዲዮ፣ በምስሎች ወይም በድምጽ ሌላ እንዲመስል ማድረግን የሚያካትት ሲሆን ብዙውን ጊዜ በጣም እውነተኛ በሚመስል መልኩ ይዘጋጃል።
በተለይም እንደ ኢትዮጵያ ባሉ የዲጂታል ምህዳር ግንዛቤ (Digital Literacy) ብዙም ባላደገበት ሁኔታ በጥልቅ ማጭበርበር የሚዘጋጁ የቪዲዮ፣ የጽሁፍ እና የድምጽ ይዘቶች በሀገር እና በህዝብ ላይ የሚያደርሱት የሥነ ልቦና፣ ፖለቲካዊ፣ ማሕበራዊና ኢኮኖሚያዊ ጉዳቶች ከፍተኛ እንደሆነ አያጠያይቅም ፡፡
የጥልቅ ማጭበርበር (Deep fake) ይዘቶች ብዙውን ጊዜ የሚፈጠሩት ከእውነተኛ ቪዲዮዎች ወይም ፎቶዎች በመነሳት አዳዲስ የሀሰት ይዘቶችን በማመንጨት ነው፡፡
በጥልቅ ማጭበርበር (Deep fake) የተዘጋጁ ቪዲዮዎችን እንዴት መለየት እንችላለን?
በአርቲፊሻል ኢንተለጀንስ (AI) የተፈጠሩ ሃሰተኛ ቪዲዮዎች አሁን ላይ ከእውነተኛ ቪዲዮች ለመለየት አስቸጋሪ ቢሆንም፤ ቀጥሎ የቀረቡት ምልክቶች በጥልቅ ማጭበርበር የተዘጋጁ ቪዲዮዎችን ለመለየት የሚያስችሉ ናቸው፤
• የእይታ ወጥ አለመሆን፡- በጥልቅ ማጭበርበር የተዘጋጁ ቪዲዮዎች ብዙውን ጊዜ ከተፈጥሯዊ የዓይን አንቅስቃሴዎች ጋር ጉልህ ልዩነቶች አላቸው፤
• ደካማ የከንፈር ማመሳሰል (Poor lip sync): - ቃላቱ በትክክል ከአፍ እንቅስቃሴዎች ጋር አለመመሳሰል፤
• ደብዛዛ ወይም ያልተዛመዱ የፊት ገጾች:- ፊት፣ ጆሮ ወይም የፀጉር መስመር ዙሪያ፤
• ተፈጥሯዊ ያልሆኑ የብርሃን ውህዶች ወይም ጥላዎች፤
• የሮቦቲክ ወይም ሞኖቶን ድምጽ፡- በAI የመነጨ ንግግር ብዙውን ጊዜ የስሜት መለዋወጥ ይጎድለዋል፤
• ከተፈጥሮ ውጪ የሆነ የሚጎተት አነባበብ ዘይቤ፤
• የድምጽ እና የቪዲዮ አብሮ አለመሄድ፡- የሚወጣው ድምጽ ከተናጋሪው/ዋ የፊት ገጽታ ጋር ሙሉ በሙሉ ያለመዛመድም፤
