13/07/2026
በስመ አብ ወወልድ ወመንፈስ ቅዱስ አሃዱ አምላክ
7 ሓምለ በዓለ ቅድስት ሥላሴ
ሃዋርያዊት ቅድስት ቅንዕቲ ዝኾነት ኦርቶዶክሳዊት ተዋህዶ ሃይማኖትና ስርዓታን እምነታን መምርሒኣን ካብቲ ንፍጥረት ካብ ዘይምንባር ናብ ምንባር ዘምፅእ ዘለኣለማዊ ቅድሚ ዓለም ዝነበረ ኣብ ዓለም ዘሎ ድሕሪ ዓለም ሕልፈት እውን እንተኾነ ህሉው ዝኾነ ኣምላኽና እግዚአብሔር ዝተዋህባ እዩ። በዚ ድማ ንዘመናት ኣሚናን እንዳ ኣእመነትን ትነብር።
እቶም ኣዕኑድ ቤተ ክርስቲያን ተባሂሎም ዝፅውዑ 5ተ ኣእማደ ምስጢራት እዮም። ንሳቶም እውን
1. ምስጢረ ሥላሴ
2. ምስጢረ ስጋዌ
3. ምስጢረ ጥምቀት
4. ምስጢረ ቅዱስ ቁርባን
5. ምስጢረ ትንሳኤ ምዉታን እዮም።
ንቤተ ክርስቲያን መሰረታዊ ኣዕኑድ ከም ምዃኖም መጠን ንምእመናን ድማ ብእምነት ተኾስኪሶም ዓብዮም ናብ መንግሰተ እግዚአብሔር ዘእትዉ ምስ ኣምላኽ ብፍቕርን ብሓድነትን ዘንብሩ እዞም ኣብ ላዕሊ ዝጠቐስናዮም 5ተ ኣእማደ ምስጢር ተባሂሉም ዝፅውዑ ናይ ቅድስት ቤተ ክርስቲያን ምስጢራት እዮም።
ምስጢረ ሥላሴ ካብቶም 5ተ ኣእማድ ምስጢረ ቤተ ክርስቲያን ሓደ ኮይኑ ቅድስት ሥላሴ ኣብ ብሉይን ሓዱሽን ኪዳን በቢዘበኑ ብጥበቡ ንደቂ ኣዳም እናተገለፀ መፂኡ እዩ።
ኣቦና ኣብርሃም ገዝኡ ኣብ መስቀላዊ መንገዲ ሰሪሑ ንዝሓልፉ ኣጋይሽ እናተቐበለ የጋይሾም ነይሩ። ሰይጣን ድማ ነዚ ርህራሄኡን ትሕትንኡን ርእዩ ንኽፍትኖ ተላዕለ ርእሱ ፈጊኡ ደሙ እናኸዓወ ኣብ መገዲ ኮፍ ኢሉ ንዝሓልፉ ኣጋይሽ ሰብ ተመሲሉ ናበይ ትኸዱ ኣለኹም ኢሉ ይሓቶም። ንሳቶም ድማ «ጠሚና ክንበልዕ ለሚእና ክንሰቲ ናብ ኣብርሃም ንኸይድ ኣለና” በልዎ።» ንሱ ድማ «ኣብርሃም ከም ቀደሙ ከይመስለኩም ኣነ ጠምየ ከብልዓኒ ኢለ ምስ ከድኩ ከምዚ ትርእዩኒ ዘለኹም ርእሰይ ፈጊኡ ሰዲዱኒ በሎም።» እቶም ኣጋይሽ ድማ ሓቂ መሲልዎም እናሓዘኑ ተመልሱ። ንሰለስተ መዓልቲ ድማ ኣጋይሽ ናብ ኣብርሃም ከምዘይኸዱ ገበረ። ኣብርሃም ድማ ብዘይ ኣጋይሽ ስለ ዘይበልዕ ኮፍ ኢሉ ጋሻ ይፅበ ነበረ።
ኣብ ሳልሳይ መዓልቲ ድማ ቅድስት ሥላሴ ብኣምሳለ ሰብ ተመሲሎም ተገልፅሉ። ከይዱ ድማ «ጎይቶተይ ኣብ ቅድሜኹም ሞጎስ እንተድኣ ረኺበስ በጃኹም ንባርያኹም ረጊፅክሞ ኣይትሕለፉ» በሎም። ንሳቶም ድማ «ደኺምና ስለ ዘለና ሓዚልካ ውሰደና» በልዎ። ንሓደ ሓዚሉ ምስኣተወ እቶም ክልተ ብኣምላካዊ ግብሪ ኣተዉ። ኣብርሃም ድማ ንሳራ ሰለስተ መስፈር ሓሪጭ ሰፊርኪ ሰለስተ ቅጫ ስርሒ በላ። ንሱ ድማ ስቡሕ ብተይ ሓሪዱ ፀባን ርግኦን ወሲኹ ቀረበሎም እሞ በልዑ። ምብልዖም ግን ከምዚ ሓዊ ንጠስሚ ዝበልዖ እዩ። እቲ ተሓሪዱ ዝቐረበ ጣዕዋ ተንሲኡ «ስብሃት ለአብ ስብሃት ለወልድ ስብሃት ለመንፈስ ቅዱስ” ኢሉ ኣመስገነ።
ክኸዱ ከለዉ ድማ ካብ ሰለስቲኦም ብሓደ እግዚአብሔር ቃል «ንዓመታ ከምዛ ሎሚ መዓልቲ ናባኻ ክመፅእ እየ ሳራ ሰበይትኻ ቆልዓ ክትወልደልካ ኢያ» ኢሉ ንግዚኡ ልደት ይስሓቅ ፍፃሚኡ ግን እግዚአብሔር ሰብ ኮይኑ ከም ዘድሕኖ ነገሮ። እዚ ታሪኽ ዝተፈለመሉ ካብ 2000-1850 ቅድሚ ልደተ ክርስቶስ ከባቢ ነበረ።
7 ሓምለ ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባሉ ኣጋእዝተ ዓለም ቅድስት ሥላሴ ኣብ ቤቱ ዝተኣንገዱሉን ብዙሕ ፀጋን በረኸትን ዝሃቡሉን ዕለት እዩ።
በዚ ዕለት
1. እግዚአብሔር ብሓድነቱን ሰለስትነቱን ከም ጋሻ ኾይኑ ዝተገልፀሉ ዕለት እዩ።
ኣቦና ኣብርሃም ብስነ ፍጥረት ተመራሚሩ ምስ በፅሖ እግዚአብሔር ኣምላኽ
«ካብ ዓድኻን ካብ ኣዝማድካን ካብ ዓዲ ኣቦኻን ውፃእ ናብቲ ኣነ ዘርእየካ ምድሪ ኸኣ ኺድ» ኢሉ ኣዘዞ። በዚ መሰረት ካብ ቤቱን ስድራኡን ምእንቲ ፍቕሪ እግዚአብሔር ተፈልዩ ናብቲ እግዚአብሔር ዝኣዘዞ ቦታ ከይዱ ከም ፍቓድ እግዚአብሔር ክነብር ጀመረ። ኣቦና ኣብርሃም ጋሻ ብምቕባል ፍሉጥን ብዘይ ጋሻ ዘይበልዕ ስለዝነበረ ጋሻ እናተፀበየ ብቐትሪ ኣብ ኣፍ ደገ ድንኳኑ ተቐሚጡ እንተሎ እግዚአብሔር ተገለፀሉ። ቅድስት ሥላሴ ብኣምሳለ ሰለስተ ሰብኣይ ናባኡ ክወርዱ ረኣየ እሞ «ኦ ጎይታይ ኣብ ቅድሜኻ ሞገስ እንተ ደኣ ረኺበስ በጃኻ ንባርያኻ ጎሲኻኒ ኣይትሕለፍ ሒደት ማይ ከምፅኣልኩም እሞ ኣእጋርኩም ተሓፀቡ ኣብ ትሕቲ እዚ ኦም ድማ ኣዕርፉ። ብባርያኹም ኣቢልኩም ካብ ሓለፍኩም ድማ ቁራስ እንጀራ ከምፅኣልኩም እሞ ብልዑ ብድሕሪኡ ትሓልፉ» በሎም። ንሳቶም ድማ «ከምቲ ዝበልካዮ ግበር» በልዎ።
2. እግዚአብሔር ንኣብርሃም ውላድ ከም ዝወልድ ኣበሰሮ
ኣቦና ኣብርሃም ዋላ እኳ እግዚአብሔር ብዙሕ ግዜ እናተገልፀ ኣቦ ብዙሃን ሕዝብታት ከም ዝገብሮ እንተነገሮ ውላድ ግና ኣይነበሮን። በዚ ጋሻ ምቕባል ሰናይ ተግባሩ እግዚአብሔር ብግሽነት ኣብ ቤቱ ምስ ኣተወ ግና ኣብ እርግናኡ ውላድ ከም ዝህቦ ኣበሰሮ።
3. እግዚአብሔር ንኣቦና ኣብርሃም ዘለዎ ኽብርን ፍቕርን ገለፀ
እግዚአብሔር «ነቲ ኽገብሮ ዘሎኒ ካብ ኣብርሃም ኣይሓብኦን እየ። ኣብርሃምሲ ዓብይን ብርቱዕን ሕዝቢ ኺኸውን እዩ። …………… ብሰንኪ ሰዶምን ገሞራን ኣውያት በዝሐ ሓጢኣተን ከኣ እምብዛ ዓብይ ኾነ። ከምቲ ናባይ ዝበፅሐ ኣውያት ምግባሮምን ዘይምግባሮምን ምእንቲ ኽፈልጥ ወሪደ ኽርኢ እየ» በሎ። ኣቦና ኣብርሃም እውን እዚ ምስ ሰምዐ ብፍርሃትን ብጥበብን ኣብ ቅድሚ እግዚአብሔር ደው ኢሉ «ጎይታይ ነቲ ፃድቕሲ ምስ ሃጥእዶ ከተጥፍኦ ኢኻ ምናልባት ኣብታ ከተማ 50 ፃድቃን ……ክሳዕ ዓሰርተ ይርከቡ ይኾኑ እሞ ብርግፅዶ ክተጥፍኦም ኢኻ» ኢሉ ምእንቲ ህዝቢ ሰዶም ለመነ። እንተኾነ ግና ኣብ ከተማ ሰዶም 20 ፃድቓን ኣይተረኽቡን። እግዚአብሔር ሓጢኣት ሰዶም ንኣብርሃም ዝነገሮ ለውሃቱን ክብሪ ቅዱሳኑን ንኽገልፅ እዩ።
ስለዚ ኣቦና ኣብርሃም በዚ ዕለት እዚ ጋሻ ሰብ ዝተቐበለ መሲልዎ ንቅድስት ሥላሴ ብምእንጋዱ ካብ እግዚአብሔር በረኸትን ፀጋን ዝተዋህበሉ ዕለት እዩ እሞ ንሕና ውን ኣሰር ኣቦና ኣብርሃም ክንስዕብ ይግባእ።
ኣብ መፅሓፍ ቅዱስ ኦሪት ዘፍጥረት
ዘፍጥረት 18÷1-33 «ኣብርሃም፥ ብቐትሪ ኣብ ኣፍ ደገ ድንኳኑ ተቐሚጡ እንተሎ፥ ኣብ ኣእዋም መምሬ፥ እግዚኣብሄር ተገለፀሉ። ኣዒንቱ ቘላሕ እንተበለ፥ እንሆ ሰለስተ ሰባት ኣብ ቅድሚኡ ደው ኢሎም ረአየ። ምስ ረአዮም ድማ ኻብ ኣፍ ደገ ድንኳኑ ብድድ ኢሉ ኽቕበሎም ጐየየ፤ ናብ ምድሪ ፍግም ኢሉውን ሰገደ። ንሱ ድማ፡— “ኦ ጐይታ፥ ኣብ ቅድሜኻ ሞገስ እንተ ደኣ ረኺበስ፥ በይዛኻ ንባርያኻ ኸይትሓልፈኒ እልምን ኣለኹ። ቁሩብ ማይ ከምፅአልኩም እሞ ኣእጋርኩም ተሓፂብኩም፥ ኣብ ትሕቲ እዛ ኦም ኣዕርፉ።
ብባርያኹም ኣቢልኩም ካብ ሓለፍኩም ድማ፥ ቍራስ እንጀራ ኸምፅአልኩም፤ ልብኹም ደግፉሞ ብድሕሪኡ ትሓልፉ” በሎም። ንሳቶም ድማ “ከምቲ ዝበልካዮ ግበር” በልዎ። ኣብርሃም ቀልጢፉ ናብቲ ሳራ ዘላቶ ድንኳን ኣትዩ፥ “ቐልጢፍኪ ሰለስተ መስፈሪ ሕሩጭ ኣቘምጢዕኺ ቕጫታት ሰንክቲ” በላ። ሽዑ ኣብርሃም ናብቲ መጓሰ ኸፍቲ ዘለዋኦ ብጕያ ኸይዱ፥ ስቡሕ ጣዕዋ ወሲዱ፥ ነቲ ኣገልጋሊኡ ሃቦ፤ ንሱ ኸዓ ኸሰናድዎ ተቐላጠፈ።
ርግኦን ፃልጣ ፀባን፥ እቲ ዘዳለዎ ስጋ ጣዕዋን ወሲዱ ድማ ኣቕረበሎም፤ ንሳቶምውን በልዑ። ኣብርሃም ድማ ኣብ ትሕቲ እታ ኦም ኣብ ጥቓኣቶም ደው ኢሉ ነበረ። ንሳቶም ድማ፥ “ሰበይትኻ ሳራ ኣበይ ኣላ?” ኢሎም ጠየቕዎ። ኣብርሃም ከዓ “ኣብ ውሽጢ ድንኳን እኒሃ” በሎም። ሽዑ፥ እግዚኣብሄር “ንዓመታ ኸምዛ እዋን እዚኣ፥ ብርግፅ ክምለሰካ እየ፤ ሰበይትኻ ሳራ ድማ ወዲ ኽትወልድ እያ” በሎ። ሳራ ኸዓ ኣብ ኣፍ ደገ እቲ ብድሕሪኡ ዝነበረ ድንኳን ስለ ዝነበረት እዙይ ሰምዐት። ሽዑ ኣብርሃምን ሳራን ዕድመኣቶም ዝደፍኡ ኣረጋውያን ነበሩ። ንሳራ ድማ እቲ ልማድ ደቂ ኣንስትዮ ገዲፍዋ ነበረ። ሳራ ድማ ብልባ “ድሕሪ እርጋነይዶ ፍትወት ክኾነለይ ይኽእል? ጐይታይውን ፈፂሙ ኣሪጉ እዩ” ኢላ ሰሓቐት። እግዚኣብሄር ከዓ ንኣብርሃም “ስለ ምንታይ ሳራ፥ ‘ኣሪገ እንተለኹዶ ብሓቂ ውሉድ ክወልድ እየ’ ኢላ ዝሰሓቐት? ንእግዚኣብሄርዶ ዝሰኣኖ ነገር ኣሎ እዩ? ንዓመታ ኸምዛ እዋን እዚኣ ኽምለሰካ እየ፤ ሳራ ድማ ወዲ ኽትወልድ እያ” በሎ። ሽዑ ሳራ ደንገፀት፤ ስለ ዝፈርሐትውን “ኣይሰሓቕኩን” በለት። ንሱ ግና “ኣይፋልክን፥ ስሒቕኪ እባ” በላ።
እቶም ሰባት ድማ ኻብኡ ምስ ተስኡ፥ ገፆም ንሰዶም ኣቢሎም ኣምርሑ። ኣብርሃምውን ከፋንዎም ምስኣቶም ከደ። እግዚኣብሄር ድማ በለ፡— “ነቲ ኣነ ኽገብሮ ዘለኒ፥ ካብ ኣብርሃምዶ ኽሓብኦ እየ? ኣብርሃም ብሓቂ ዓቢይን ብርቱዕን ህዝቢ ክኸውን እዩሞ፤ ኣህዛብ ኵላ ምድሪ ድማ ብእኡ ኽባረኹ እዮምሞ። ፅድቅን ፍትሕን ብምግባር፥ መንገዲ እግዚኣብሄር ምእንቲ ኽሕልዉ፥ ንደቁን ብድሕሪኡ ኸዓ ንቤቱን ኸም ዝእዝዞም እፈልጥ እየሞ፥ እዙይውን እግዚኣብሄር ኣብ ልዕሊ ኣብርሃም ዝተዛረቦ ዅሉ ምእንቲ ኸምፅእ እዩ።” እግዚኣብሄርውን በለ፡— ኣውያት ሰዶምን ገሞራን የመና በዚሑ እዩሞ፥ ሓጢኣቶም ከዓ እምብዛ ኸቢዱ እዩሞ፥ እምበኣር ከምቲ ናባይ ዝበፅሐ ኣውያት ገይሮም እንተ ኾይኖም ወሪደ ኽርኢ እየ፤ እንተ ዘይኮነውን ክፈልጥ እየ። እቶም ሰባት ድማ ገፆም መሊሶም ናብ ሰዶም ኣምርሑ። ኣብርሃም ከዓ ገና ኣብ ቅድሚ እግዚኣብሄር ደው ኢሉ ነበረ። ኣብርሃምውን ቅርብ ኢሉ፡— “ብሓቂ ነቲ ፃድቕስ ምስ ሓጥእዶ ኽተጥፍኦ ኢኻ? ምናልባሽ ኣብታ ኸተማ ሓምሳ ፃድቃን እንተ ተረኽቡ፥ ብርግፅዶ ኽተጥፍኦም ኢኻ? ምእንቲ እቶም ኣብኣ ዘለዉ ሓምሳ ፃድቃን ኢልካ እኳዶ ነታ ቦታ ኣይትምሕራን? ከምዙይ ዝበለ ነገር ምግባርስ ካባኻ ይርሓቕ። ነቲ ፃድቕ ከም ሓጥእ ቈፂርካ፥ ንፃድቕ ምስ ሓጥእ ምጥፋእ ካባኻ ይርሓቕ። እቲ ንዅላ ምድሪ ዝፈርድ፥ ቅኑዕ ፍርዲዶ ኣይፈርድን እዩ?” በሎ። እግዚኣብሄር ከዓ “ኣብ ከተማ ሰዶም ሓምሳ ፃድቃን እንተ ረኺበስ፥ ንዅላ እታ ኸተማ ምእንታኣቶም ኢለ ኽምሕራ እየ” በለ። ኣብርሃም ድማ መሊሱ “እንሆ፥ ኣነ ሓመድን ሓመዅሽትን እንትኸውን ምስ ጐይታይ ብምዝራበይ ደኣ ደፊረ እምበር፥ ምናልባሽ ካብቶም ሓምሳ ፃድቃን ሓሙሽተ እንተ ጐደሉኸ፥ ብዛዕባ እቶም ሓሙሽተዶ ንብኸተማኣ ኽተጥፍኣ ኢኻ?” በሎ። እግዚኣብሄር ከዓ “ኣርብዓን ሓሙሽተን እንተ ረኺበስ ኣየጥፍኣን እየ” በሎ።
መሊሱ ድማ “ምናልባሽ ኣብኣ ኣርብዓ እንተ ተረኽቡኸ?” በሎ። እግዚኣብሄር ከዓ “ምእንቲ እቶም ኣርብዓ ኢለ ኣይገብሮን እየ” በሎ። ኣብርሃም ድማ “ክዛረብ እየ እሞ፥ ጐይታ ኣይትቈጣዕ። ምናልባሽ ሰላሳ እንተ ተረኽብዋኸ?” በለ። እግዚኣብሄር ከዓ “ሰላሳ እንተ ተረኽቡውን ኣየጥፍኣን እየ” በሎ። ኣብርሃም ድማ “እንሆ፥ ምስ ጐይታይ ክዛረብ ደኣ ደፊረ እምበር፥ ምናልባሽ ዕስራ እንተ ተረኽብዋኸ?” በሎ። እግዚኣብሄር ከዓ “ምእንቲ እቶም ዕስራ ኣየጥፍኣን እየ” በሎ። ኣብርሃም ድማ “ኦ ጐይታ! ሓንሳእ ጥራሕ ኽዛረብ እየ እሞ ኣይትቈጣዕ። ምናልባሽ ዓሰርተ እንተ ተረኽብዋኸ?” ኢሉ ጠየቖ። እግዚኣብሄር ከዓ “ምእንቲ እቶም ዓሰርተ ኣየጥፍኣን እየ” ኢሉ መለሰሉ። እግዚኣብሄር ምስ ኣብርሃም ተዛሪቡ ምስ ወድአ፥ ከደ። ኣብርሃምውን ናብ ቦታኡ ተመለሰ።»
እግዚአብሔር ኣምላኽና ከምቲ ንቤተ ኣብርሃም ዝባረኸ ህዝብናን ሃገርናን ይባርኽ።
ሰላመ እግዚአብሔር ምስ ኩልና ይኹን።
Tigray Orthodox Tewahedo Church:
7/11/2018 ዓ/ም
ቅድስት ኣክሱም - ትግራይ
