28/06/2026
《مسئله》
د سود (ربا) حرمت او د هغه دنیوي او اخروي سزاګانې▪
اسلام د خلکو د مالونو خوړل په ناحقه حرام ګرځولي دي، او ربا د خلکو د مالونو د باطلې خوړنې له تر ټولو خطرناکو بڼو څخه ده.
ربا په حرامه طریقه د ځانګړي مال زیاتوالی دی، او درې ډولونه لري:
۱- ربا الفضل (د همجنسو شیانو په تبادله کې زیاتوالی).
۲- ربا النسیئة (د وخت د ځنډ له امله زیاتوالی).
۳- ربا القرض (په قرض کې د شرط شوي زیاتوالي اخیستل).
د قرآن کریم او نبوي سنتو ګڼو نصوصو د ربا حرمت او پر هغه د مترتبو سزاګانو بیان کړی دی، چې ځینې یې دا دي:
{۱-} سودخور به له قبره د لېوني په څېر راپاڅېږي او ځای به یې دوزخ وي.
الله تعالی فرمایي:
﴿الَّذِينَ يَأْكُلُونَ الرِّبَا لَا يَقُومُونَ إِلَّا كَمَا يَقُومُ الَّذِي يَتَخَبَّطُهُ الشَّيْطَانُ مِنَ الْمَسِّ... وَمَنْ عَادَ فَأُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ﴾
: «هغه کسان چې سود خوري، هغوی به (له قبرونو) نه راپاڅېږي مګر د هغه چا په شان چې شیطان د لیونتوب له امله وهلی وي... او څوک چې بیا سود ته وګرځي، نو هغوی د اور خاوندان دي او تل به پکې پاتې وي.»
(البقرة: ۲۷۵)
{۲-}سود د برکت او خیر له منځه وړونکی دی.
الله تعالی فرمایي:
﴿يَمْحَقُ اللَّهُ الرِّبَا وَيُرْبِي الصَّدَقَاتِ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ كُلَّ كَفَّارٍ أَثِيمٍ﴾
: «الله سود له برکته خالي کوي او صدقات زیاتوي، او الله هېڅ ناشکره ګناهګار نه خوښوي.»
(البقرة: ۲۷۶)
له حضرت عبدالله بن مسعود رضي الله عنه څخه روایت دی چې رسول الله ﷺ وفرمایل:
«مَا أَحَدٌ أَكْثَرَ مِنَ الرِّبَا إِلَّا كَانَ عَاقِبَةُ أَمْرِهِ إِلَى قِلَّةٍ.»
: «هیڅوک سود نه زیاتوي مګر د هغه د کار پایله به فقر او کموالی وي.»
(سنن ابن ماجه، حدیث: ۲۲۷۹؛ المستدرک للحاکم، حدیث: ۷۸۹۲)
{۳-}سود د الله او د هغه د رسول سره د جګړې اعلان دی.
الله تعالی فرمایي:
﴿يَاأَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَذَرُوا مَا بَقِيَ مِنَ الرِّبَا إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَرَسُولِهِ﴾
: «ای مؤمنانو! له الله څخه ووېرېږئ او پاتې سود پرېږدئ که رښتیا مؤمنان یاست، او که داسې ونه کړئ نو د الله او د هغه د رسول له لوري د جګړې اعلان واورئ.»
(البقرة: ۲۷۸-۲۷۹)
{۴-} د سود ټول ښکېل کسان ملعون دي.
له حضرت جابر رضي الله عنه څخه روایت دی:
«لَعَنَ رَسُولُ اللَّهِ ﷺ آكِلَ الرِّبَا، وَمُؤْكِلَهُ، وَكَاتِبَهُ، وَشَاهِدَيْهِ، وَقَالَ: هُمْ سَوَاءٌ.»
: «رسول الله ﷺ پر سود خوړونکي، سود ورکوونکي، د سود لیکونکي او د هغه پر دواړو شاهدانو لعنت ویلی او فرمایلي یې دي: ټول په ګناه کې برابر دي.»
(صحیح مسلم، حدیث: ۱۵۹۸)
{۵-} سود د اوو هلاکوونکو لویو ګناهونو څخه دی.
رسول الله ﷺ وفرمایل:
«اجْتَنِبُوا السَّبْعَ الْمُوبِقَاتِ... وَأَكْلُ الرِّبَا...»
: «له اوو هلاکوونکو ګناهونو ځان وساتئ... چې له هغو څخه یوه د سود خوړل دي.»
(صحیح البخاري، حدیث: ۲۷۶۶؛ صحیح مسلم، حدیث: ۸۹)
{۶-} د سود ګناه ډېره لویه ده.
رسول الله ﷺ وفرمایل:
«الرِّبَا ثَلَاثٌ وَسَبْعُونَ بَابًا، أَيْسَرُهَا مِثْلُ أَنْ يَنْكِحَ الرَّجُلُ أُمَّهُ.»
: «سود درې اویا درجې لري، تر ټولو سپکه درجه یې داسې ده لکه یو سړی چې له خپلې مور سره زنا وکړي.»
(سنن ابن ماجه، حدیث: ۲۲۷۵؛ المستدرک للحاکم، حدیث: ۲۲۵۹)
او بل حدیث کې راغلي:
«دِرْهَمُ رِبًا يَأْكُلُهُ الرَّجُلُ وَهُوَ يَعْلَمُ أَشَدُّ مِنْ سِتٍّ وَثَلَاثِينَ زَنْيَةً.»
: «یو درهم سود چې یو سړی یې په پوهه سره وخوري، د شپږ دېرشو زناوو څخه سخت دی.»
(مسند احمد، حدیث: ۲۱۹۵۷؛ سنن الدارقطني، حدیث: ۲۸۴۳؛ المعجم الكبير للطبراني، حدیث: ۱۱۲۱۶)
{۷-}سود د عذابونو او وباوو د خپرېدو لامل دی.
رسول الله ﷺ وفرمایل:
«مَا ظَهَرَ فِي قَوْمٍ الزِّنَا وَالرِّبَا إِلَّا أَحَلُّوا بِأَنْفُسِهِمْ عَذَابَ اللَّهِ.»
: «کله چې په کوم قوم کې زنا او سود خپاره شي، نو هغوی پر ځان د الله عذاب راکوز کړی وي.»
(مسند أحمد، حدیث: ۳۸۰۹؛ صحیح ابن حبان، حدیث: ۴۴۸۷؛ مسند أبي يعلى، حدیث: ۴۸۵۱)
(خلاصه)
ربا ډېرې دنیوي او اخروي خطرناکې پایلې لري چې شمېرل یې ستونزمن دي. اسلام له هر ډول سودي معاملې څخه سخت منع کړې ده، او د قرآن کریم آیتونه، نبوي احادیث او د امت د علماوو اقوال ټول د هغه پر حرمت متفق دي.●
ـــــــ
سورة البقرة: ۲۷۵، ۲۷۶، ۲۷۸-۲۷۹؛ سورة المدثر: ۳؛ صحيح البخاري (۲۷۶۶)؛ صحيح مسلم (۸۹، ۱۵۹۸)؛ سنن ابن ماجه (۲۲۷۵، ۲۲۷۹)؛ المستدرك للحاكم (۲۲۵۹، ۷۸۹۲)؛ مسند أحمد (۳۸۰۹، ۲۱۹۵۷)؛ صحيح ابن حبان (۴۴۸۷)؛ سنن الدارقطني (۲۸۴۳)؛ المعجم الكبير للطبراني (۱۱۲۱۶).
