14/09/2026
Η Παγκόσμια Ύψωσις του Τιμίου και Ζωοποιού Σταυρού. Κατά Ιωάννην ευαγγέλιον κεφάλαιο ΙΘ(19), στίχοι 6–11, 13–20, 25–28, 30–35.
Η Αγία μας Εκκλησία εορτάζει σήμερα την διπλή Ύψωση και ανεύρεση του Σταυρού πάνω στον οποίο μαρτύρησε ο Ιησούς Χριστός.
Ο Σταυρός από όργανο εκτελέσεως γίνεται το ξύλο της ζωής καθαγιάζεται και γίνεται σύμβολο της Χριστιανοσύνης. Μετά το άγιο βάπτισμα λαμβάνουμε τον Σταυρό και ο ιερέας λέει :«Τον Σταυρόν εφόρεσες και την πίστιν έλαβες.»
Ο Σταυρός μας προστατεύει από κάθε εχθρό ορατό και αόρατο .
Αρχικά το 326 μ.Χ η Αγία Ελένη η μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου μετέβη στους Αγίους Τόπους για να φέρει στο φως τα διάφορα μέρη στα οποία έζησε και δίδαξε ο Ιησούς Χριστός. Στα Ιεροσόλυμα πραγματοποίησε μεγάλες ανασκαφές για να βρεθούν οι τόποι της Σταύρωσης και της Ανάστασης στον λόφο του Γολγοθά. Μετέπειτα η Αγία Ελένη οδηγήθηκε στην εύρεση του Τιμίου Σταυρού από ένα αρωματικό φυτό που φύτρωνε στο μέρος εκείνο, τον γνωστό μας βασιλικό. Ύστερα από επίπονες ανασκαφές βρέθηκαν τρεις σταυροί, του Κυρίου και των δύο ληστών.
Σύμφωνα με την παράδοση για να εντοπίσουν ποιός ήταν ο Σταυρός του Κυρίου τοποθέτησαν πάνω στους τρεις σταυρούς το σώμα κάποιας νεκρής γυναίκας . Μόλις το σώμα της ήρθε σε επαφή με τον Σταυρό που ανήκε στον Χριστό, αυτή αναστήθηκε.
Η Αγία Ελένη μετά από αυτό το γεγονός διέταξε και έχτισαν περικαλλή ναό αφιερωμένο στην Ανάσταση του Κυρίου. Ο Σταυρός του Κυρίου παραδόθηκε στον Πατριάρχη Ιεροσολύμων Μακάριο, ο οποίος τον τοποθέτησε στον ναό της Αναστάσεως στις 14 Σεπτεμβρίου 335μ.Χ.
Η δεύτερη Ύψωση του Τιμίου Σταυρού σχετίζεται με τους Βυζαντινο-Περσικούς Πολέμους (602-628μ.Χ). Το 614μ.Χ οι Πέρσες κυρίευσαν την Παλαιστίνη και αφού λεηλάτησαν και κατέστρεψαν τα ιερά προσκυνήματα του Χριστιανισμού, πήραν μαζί τους ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό , γιατί θεωρούσαν ότι είχε μαγικές ιδιότητες αφού με αφορμή τον Σταυρό έγιναν διάφορα θαύματα . Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος, μετά την οριστική νίκη του εναντίον των Περσών το 628μ.Χ, ανέκτησε το ιερό σύμβολο της Χριστιανοσύνης και το μετέφερε αρχικά στην Κωνσταντινούπολη (14 Σεπτεμβρίου 629 μ.Χ), όπου αποτέλεσε μέρος του θριάμβου του και στη συνέχεια στα Ιεροσόλυμα.
Η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού εορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα κάθε χρόνο. Την ημέρα αυτή γίνεται αγιασμός και είναι ημέρα νηστείας. Μάλιστα το ευαγγέλιο που ακούσαμε σήμερα στους Ιερούς Ναούς είναι το ίδιο με το Ευαγγέλιο που ακούμε την Μεγάλη Παρασκευή.
Στην σημερινή Ευαγγελική Περικοπή του Ιωάννη βλέπουμε την παρουσία του Ιησού ενώπιον του Πιλάτου.
Την κραυγή του πλήθους: «Σταύρωσον, σταύρωσον αὐτόν».
Τον διάλογο Πιλάτου με τον Ιησού για την εξουσία και την αλήθεια.
Την πορεία προς τον Γολγοθά και τη σταύρωση.
Την επιγραφή στον Σταυρό: «Ιησοῦς ὁ Ναζωραῖος, ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων».
Την παρουσία της Παναγίας και του αγαπημένου μαθητή κάτω από τον Σταυρό.
Τον θάνατο του Ιησού και τη μαρτυρία του στρατιώτη που τρύπησε την πλευρά Του.
Το Ευαγγέλιο τονίζει τη θυσία του Χριστού ως κορύφωση της αγάπης του Θεού για τον άνθρωπο. Ο Σταυρός δεν είναι απλώς σύμβολο πόνου, αλλά νίκης, σωτηρίας και δόξας. Η Εκκλησία μας έρχεται να ταυτίσει αυτή την ημέρα με την ημέρα της μεγάλης Παρασκευής γι’ αυτό και έχουμε αυστηρή νηστεία.
Στην Κύπρο τιμάται με ιδιαίτερη λαμπρότητα η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού. Σύμφωνα με την Παράδοση η Αγία Ελένη περνώντας από την Κύπρο έχτισε στην κορυφή του βουνού Όλυμπος Ναό αφιερωμένο στον Σταυρό. Εξαιτίας αυτού του γεγονότος και για το λόγο ότι ο Σταυρός βρέθηκε με θαυμαστό τρόπο στην κορυφή του βουνού το βουνό ονομάστηκε Σταυροβούνι. Η Αγία Ελένη προίκισε όλο το νησί με τα ιερά σύμβολα του Πάθους του Κυρίου. Έτσι μεταδίδεται η τιμή του Τιμίου Σταυρού σε όλη την Κύπρο .
Σημαντικότερα προσκυνήματα είναι αυτά στα χωριά Λεύκαρα, Τόχνη, Ανώγυρα, Κουκά και Όμοδος, στα οποία υπάρχουν σημαντικές Εκκλησίες αφιερωμένες στον Σταυρό. Η τιμή του Σταυρού διαδόθηκε και σε άλλα μέρη της Κύπρου όπως στην Πλατανιστάσα, η Μονή του Τιμίου Σταυρού του Αγιασμάτι, στην Τσάδα της Πάφου η Μονή του Τιμίου Σταυρού της Μίνθης και στο Πελένδρι η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού.
Στην κατεχόμενη Αμμόχωστο υπήρχε η ενορία του Σταυρού όπου κάθε Σεπτέμβρη γινόταν μεγάλη πανήγυρις προς τιμή του Τίμιου Σταυρού.
Επίσης Σε λόφο στο χωριό Λύμπια της επαρχίας Λάρνακας βρίσκεται Εκκλησάκι αφιερωμένο στον Τίμιο Σταυρό σε περιοχή που δυστυχώς σήμερα ελέγχεται από τα κατοχικά στρατεύματα, με τουρκικό φυλάκιο να έχει στηθεί στο σημείο.
Ο Σταυρός είναι δύναμις !
Να φοράμε Σταυρό. Να κάνουμε σωστά τον σταυρό μας. Πάνω – κάτω δεξιά – αριστερά.
Όταν περνάμε από Εκκλησία να κάνουμε τον σταυρό μας.
Όταν φεύγουμε από το σπίτι μας να κάνουμε τον σταυρό μας.
Πριν και μετά το φαγητό μαζί με την προσευχή.
Πριν και μετά την προσευχή μας.
Πριν αρχίσουμε την εργασία μας.
Όταν κάτι μας φοβίσει. Όταν έρχεται ο πειρασμός.
« Όποιος κάνει τον σταυρό του τον Θεό θα έχει βοηθό του» λέει ο πιστός λαός .
Ας κάνουμε με πίστη τον σταυρό μας και θα έχουμε την βοήθεια του Θεού στη ζωή μας.
Με την σημερινή ανύψωση του Τιμίου Σταυρού να παρακαλούμε τον Κύριο και Θεό μας να μας αξιώσει και για την δική μας ανύψωση.
Ο Χριστός πάνω στον Σταυρό βασανίστηκε, έπαθε, συγχώρεσε και άνοιξε τα χέρια Του για να χωρέσουμε όλοι στην απέραντη αγκαλιά Του . Αμήν .
Ανδρέας Ζάρος , Θεολόγος
Ἀπολυτίκιον
Ἦχος α’.
Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς Βασιλεῦσι κατὰ βαρβάρων δωρούμενος καὶ τὸ σὸν φυλάττων διὰ τοῦ Σταυροῦ σου πολίτευμα.