Ιερός Μητροπολιτικός Ναός Αποστόλου Βαρνάβα

14/09/2026

Ύψωσις του Τιμίου & Ζωοποιού Σταυρού (14/09)

Κατά τη διάρκεια της Α΄ Οικουμενικής Συνόδου (325 μ.Χ.), η Αγία Ελένη πληροφορήθηκε για την κατάσταση που επικρατούσε στους Αγίους Τόπους & προς το τέλος του 326 αναχώρησε για την Ιερουσαλήμ, με σκοπό να φέρει στο φως τα διάφορα μέρη στα οποία έζησε & δίδαξε ο Χριστός.

Η μεγάλης, πλέον, ηλικίας, μητέρα του Μεγάλου Κωνσταντίνου, Αυγούστα Ιουλία Φλαβία Ελένη, φτάνει στοὺς Ἁγίους Τόπους να βρει & νὰ προσκυνήσει τα μέρη αυτά, & νὰ εὐχαριστήσει τὸν Κύριο γιὰ τοὺς θριάμβους τοῦ γιοῦ της, του πρώτου χριστιανού αυτοκράτορα.

Στην πορεία, ο θείος ζήλος την ωθεί & ἀρχίζει νὰ ἀναζητᾶ τὸν Τίμιο Σταυρό. Ήδη εξάλλου, από το 312 μ.Χ., με τη θαυμαστή εμφάνιση στον ουρανό του Σταυρού με την επιγραφή «εν τούτω νίκα», ο γιος της, Μεγάλος Κωνσταντίνος, είχε δώσει διαταγή το σύμβολο του Σταυρού να γίνει σύμβολο του στρατού αλλά & της αυτοκρατορίας του Βυζαντίου.

Η, μετέπειτα, Αγία Ελένη οδηγήθηκε στην εύρεση του σημείου ύπαρξης του Τιμίου Σταυρού στο Γολγοθά, από ένα αρωματικό φυτό που φύτρωνε στο μέρος εκείνο, τον γνωστό μας βασιλικό.

Φτάνοντας στὸ Γολγοθὰ βλέπει ότι είχε οικοδομηθεί ναὸς τῆς Θεᾶς Ἀφροδίτης, τον οποίο είχε ανεγείρει το 135 μ.Χ. ο ρωμαίος αυτοκράτορας Αδριανός, μετά τη δεύτερη καταστροφή της Ιερουσαλήμ, για να εµποδίσει τούς χριστιανούς να προσκυνούν τον άγιο τόπο.

Η Αγία Ελένη διατάζει νὰ γκρεμιστεῖ ο ναός, αρχίζοντας τις ανασκαφές στο σημείο. Ύστερα από πολύ κόπο, βρίσκουν τρεῖς σταυρούς, του Κυρίου & των δύο ληστών. Παρόλη τη συγκίνηση, δεν ήξεραν ποιὸς ἀπὸ τοὺς τρεῖς εἶναι ὁ Τίμιος Σταυρὸς ή πώς να καταλάβουν ποιός είναι.

Αφού ενημέρωσαν τον επίσκοπο Ιεροσολύμων Μακάριο & του παρέδωσαν τους σταυρούς, αυτός έκανε δέηση μαζί με αρκετούς ιερείς. Στη συνέχεια, άγγιξε στους σταυρούς το σώμα μιας ευσεβέστατης κυρίας που είχε πεθάνει. Ακουμπώντας τους πρώτους δύο, δεν συνέβη απολύτως τίποτα. Όταν ήλθε η σειρά & άγγιξε τον τρίτο σταυρό, η γυναίκα αμέσως αναστήθηκε.

Ήταν αυτονόητη διαπίστωση πλέον, ότι ο τρίτος κατά σειρά σταυρός ήτανε πραγματικά του Κυρίου.

Η Αγία Ελένη, για να ευχαριστήσει & να τιμήσει τον Κύριο, ανήγειρε στη θέση του ιερού της Αφροδίτης στο Γολγοθά, τον περικαλλή ναό της Αναστάσεως, ο οποίος αποτελεί μέχρι σήμερα ένα από τα σημαντικότερα μνημεία του Χριστιανισμού.

Όταν περατώθηκε ο ναός της Αναστάσεως που έκτισε η αγία Ελένη επάνω στο λόφο του Γολγοθά, στις 14 Σεπτεµβρίου του 336 έγιναν επίσηµα & µε κάθε λαµπρότητα τα εγκαίνια. Η είδηση της εύρεσης του Σταυρού μαθεύτηκε γρήγορα & πλῆθος πιστών ἄρχισε νὰ ἔρχεται γιὰ νὰ προσκυνήσουν το τίμιο ξύλο.

Για αποφυγή ατυχημάτων από τον συνωστισμό, ο Πατριάρχης των Ιεροσολύµων Μακάριος, επειδή το πλήθος του λαού ήταν πολύ, για να μπορέσουν να δουν όλοι & να προσκυνήσουν τον Σταυρό, ανέβηκε στον άµβωνα, που ήταν στη µέση του ναού & ύψωσε τον τίµιο Σταυρό. Οι πιστοί προσκυνούσαν, κάνοντας το σταυρό τους, τιμώντας τον Ζωοποιό Σταυρό του Σωτήρα Χριστού. Αυτή υπήρξε & η πρώτη Ύψωση, στις 14 Σεπτεμβρίου 336 μ.Χ..

Αυτή, λοιπόν, την ύψωση καθιέρωσαν οι άγιοι Πατέρες, να γιορτάζουμε στις 14 Σεπτεμβρίου, για να μπορέσουμε & εμείς να υψώσουμε μέσα στις ψυχές μας το Σταυρό του Κυρίου μας, που αποτελεί το κατ'εξοχήν ὅπλο ὅλων τῶν χριστιανῶν κατὰ τοῦ διαβόλου.

Σήμερα, συνεορτάζουμε & μία δεύτερη ύψωση του Τιμίου Σταυρού, που έγινε στις 14 Σεπτεμβρίου 629 μ.Χ.. Η δεύτερη Ύψωση του Τιμίου Σταυρού σχετίζεται με τους Βυζαντινο-Περσικούς πολέμους (602-628). Το 614 οι Πέρσες κυρίευσαν την Παλαιστίνη & αφού λεηλάτησαν & κατέστρεψαν τα ιερά προσκυνήματα του Χριστιανισμού, πήραν μαζί τους ως λάφυρο τον Τίμιο Σταυρό. Οι Πέρσες θεώρησαν τον Σταυρό «μαγικό», εξαιτίας κάποιων θαυμάτων που έγιναν & τον προσκυνούσαν. Ο αυτοκράτορας Ηράκλειος, μετά την οριστική νίκη του εναντίον των Περσών το 628, ανέκτησε το ιερό σύμβολο της Χριστιανοσύνης & το μετέφερε αρχικά στην Κωνσταντινούπολη (14 Σεπτεμβρίου 629), όπου αποτέλεσε μέρος του θριάμβου του & στη συνέχεια τον μετέφερε στα Ιεροσόλυμα.

Η μεγάλη, αυτή, δεσποτική εορτή της Χριστιανοσύνης, η Ύψωση του Τιμίου Σταυρού εορτάζεται με ιδιαίτερη λαμπρότητα κάθε χρόνο στις 14 Σεπτεμβρίου & στις εκκλησίες μοιράζονται στους πιστούς κλώνοι βασιλικού, που αποτελεί εκκλησιαστική συνήθεια που πηγάζει από την παράδοση ότι στο μέρος που βρέθηκε ο Τίμιος Σταυρός είχε φυτρώσει το αρωματικό αυτό φυτό.

Η Εκκλησία καθιέρωσε την ημέρα αυτή αυστηρή νηστεία.

Κατ’αντιστοιχία, όπως γράφτηκαν οι Χαιρετισμοί προς τη Θεοτόκο, έχουν γραφτεί & οι Χαιρετισμοί προς τον Τίμιο Σταυρό, αποτελούμενοι επίσης, από 24 οίκους (στροφές). Τούς Χαιρετισμούς μποροῦμε νά τούς διαβάζουμε στήν ἑορτή τῆς παγκοσμίου Ὑψώσεως τοῦ Τιμίου Σταυροῦ (14 Σεπτεμβρίου), τη Μεγάλη Παρασκευή, τήν Κυριακή τῆς Σταυροπροσκυνήσεως ή & κάθε Παρασκευή, αφού η Παρασκευή είναι ἡμέρα ἀφιερωμένη στό Σταυρό.

※ Ἀπολυτίκιον. Ἦχος α’.
Σῶσον Κύριε τὸν λαόν σου, καὶ εὐλόγησον τὴν κληρονομίαν σου, νίκας τοῖς Βασιλεῦσι, κατὰ βαρβάρων δωρούμενος, καὶ τὸ σὸν φυλάττων, διὰ τοῦ Σταυροῦ σου πολίτευμα.

※ Κοντάκιον. Ἦχος δ’. Αὐτόμελον.
Ὁ ὑψωθεὶς ἐν τῷ Σταυρῷ ἑκουσίως, τῇ ἐπωνύμῳ σου καινῇ πολιτείᾳ, τοὺς οἰκτιρμούς σου δώρησαι Χριστὲ ὁ Θεός· εὔφρανον ἐν τῇ δυνάμει σου, τοὺς πιστοὺς Βασιλεῖς ἡμῶν, νίκας χορηγῶν αὐτοῖς, κατὰ τῶν πολεμίων· τὴν συμμαχίαν ἔχοιεν τὴν σήν, ὅπλον εἰρήνης, ἀήττητον τρόπαιον.

※ Μεγαλυνάριον.
Σήμερον ἡ κτίσις πᾶσα Σωτήρ, πόθῳ ἀνυψοῦσα, τὸν πανάγιόν σου Σταυρόν, τὴν φωνήν σου αἴρει, καὶ πίστει ἐκβοᾷ σου· Δώρησαι τῷ λαῷ σου, Λόγε τὴν χάριν σου.

13/09/2026

13/09/2026

Άγιος Αριστείδης ο φιλόσοφος (13/09)

Ο Άγιος Αριστείδης ήταν Ἀθηναῖος ευγενής & φιλόσοφος που ἔζησε κατὰ τὸν 2ο μ.Χ. αἰώνα ἐπὶ αὐτοκρατορίας Ἀδριανοῦ (Ρωμαίος αυτοκράτορας κατά τα έτη 117-138 μ.Χ.).

Κατηχήθηκε & ασπάστηκε την πίστη εἰς Χριστόν, από τον Άγιο Διονύσιο τον Αρεοπαγίτη (†3 Οκτωβρίου, μέλος της Βουλής του Αρείου Πάγου) & τον Άγιο Ιερόθεο (†4 Οκτωβρίου, πλατωνικό φιλόσοφο, μέλος της Γερουσίας του Αρείου Πάγου & μετέπειτα Επίσκοπο Αθηνών).

Σύμφωνα με ευσεβή προφορική παράδοση, ο διαπρεπής Αθηναίος φιλόσοφος & απολογητής, κατέφευγε για να προσευχηθεί & να αντλήσει τη χάρη του Θεού σε απομονωμένο σπήλαιο στη νοτιοδυτική πλευρά του λόφου του Λυκαβηττού. Το σπήλαιο αποτέλεσε το ασφαλές πνευματικό του καταφύγιο. Το ιερό & κατανυκτικό αυτό σπήλαιο φέρει το όνομα του Αγίου & σώζεται μέχρι σήμερα.

Ο Άγιος Αριστείδης υπερασπίστηκε τους διωκόμενους Χριστιανούς, υποβάλλοντας στον Αδριανό, γραπτή απολογία υπέρ τους. Επόμενο ήταν, ο αυτοκράτορας να διατάξει τη δίωξή του.

Επειδή ἔλειπεν ὁ Ἀδριανὸς, μετέβη εἰς τὴν Ρώμην & ἀπηλογήθη. Στη συνέχεια, μεταφέρθηκε στην Αθήνα ὅπου ἐμαρτύρησεν. Συνελήφθηκε & κρεμάστηκε στην πλατεία της αγοράς, αποδεικνύοντας ότι η αγάπη για τον Χριστό δεν έχει να φοβηθεί ούτε καν τον θάνατο.

13/09/2026

Άγιος Κορνήλιος ο Εκατόνταρχος (13/09)

Ὁ Ἅγιος Κορνήλιος ἦταν Ρωμαῖος ἑκατόνταρχος & θεοσεβούμενος. Τον αναφέρουν οι Πράξεις των Αποστόλων (Ι, 1-13).

Προσῆλθε στὸν χριστιανισμὸ μὲ τη διδασκαλία τοῦ Αποστόλου Πέτρου, τον οποίο συνάντησε κατόπιν υπόδειξης από άγγελο Κυρίου. Αφού κατηχήθηκε & πίστεψε, αποφάσισε νὰ ξεκινήσει περιοδεία γιὰ νὰ διδάξει & ὁ ἴδιος τὸν χριστιανισμό. Δίδαξε στὴ Φοινίκη, Κύπρο, Ἀντιόχεια & Ἔφεσσο.

Στὴν Σκήψη τῆς Μυσίας (αρχαία πόλη στη βορειοδυτική Μικρά Ασία, στην περιοχή της Τροίας) χειροτονήθηκε ἐπίσκοπος. Χάρη στη θαρραλέα ὁμολογία του ἀνάμεσα στοὺς εἰδωλολάτρες, τὸ ἔργο τοῦ ἦταν καρποφόρο & κατάφερε να φέρει πλήθος κόσμου στην πίστη του Αληθινού Θεού.

Αὐτὸ όμως, προκαλεῖ θύελλα ἀντιδράσεων στους εἰδωλολάτρες. Ο ἔπαρχος Δημήτριος τὸν συλλαμβάνει & τὸν ὁδηγεῖ στὸ ναὸ τῶν εἰδωλολατρῶν, που ἐκείνη τὴν ὥρα ἦταν γεμάτος κόσμο. Πιέζει τον Κορνήλιο νὰ ἀρνηθεῖ τὸ Χριστό & να θυσιάσει στα είδωλα αλλά εκείνος βρῆκε τὴν εὐκαιρία νὰ διδάξει τὸ Εὐαγγέλιο σὲ ὅσους ἦταν ἐκεῖ. Μάλιστα, τους προανήγγειλε ἕνα σεισμὸ ἀπὸ τὸν ὁποῖο δὲν θὰ πάθαιναν τίποτα ὁ ἔπαρχος Δημήτριος, η γυναίκα του & ὁ γιὸς του, που εκείνη την ώρα ἦταν μέσα στὸ ναό.

Ἔτσι & ἔγινε. Γίνεται σεισμός & ο ναός των ειδώλων ισοπεδώνεται. Όλοι όσοι ἦταν μέσα στὸ ναὸ σκοτώθηκαν ἐκτὸς τὴν οἰκογένεια τοῦ Ἔπαρχου.

Μετά το γεγονός αυτό, πίστεψε ο ἔπαρχος Δημήτριος & βαπτίστηκαν χριστιανοί όλη του η οικογένεια.

13/09/2026

Άγιος Χρυσόστομος Σμύρνης (13/09)

Για εμάς, ο Άγιος Χρυσόστομος αποτελεί σύμβολο αγάπης προς τον Θεό & χρέους προς την πατρίδα, δεδομένου μάλιστα ότι εκπροσωπεί όλους τους πεσόντες & αναιρεθέντες ποικιλοτρόπως κατά τη Μικρασιατική καταστροφή.

Ο εθνομάρτυρας Χρυσόστομος Καλαφάτης, γεννήθηκε στην Τριγλία της Προποντίδας (κωμόπολη της Προύσας, στην ιστορική περιοχή της Βιθυνίας) το 1867 μ.Χ. Γονείς του Χρυσοστόμου ήταν ο Νικόλαος Καλαφάτης & η Καλλιόπη Λεμωνίδου. Το ζεύγος απέκτησε 8 παιδιά, 4 αγόρια & 4 κορίτσια. Από τα αγόρια επέζησαν ο πρωτότοκος Ευγένιος (γεννήθηκε το 1865) & ο Χρυσόστομος. Ο Ευγένιος συμπαραστάθηκε στον νεότερο αδελφό του καθ’όλη τη διάρκεια του πολυτάραχου βίου του & τελικά τον ακολούθησε έως το μαρτύριο.

Ο Νικόλαος Καλαφάτης, πατέρας του Χρυσοστόμου, ήταν νομομαθής & είχε πολύ καλή γνώση του οθωμανικού δικαίου & αντιπροσώπευε τους συμπολίτες του στα τουρκικά δικαστήρια. Αγαπούσε παράλληλα, την εκκλησιαστική μουσική & είχε ανάμιξη στα κοινά & γι'αυτό εξελέγετο δημογέροντας (κοινοτικός άρχοντας). Η σύζυγός του Καλλιόπη, ήταν μια ευλαβής γυναίκα. Αυτή έταξε τον Χρυσόστομο στην Παναγία, την ημέρα των Φώτων του 1868, όταν είχε επισκεφθεί την Τρίγλια ο Μητροπολιτης Προύσας. Το ζεύγος Καλαφάτη, παρά την μέτρια οικονομική του κατάσταση, ανέθρεψε με επιμέλεια τα παιδιά του & με φόβο Θεού.

Ο Χρυσόστομος εκδήλωσε νωρίς την επιθυμία του να γίνει κληρικός. Οι γονείς του έγιναν αρωγοί στην επιθυμία του, πουλώντας ακίνητη περιουσία & στέλνοντάς τον οικότροφο στη Θεολογική Σχολή της Χάλκης, όπου είχε την τύχη να έχει σπουδαίους διδασκάλους & να αποφοιτήσει με άριστα.

Την περίοδο 1902-1910 διετέλεσε Μητροπολίτης Δράμας & Φιλίππων, με σημαντική δράση στον Μακεδονικό Αγώνα & με πρωτοβουλίες για τη δημιουργία πολλών ελληνικών εκπαιδευτηρίων. Από το 1910 έως & τον μαρτυρικό του θάνατο το 1922, διετέλεσε Μητροπολίτης Σμύρνης επιδεικνύοντας μέριμνα για τον αθλητισμό, την παιδεία & την κοινωνική πρόνοια της πόλης.

Αρνήθηκε να εγκαταλείψει το ποίμνιό του, παρά την προσφορά ασφαλούς διαφυγής σε αυτόν από τις Μεγάλες Δυνάμεις, & κατακρεουργήθηκε από τον φανατισμένο τουρκικό όχλο κατά την ανακατάληψη της Σμύρνης από τον τουρκικό στρατό στη Μικρασιατική Καταστροφή, στις 27 Αυγούστου 1922, μετά από εντολή του Νουρεντίν πασά.

Αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές του στὴ θεολογικὴ Σχολὴ Χάλκης (1884-1891), ὑπηρέτησε ὡς ἀρχιδιάκονος τοῦ Μητροπολίτη Μυτιλήνης Κωνσταντίνου Βαλιάδη, ὁ ὁποῖος ἀναδείχθηκε Οἰκουμενικὸς Πατριάρχης ὡς Κωνσταντῖνος Ε’ (1897). Χρημάτισε πρωτοσύγκελος τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας & τὸ 1902 χειροτονήθηκε ἀπὸ τὸν Πατριάρχη Ἰωακεὶμ Γ’, μητροπολίτης Δράμας (1902-1910).

Στη Δράμα, ανέπτυξε αξιόλογη κοινωνική & φιλανθρωπική δράση & ίδρυσε ορφανοτροφείο & γηροκομείο, ανήγειρε μεγάλο ναό, έκτισε εργατικές κατοικίες για τους καπνεργάτες, μέγαρο για τη Μητρόπολη, Σχολή αρρένων & θηλέων, νοσοκομείο & γυμναστήριο.

Το απαράμιλλο εθνικό του φρόνημα, βρήκε πεδίο δόξης λαμπρόν, στην υπόθεση του Μακεδονικού Αγώνα. Με αμείωτο πάθος & ένταση, από το 1902 μέχρι το 1910, σαν Μητροπολίτης Δράμας, αφιερώνει όλη του την προσοχή & ενέργεια, στην επιτυχή έκβασή του αγώνα. Οι δραστηριότητές του όμως προκάλεσαν ανησυχία στην τουρκική διοίκηση & η σύγκρουσή του με τις οθωμανικές αρχές της περιοχής είναι αναπόφευκτη. Οἱ ἀγῶνες του ἐνάντια στη Βουλγαρικὴ προπαγάνδα & γιὰ τὴν τόνωση τοῦ ἐθνικοῦ φρονήματος, ἐνόχλησαν τὴν Ὑψηλὴ Πύλη, η ὁποία ἀξίωσε ἀπὸ τὸ Πατριαρχεῖο τὴν ἄμεση ἀνάκλησή του (1907).

Αποχωρίστηκε με πικρία το ποίμνιό του & αποσύρθηκε στην Τριγλία με την ελπίδα της επιστροφής στη Μητρόπολη Δράμας, η οποία κατέστη δυνατή το 1908 μ.Χ. με τη ψήφιση του νέου τουρκικού συντάγματος. Η ενθουσιώδης υποδοχή που του επιφύλαξε ο λαός της Δράμας συνδέθηκε με την έξαρση του εθνικού αγώνα, γι'αυτό & χαρακτηρίστηκε από την Υψηλή Πύλη επικίνδυνος – ξανά – για τη δημόσια τάξη. Ανακλήθηκε εκ νέου από τη Μητρόπολη Δράμας (20 Ιανουαρίου 1909) & αποσύρθηκε πάλι στην Τριγλία μέχρι τη μετάθεση του στη Μητρόπολη Σμύρνης (11 Μαρτίου 1910).

Και στη Σμύρνη όμως ο φλογερός πατριώτης πρωτοστατεί σε κάθε δραστηριότητα εθνικού χαρακτήρα, που θα επισύρει την δυσφορία του τουρκικού στρατιωτικού κατεστημένου. Έκτισε μέγαρο για τη Μητρόπολη & το κτίριο του «Ομηρείου Παρθεναγωγείου», ίδρυσε γυμναστήριο, οργάνωσε συσσίτια για τους άπορους & άσυλα για τους αστέγους & βοήθησε στην ανοικοδόμηση της Ευαγγελικής Σχολής. Επίσης, συνέγραφε & εξέδιδε το περιοδικό «Ιερός Πολύκαρπος» (εβδομαδιαίο εικονογραφημένο θρησκευτικό & επιστημονικό περιοδικό), συνέγραψε το δίτομο έργο «Περί Εκκλησίας», καθώς & πολλές πραγματείες στην «Εκκλησιαστική Αλήθειαν» (περιοδικό έντυπο του Οικουμενικού Πατριαρχείου).

Στη Μητρόπολη Σμύρνης συνέχισε τοὺς ἐθνικούς του ἀγῶνες. Οργάνωσε συλλαλητήριο γιὰ νὰ καταγγείλει τὶς βιαιότητες τῶν Βουλγάρων στη Μακεδονία ἐναντίον τῶν Ἑλλήνων, τὴν ὑποστήριξη τῶν τουρκικῶν ἀρχῶν πρὸς τὴν βουλγαρικὴ προπαγάνδα & τὶς γενικότερες καταπιέσεις τῆς Ὑψηλῆς Πύλης ἐναντίον τοῦ Ἑλληνισμοῦ τοῦ Ὀθωμανικοῦ κράτους. Οἱ τουρκικὲς ἀρχὲς τῆς περιοχῆς θορυβήθηκαν & πέτυχαν τὴν ἀπομάκρυνσή του ἀπὸ τη Μητρόπολη Σμύρνης (1914), στὴν ὁποία ἐπέστρεψε το 1918 μετὰ τὴν ἀνακωχὴ που επιτεύχθη μεταξύ των Συμμάχων της Αντάντ & της ηττηθείσης Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, μία συμφωνία που συνήφθη στον όρμο Μούδρο της Λήμνου.

Κατὰ τὴν περίοδο τῆς ἑλληνικῆς διοίκησης τῆς Σμύρνης (1919-1922), λειτουργοῦσε ὡς ἀναμφισβήτητος ἐθνάρχης τοῦ Μικρασιάτικου Ἑλληνισμοῦ & ὡς ὁ ἐμπνευσμένος ἡγέτης τῆς «Μικρασιατικῆς Ἄμυνας» γιὰ τη δημιουργία αὐτόνομου κράτους σὲ περίπτωση ἥττας τοῦ ἑλληνικοῦ στρατοῦ.

Η κατάρρευση τοῦ Μικρασιάτικου μετώπου (Αὔγουστος 1922) ἀπογοήτευσε τὸν μεγαλόπνοο Μητροπολίτη, ὁ ὁποῖος ἀποδοκίμασε τὰ σχέδια τῶν Μεγάλων Δυνάμεων για τὴν ἀπομάκρυνση τοῦ ἑλληνικοῦ στοιχείου ἀπὸ τη Μικρὰ Ἀσία. Η εἰσβολὴ τῶν Τούρκων στη Σμύρνη ὑπῆρξε μία πληγή που δεν θα επουλωνόταν.

Ἀρνήθηκε νὰ ἐγκαταλείψει τὸν λαό του, παρὰ τὴν πίεση τῶν προξένων τῆς Ἀγγλίας & τῆς Γαλλίας. Στὶς 27 Αὐγούστου 1922 συνελήφθη ἀπὸ τὸν Νουρεντὶν πασά, τον Τοῦρκο φρούραρχο τῆς πόλης, μετὰ τὸ τέλος τῆς Θείας Λειτουργίας στὸ ναὸ τῆς Ἁγίας Φωτεινῆς. Ο Τούρκος πασάς, «νίπτοντας τας χείρας του» σαν άλλος Πόντιος Πιλάτος, τον παρέδωσε στὸν ἐξαγριωμένο τουρκικὸ ὄχλο.

Ἔπειτα ἀπὸ φρικτὰ βασανιστήρια βρῆκε μαρτυρικὸ θάνατο. Ὁ ἐκφραστὴς τῶν ἐθνικῶν πόθων κατέστη πλέον τὸ σύμβολο τῶν τραγικῶν επιλογών τοῦ Γένους.

Ο όχλος άρπαξε χωρίς χρονοτριβή τον Μητροπολίτη. Άρχισαν αμέσως να τον χτυπούν λυσσασμένα με γροθιές & με ξύλα, & να τον φτύνουν στο πρόσωπο· του τρύπησαν με μαχαιριές το σώμα· του ξερίζωσαν τη γενειάδα· του έβγαλαν τα μάτια· του έκοψαν τη μύτη & τα αυτιά. Βασανίσθηκε, τυφλώθηκε & διαμελίστηκε από τον τουρκικό όχλο, βρίσκοντας έτσι μαρτυρικό θάνατο.

Το 1993 κατετάγη στο αγιολόγιο της Εκκλησίας μαζί με όλους τους μάρτυρες της Μικρασιατικής καταστροφής, με απόφαση της Εκκλησίας της Ελλάδος. Με την υπ' αριθμ. 2556/5-7-1993 εγκύκλιο, η μνήμη του θα τιμάται την Κυριακή μεταξύ 7 & 13 Σεπτεμβρίου εκάστου έτους, δηλαδή την Κυριακή προ της Υψώσεως του Τιμίου Σταυρού. Φέτος, εορτάζει στις 11 Σεπτεμβρίου.

12/09/2026

Ευαγγελική περικοπή Κυριακῆς πρὸ τῆς Ὑψώσεως του Τιμίου Σταυρού (13/09)
(Ιωάννη, κεφ. Γ´, στ. 13-17)

Εἶπεν ὁ Κύριος·
Οὐδεὶς ἀναβέβηκεν εἰς τὸν οὐρανὸν εἰ μὴ ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς, ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὁ ὢν ἐν τῷ οὐρανῷ. Καὶ καθὼς Μωϋσῆς ὕψωσε τὸν ὄφιν ἐν τῇ ἐρήμῳ, οὕτως ὑψωθῆναι δεῖ τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ᾿ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. Οὕτω γὰρ ἠγάπησεν ὁ Θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται, ἀλλ᾿ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον.
Οὐ γὰρ ἀπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὐτοῦ εἰς τὸν κόσμον ἵνα κρίνῃ τὸν κόσμον, ἀλλ᾿ ἵνα σωθῇ ὁ κόσμος δι᾿ αὐτοῦ.

※ Απόδοση στη νεοελληνική:

Εἶπε ὁ Κύριος·
Κανένας δὲν ἀνέβηκε στὸν οὐρανὸ παρὰ μόνο ὁ Υἱὸς τοῦ Ανθρώπου, που κατέβηκε ἀπὸ τὸν οὐρανό, καὶ που βρίσκεται (που υπάρχει) στὸν οὐρανό. ῞Οπως ὁ Μωυσῆς ὕψωσε τὸ (χάλκινο) φίδι στὴν ἔρημο, ἔτσι πρέπει νὰ ὑψωθεῖ ὁ Υἱὸς τοῦ ᾿Ανθρώπου, ὥστε ὅποιος πιστεύει σε αὐτὸν νὰ μὴ χαθεῖ ἀλλὰ νὰ ζήσει αἰώνια. Τόσο πολὺ ἀγάπησε ὁ Θεὸς τὸν κόσμο, ὥστε παρέδωσε (στὸν θάνατο) τὸν μονογενή του Υἱό, γιὰ νὰ μὴ χαθεῖ ὅποιος πιστεύει σ’ αὐτὸν ἀλλὰ νὰ ἔχει ζωὴ αἰώνια.
Γιατί, ὁ Θεὸς δὲν ἔστειλε τὸν Υἱό του στὸν κόσμο γιὰ νὰ κρίνει (καταδικάσει) τὸν κόσμο, ἀλλὰ γιὰ νὰ σωθεῖ ὁ κόσμος μέσω Αυτού.

※ Ερμηνεία του ευαγγελικού αποσπάσματος:

Η ευαγγελική περικοπή αποτυπώνει σε ελάχιστες γραμμές, ολόκληρο το νόημα της πίστεώς μας. Ο Χριστός, ο μονογενής Υιός του Θεού, είναι ο μόνος που ανέβηκε στον ουρανό, αφού από εκεί προήρθε. Ο Χριστός, που βρίσκεται στον ουρανό, κατέβηκε στη γη για να μας σώσει. Κατέβηκε στη γη όχι για να μας δικάσει, να μας καταδικάσει & να μας τρομοκρατήσει ότι θα πάμε στην κόλαση, αλλά κατέβηκε για να μας υψώσει μαζί Του στον παράδεισο. Αν πιστεύουμε σε Αυτόν & τηρούμε, δηλαδή, τις εντολές Του, θα μας χαρίσει ζωή αιώνια. Αν δεν πιστεύουμε σε Αυτόν ώστε να τηρούμε τις εντολές Του, τότε θα χαθούμε, ναι, θα καταλήξουμε στην κόλαση.

Δεν είναι απειλή, ελεύθερη επιλογή είναι αφού μετά την κοίμησή μας, είτε στο ένα θα πάμε, είτε στο άλλο. Εμείς θα ορίσουμε πού θα πάμε, με τον βίο μας∙ τρίτη επιλογή δεν υπάρχει.

Ένα βράδυ, συζητούσε ο Ιησούς με τον μαθητή Του, τον Νικόδημο, όπου με τα πιο πάνω λόγια της ευαγγελικής περικοπής, του απεκάλυψε το μυστήριο της σωτηρίας του ανθρωπίνου γένους.

Μας βεβαιώνει ότι είναι ο «υιός του ανθρώπου». Αυτός ο όρος σημαίνει ότι είναι ο Μεσσίας, ο απεσταλμένος από το Θεό. Εδώ ο Κύριος θέτει μια αντίθεση, κανένας δεν έχει πάει στον ουρανό παρά μόνο εκείνος που κατέβηκε από τον ουρανό, ο υιός του ανθρώπου. Αυτό σημαίνει ότι κανένας δεν γνωρίζει το Θεό & τα του Θεού παρά μόνο ο Yιός του Θεού. Ο Ιησούς Χριστός μόνο, λοιπόν, μπορεί να αποκαλύψει, το θέλημα του Θεού για τους ανθρώπους.

Ο λόγος του Κυρίου «ουδείς αναβέβηκεν εις τον ουρανόν ει μη ο εκ του ουρανού καταβάς» αποτελεί μία από τις σημαντικότερες διδασκαλίες της Αγίας Γραφής σχετικά με τη γνώση του Θεού από τον άνθρωπο. Ο Ιησούς Χριστός βεβαιώνει ότι μόνο ο ίδιος γνωρίζει το Θεό γιατί προέρχεται από το Θεό. Επομένως, από αυτό συνεπάγεται ότι εμείς οι άνθρωποι δεν έχουμε την τέλεια γνώση του Θεού αλλά ό,τι γνωρίζουμε για τον Θεό προέρχεται από τη δική Του αποκάλυψη. Ο ίδιος ο Χριστός αποτελεί την προσωπική αποκάλυψη του Θεού γιατί κατέβηκε από τον ουρανό, δηλαδή έχει απόλυτη σχέση με το Θεό. Βέβαια, η μεγαλύτερη αποκάλυψη του Θεού δια του Ιησού Χριστού είναι η αγάπη του Θεού προς τον άνθρωπο, η οποία αποκαλύφθηκε με τη σταυρική θυσία του Ιησού Χριστού.

Στη συνέχεια ο Χριστός αποκαλύπτει το σκοπό της επί γης παρουσίας Του, που είναι η δωρεά της αιώνιας ζωής. Ο Χριστός θα υψωθεί, δηλαδή θα σταυρωθεί υψούμενος πάνω στο ξύλο του Σταυρού. Μας αποκαλύπτει με αυτό τον τρόπο ότι ο σκοπός της παρουσίας Του στον κόσμο δεν είναι η κρίση του κόσμου αλλά η σωτηρία των ανθρώπων.

Ο Ιησούς μας προετοιμάζει για τη σταυρική του θυσία, μας προετοιμάζει για το νόημα της θυσίας αυτής & μας φανερώνει την ταυτότητα & την αποστολή Του.

Ο Χριστός είπε, ότι κατέβηκε από τον ουρανό. Τώρα λέγει ότι πρόκειται να υψωθεί. Ο Χριστός κατέβηκε από τον ουρανό, για να υψωθεί στον σταυρό. Ταπείνωση η κατάβαση από τον ουρανό αλλά & ταπείνωση η ύψωση, διότι είναι ύψωση στον σταυρό. Μάλιστα, είναι η άκρα ταπείνωση αφού τότε, σταύρωναν τους εγκληματίες.

Στην Παλαιά Διαθήκη, ο Μωυσής κρέμασε ψηλά, πάνω σε ξύλο, το χάλκινο φίδι για να σώζονται με αυτό οι Ισραηλίτες από τα θανατηφόρα δαγκώματα των φιδιών της ερήμου. Κατά ανάλογο τρόπο & πάντα σύμφωνα με το σχέδιο του Θεού, πρέπει να υψωθεί & ο μονογενής Υιός του, ψηλά, πάνω στο σταυρό.

Το φίδι, που το έχουμε συνδέσει με το διάβολο από την αρχή κιόλας του κόσμου, με το μήλο & την Εύα, εδώ βλέπουμε ότι θα υψωθεί, με συμβολική όμως σημασία του φιδιού. Ο Θεός δεν διέταξε τον Μωυσή να υψώσει στον πάσσαλο ένα πραγματικό φίδι αλλά ένα χάλκινο φίδι. Ο Χριστός παρομοιάζεται με φίδι, διότι υψώθηκε πάνω στο σταυρό σαν κακοποιός, σαν κακούργος, σαν ο μεγαλύτερος κακούργος όλων των αιώνων. Όπως όμως ο όφις που ύψωσε ο Μωυσής δεν ήταν πραγματικός αλλά χάλκινος, έτσι & ο Χριστός δεν ήταν πραγματικός κακούργος, αλλά αντίθετα ήταν ο αγιότερος άνθρωπος.

Ο Χριστός, ο Άγιος των Αγίων, υψώθηκε πάνω στο σταυρό σαν ο μεγαλύτερος κακούργος, διότι φορτώθηκε με τις δικές μας αμαρτίες, για να εξιλεωθούμε & να σωθούμε. Για τη δική μας σωτηρία συνέβη στο Χριστό το μαρτύριο & ο ατιμωτικός θάνατος.

Όπως λέει & ο Απόστολος Παύλος: ο «Χριστός ημάς εξηγόρασεν εκ της κατάρας του νόμου γενόμενος υπέρ ημών κατάρα· γέγραπται γαρ· επικατάρατος πας ο κρεμάμενος επί ξύλου» (Γαλ. 3,13). Ο Θεός για χάρη μας έκανε τον Υιό του αμαρτία & κατάρα & τον παρέδωσε στο φρικτότερο & εξευτελιστικότερο είδος του θανάτου, ως τον μεγαλύτερο ένοχο των αιώνων. Ο αμνός ο άσπιλος & άμωμος υψώθηκε στο σταυρό ως ο όφις εν τη ερήμω.

Η σταύρωση του Θεανθρώπου, είναι η δίοδος που εμείς οι πιστοί, ακολουθώντας, αγαπώντας & τιμώντας τον Σταυρό του Χριστού λυτρωνόμαστε από τη σκλαβιά της αμαρτίας, από τον αιώνιο θάνατο & μπορούμε να εισέλθουμε όχι στη γη της επαγγελίας, αλλά στη Βασιλεία του Θεού.

Ποιους αγάπησε ο Θεός & παρέδωσε τον Υιό στο θάνατο; Για χάρη ποιων, Τον έστειλε στη γη; Αδιανόητο & δύσκολο να το χωρέσει το μυαλό μας αλλά ο Χριστός κατέβηκε στη γη για τους αποστάτες ανθρώπους, για εμάς που είχαμε γίνει εχθροί Του, που Τον φυλακίσαμε, Τον βασανίσαμε & Τον σταυρώσαμε. Ο άπειρος Θεός αγάπησε έναν τέτοιον ανάξιο κόσμο.

Αγάπησε τον διεφθαρμένο άνθρωπο, ενώ ο άνθρωπος δεν είχε να παρουσιάσει τίποτε άξιο της αγάπης Του. Και έγινε άνθρωπος ο ίδιος ο Υιός του Θεού για να μας σώσει από την καταδυνάστευση του διαβόλου.

Υψώθηκε επάνω στο Σταυρό, για να μη χαθούμε στο αιώνιο σκοτάδι, αλλά να ζούμε μαζί Του αιωνίως τη δική Του πανευτυχή ζωή.

Μας δέχθηκε ως παιδιά Του, ως μέλη της Εκκλησίας Του, & μας τροφοδοτεί με τα άγια Μυστήρια, μας προσφέρει άφεση αμαρτιών, αγιασμό & σωτηρία ψυχής.

Τόσο ακατάληπτο & μεγαλειώδες είναι το ύψος αυτό της αγάπης Του & η άπειρη & ύψιστη ευεργεσία Του.

Ας παρακαλέσουμε Αυτόν που τόσο πολύ μας αγάπησε, να μας φωτίζει να κατανοούμε όσο μπορούμε το ύψος της αγάπης Του & να ζούμε πλέον μόνο για τον Θεό & με τον Θεό.

12/09/2026

Άγιος Αυτόνομος (12/09)

Ὁ Ἅγιος Αὐτόνομος ἦταν ἐπίσκοπος στὴν Ἰταλία & εἶχε στὴν ἐπισκοπὴ του πλούσια χριστιανικὴ δράση.

Ὅταν ἄρχισε ὁ διωγμὸς τοῦ Διοκλητιανοῦ (284-305 μ.Χ.) ἐγκατέλειψε τη θέση του & αναγκάσθηκε να φύγει διότι τον κατηγόρησαν ότι προσείλκυε πολλούς ειδωλολάτρες. Κατέφυγε στοὺς Σωρεούς της Βιθυνίας τῆς Μικράς Ἀσίας, το 298 μ.Χ.. Ἐκεῖ φιλοξενήθηκε στὸ σπίτι ἐνὸς ευσεβούς χριστιανοῦ, τοῦ Κορνήλιου & συνέχιζε νὰ διδάσκει τὸ Εὐαγγέλιο στην γύρω περιοχή.

Στη συνέχεια μετέβη στη Λυκαονία (γειτονικό κράτος της Καππαδοκίας από δυτικά) & στὴν Ἰσαυρία (απομονωμένη περιοχή στο εσωτερικό της Νότιας Μικράς Ασίας) γιὰ νὰ συνεχίσει τὸ ἔργο του. Πρὶν ξεκινήσει τὸ ταξίδι του, ανήγειρε ναό προς τιμήν του Αρχαγγέλου Μιχαήλ & χειροτόνησε διάκονο τὸν Κορνήλιο, αφού ήδη τον είχε κατηχήσει στη διδασκαλία του Θείου Λόγου.

Ὕστερα ἀπὸ κάμποσο καιρὸ, ἐπέστρεψε στοὺς Σωρεούς & εἶδε ότι ο Κορνήλιος φάνηκε αντάξιος της αποστολής που του ανατέθηκε με τη χειροτονία του ως διακόνου. Τὸ πολὺ καλὸ ἔργο που εἶχε κάνει, νὰ ἀσπαστοῦν τὸν χριστιανισμὸ πολλοὶ ἄνθρωποι, ώθησε τον Αυτόνομο & τὸν χειροτόνησε ἱερέα.

Ο Άγιος συνεχίζει την πορεία του & ἐπισκέπτεται πολλὲς περιοχὲς στὸν Εὔξεινο Πόντο για να διαδώσει το Ευαγγέλιο & να βαπτίσει Χριστιανούς, όσο περισσότερο κόσμο μπορεί. Επιστρέφει ξανά, πάλι κοντὰ στὸν Κορνήλιο & τὸν χειροτονεῖ ἐπίσκοπο.

Τὸ θεάρεστο ἔργο που ἔχει κάνει ὁ Ἅγιος Αὐτόνομος ἐνοχλεῖ τοὺς εἰδωλολάτρες, οι οποίοι τον θεωρούν υπαίτιο όταν κάποιοι χριστιανοί καταστρέφουν τα λατρευτικά – ειδωλολατρικά – τους αγάλματα. Τὸν σκοτώνουν μὲ λιθοβολισμὸ τὴν ὥρα που λειτουργοῦσε, μέσα στὸ ναό, το 313 μ.Χ., σε ένα χωριό δίπλα στους Σωρεούς, τις Λίμνες.

Το λείψανό του τάφηκε με την αρμόζουσα τιμή από τους Χριστιανούς της περιοχής.

11/09/2026

Άγιος Ευφρόσυνος ο μάγειρας (11/09)

Ο Άγιος Ευφρόσυνος μεγάλωσε από γονείς χωρικούς & παρόλο που παρέμεινε ἀγράμματος, υπήρξε ἀληθινὰ εὐσεβὴς & πιστός Χριστιανός.

Ἔκανε οἰκονομίες μὲ στερήσεις τοῦ ἐαυτοῦ του, μόνο & μόνο γιὰ νὰ μπορεί να προσφέρει ἐλεημοσύνες. Παρόλο που ήτανε μάγειρας & θα μπορούσε να τρώει ότι φαγητό ήθελε, αυτός επέλεγε να τρώει τα χόρτα & τις ελιές του, τα οποία θεωρούσε υπεραρκετά για τη συντήρησή του.

Κάποια στιγμή πήρε την απόφαση & πῆγε σὲ μοναστῆρι όπου εκάρη μοναχός & ανέλαβε τὸ ἔργο τοῦ μαγείρου. Λόγω της απλοϊκότητάς του & του απαίδευτου τρόπου συμπεριφοράς του, αρκετοί συμμοναστές του τον περιφρονούσαν ή τον ενέπαιζαν κάθε φορά που είχε μουντζουρωμένο το πρόσωπό του από τις στάχτες της φωτιάς που μαγείρευε. Η σιωπή & η ανεξικακία του Ευφρόσυνου όμως, δεν του επέτρεπαν να υπερασπιστεί τον εαυτό του, όχι επειδή δεν μπορούσε αλλά επειδή αλλιώς δεν θα ήταν άσκηση αυτό που θα έκανε. Με γενναιότητα καρδίας υπέμεινε τους εξευτελισμούς και τις ταπεινώσεις & διήνυε εν τω κρυπτώ το στάδιο των αρετών, διαφεύγοντας την προσοχή των ανθρώπων.

Στὸ μοναστῆρι, το φαγητό που ἔφτιαχνε ήτανε μέτριο & κάποιοι αδελφοί τον εἰρωνεύονταν. Ο πράος Εὐφρόσυνος ἀπαντοῦσε ότι: «Η καλὴ μαγειρικὴ δὲν εἶναι τόσο καλὸς βοηθὸς γιὰ τὴν βασιλεία τῶν οὐρανῶν. Τὴν πολλὴ εὐφροσύνη που ζητοῦν τὰ σώματα, θὰ τὴν χάσουν κατ’ἀνάγκην οἱ ψυχές. Καὶ ἐγὼ δὲν ἔχω ἐδῶ προορισμὸ νὰ σᾶς κολάσω».

Ο καλός Θεός όμως, βλέποντας τα όσα περνούσε ο δούλος του Ευφρόσυνος, θέλησε να δώσει τη λύση & να ισορροπήσει την συμπεριφορά των συμμοναχών του.

Στο κοινόβιο, υπήρχε κάποιος ενάρετος ιερέας, ο οποίος νήστευε & προσευχόταν επί χρόνια, ικετεύοντας τον Θεό να του δείξει τα αγαθά του Παραδείσου, αυτά «που ετοίμασε ο Θεός για αυτούς που Τον αγαπούν» (Α’ Κορ. 2, 9). Μία νύκτα, ενώ κοιμόταν ο ιερέας, ένιωσε κάτι να τον τραβά & βρέθηκε στον Παράδεισο, σε έναν μυροβόλο & ολάνθιστο κήπο γεμάτο με πλήθος δένδρων, καρπών, λουλουδιών, διάφανα πεντακάθαρα νερά να τρέχουν, ομορφιές που του ήταν αδύνατο να περιγράψει με τη φτωχή μας γλώσσα.

Περιφερόμενος θαυμάζοντας, αντίκρισε στη μέση του κήπου, τον μάγειρα της Μονής, τον Ευφρόσυνο. Έκπληκτος ο ιεράς, τον ρώτησε πώς βρέθηκε εκεί & αν αυτός ήταν ο τόπος που ετοίμασε ο Θεός για όσους τον αγαπούν. Ο Ευφρόσυνος του είπε: «Εγώ μεν, τίμιε πάτερ, όπως γνωρίζεις, δεν ξεύρω γράμματα - από σας ακούω αυτά που λέγει ο Απόστολος. Επειδή όμως ελάχιστα βιάσαμε τον εαυτό μας, βλέπουμε μόνο ένα μέρος από αυτά που ο Θεός ετοίμασε για όσους τον αγαπούν διότι άνθρωπος που φορεί σάρκα δεν θα αντέξει να δει περισσότερα».

Ο ιερέας τον ρώτησε αν είχε έλθει & άλλη φορά εδώ & ο Ευφρόσυνος του απάντησε πως: «Με τη χάρη του Θεού, εδώ μένω πάντοτε & είμαι φύλακας του κήπου». Τότε ο ιερέας του έδειξε τρία ωραιότατα μεγάλα μήλα & τον ρώτησε αν είχε εξουσία να του τα δώσει. Ο Ευφρόσυνος τα έκοψε αμέσως & του τα έβαλε στο ράσο.

Την ώρα εκείνη ήχησε το σήμαντρο της Μονής για την ακολουθία του Όρθρου & ο ιερέας πετάχτηκε από το κρεβάτι του για να ετοιμαστεί. Αναλογιζόμενος το πόσο περίεργο ήτανε το όνειρο που είχε δει, όπως πετάχτηκε από το κρεβάτι, πετάχτηκαν από το ράσο του τα τρία μήλα, οι τρεις καρποί του παραδείσου που του έδωσε ο Ευφρόσυνος.

Εκεί, ο ιερέας τα έχασε. Δεν είπε τίποτα, ετοιμάστηκε & πήγε στο ναό για την ακολουθία του Όρθρου.

Στο ναό είδε τον Ευφρόσυνο να στέκεται όπως πάντα στο στασίδι του. Πέφτοντας στα πόδια του, τον εκλιπαρούσε να του πει πού βρισκόταν εκείνη την νύκτα. «Εκεί ήμουν, πάτερ», του απάντησε, «όπου με βρήκες». «Και τι μου έδωσες, δούλε του Θεού; Πες μου.», ρώτησε πάλι ο ιερέας. «Τρία μήλα ζήτησες & σου τα έδωσα», του αποκρίθηκε με ταπείνωση ο μάγειρας. Ο ιερέας του έβαλε μετάνοια & πήγε στη θέση του.

Μετά την απόλυση, έφερε από το κελί του τα τρία μήλα, τα έδειξε στους αδελφούς & διηγήθηκε όσα συνέβησαν το προηγούμενο βράδυ. Εκείνοι θαύμασαν & δόξασαν τον Θεό. Έπειτα, τα κατατεμάχισαν & τα έβαλαν σε δίσκο. Όσοι μετέλαβαν από την ευλογία του δεσποτικού κήπου θεραπεύθηκαν από κάθε ασθένεια.

Ο Ευφρόσυνος, την ώρα που οι μοναχοί άκουγαν προσεκτικά την διήγηση του ιερέως, άνοιξε την πλάγια θύρα της εκκλησίας, απομακρύνθηκε από τη Μονή & δεν φάνηκε ποτέ πιά, αποφεύγοντας την ανθρώπινη δόξα.

Ο Εὐφρόσυνος, απεβίωσε σὲ ἐρημικὸ ἡσυχαστήριο. Δικαίως η Εκκλησία ενέγραψε μεταξὺ τῶν Αγίων της τὸν μάγειρα Εὐφρόσυνο ἐπειδὴ ἤξερε & νὰ πιστεύει & νὰ ζεῖ κατὰ τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ.

Εξάλλου, στὴν αἰώνια ζωὴ δὲν ἔχει κανένα ἀνώτερο δικαίωμα ἀπὸ ἕναν μάγειρα, ἕνας βασιλιὰς ἢ ἕνας φιλόσοφος. Έτσι & ο Ευφρόσυνος, ευχαριστούσε καθ’όλη τη ζωή του, Αυτόν που του χάρισε την ίδια τη ζωή.