Xhamia "Hëna e re" në Kreuzlingen

18/09/2026

Hutbe

SI T’UA MËSOJMË FËMIJËVE KURSIMIN DHE DHURIMIN?

Të nderuar vëllezër dhe motra!

Allahu i Madhërishëm na mëson në Kur’anin fisnik: “Dhe mos e bëj dorën tënde të lidhur për qafe, e as mos e shtrij në tërësi, e të mbetesh i qortuar dhe duarthatë.” (el-Isra, 17:29)

Ky ajet na mëson një parim shumë të rëndësishëm: besimtari nuk është as koprrac, as shpërdorues. Ai di të fitojë, të shpenzojë, të kursejë dhe të dhurojë me masë. Këtë edukatë duhet t’ua përcjellim edhe fëmijëve tanë.

Paraja për fëmijën është shpesh diçka abstrakte. Ai mund ta dijë se 100 franga janë më shumë se 10, por nuk e kupton gjithmonë sa punë kërkohet për t’i fituar dhe çfarë mund të bëhet me to. Prandaj edukimi financiar duhet të fillojë qysh në familje.

1. Së pari, të flasim me fëmijët për paratë. Nuk duhet të jetë temë tabu të flasim se si fitohen dhe si harxhohen ato. Fëmija duhet ta kuptojë lidhjen ndërmjet punës, fitimit dhe shpenzimit. Le ta kuptojë se prindërit punojnë dhe lodhen për ta siguruar jetesën. Kur flasim për të ardhurat, duhet të flasim edhe për shpenzimet edhe për detyrimet. Kështu fëmija mëson se paraja nuk vjen vetvetiu. Një drejtoreshë shkolle i kishte porositur prindërit në një mbledhje prindërore: "Tregojuni fëmijëve tuaj se si djersiteni në punë!"

2. Së dyti, t’ua mësojmë renditjen e prioriteteve. Dëshirat janë të shumta, ndërsa mundësitë janë të kufizuara. Le ta bëjë fëmija një listë të gjërave që dëshiron dhe të vendosë se cila është më e rëndësishme. Nëse dëshiron një biçikletë apo telefon, mund të kursejë një pjesë, prindërit të ndihmojnë me një pjesë tjetër dhe kështu ai e mëson durimin dhe përgjegjësinë.

3. Së treti, t’ua mësojmë kursimin. Nëse fëmija i harxhon të gjitha paratë e xhepit para kohe, nuk duhet t’ia plotësojmë menjëherë mungesën. Le të presë deri në kohën e caktuar për paratë e ardhshme. Kështu kupton se duhet të jetojë me aq sa ka. Një kuti kursimi mund të bëhet një mjet i thjeshtë, por shumë edukativ në këtë drejtim.

4. Së katërti, t’ua mësojmë dhurimin. Edukimi financiar islam nuk është vetëm: “Sa fitova?” dhe “Sa kurseva?”, por edhe: “Sa dhurova?” Fëmijët duhet ta përjetojnë sadakanë në praktikë. Jepini mundësi që nga paratë e tyre të ndajnë diçka për një të varfër, për xhaminë apo për një vepër të dobishme. Dora që mësohet të japë në fëmijëri, me lejen e Allahut, do të jetë dorë bujare edhe në të ardhmen.

5. Së pesti, t’ua mësojmë dallimin ndërmjet çmimit dhe vlerës. Jo çdo gjë që kushton shumë ka edhe vlerë të madhe, dhe jo çdo gjë me vlerë mund të blihet me para. Drejtësia, ndershmëria, besnikëria, solidariteti, respekti dhe dashuria familjare nuk kanë çmim. Pejgamberi Muhammed a.s. ka thënë: “Pasuri nuk do të thotë të kesh shumë gjëra, por pasuria e vërtetë është pasuria e shpirtit.” (Ibni Maxhe) Një fjalë e urtë thotë: "Çfarë kuptimi ka një orë e shtrenjtë në dorën e një njeriut që nuk di si ta harxhojë kohën."

6. Dhe, së fundi, t’ua mësojmë fitimin hallall dhe shpenzimin hallall. Nuk mjafton të kemi para; rëndësi ka prej nga kanë ardhur dhe ku shkojnë. Fëmija duhet të rritet me bindjen se bereqeti nuk qëndron vetëm te sasia, por te hallalli, te maturia dhe te falënderimi ndaj Allahut xh.sh. për mirësitë që na i ka dhuruar Ai.

Të nderuar besimtarë e besimtare!

Le t’i edukojmë fëmijët tanë që kur marrin para, të mendojnë: një pjesë për ta harxhuar, një pjesë për ta kursyer dhe një pjesë për ta dhuruar. Kështu nuk po ua mësojmë atyre vetëm menaxhimin e parave, por po e formojmë edhe karakterin e tyre.

Allahu xh.sh. na dhëntë furnizim hallall e me bereqet, na ruajtë nga koprracia dhe shpërdorimi dhe na ndihmoftë t’i edukojmë fëmijët tanë të jenë punëtorë, të matur, falënderues dhe dorëdhënës. Amin!

18/09/2026

Hutba

WIE BRINGEN WIR UNSEREN KINDERN DAS SPAREN UND GEBEN BEI?

Liebe Brüder und Schwestern!

Allah, der Erhabene, lehrt uns im edlen Qur’an: „Und lasse deine Hand nicht an deinem Hals gefesselt sein, strecke sie aber auch nicht vollständig aus, sonst würdest du getadelt und (aller Mittel) entblösst dasitzen.“ (al-Isrāʾ, 17:29)

Dieser Vers lehrt uns einen sehr wichtigen Grundsatz: Ein gläubiger Mensch ist weder geizig noch verschwenderisch. Er weiss, wie man auf angemessene Weise verdient, ausgibt, spart und gibt. Diese Haltung und diese Werte sollten wir auch unseren Kindern vermitteln.

Geld ist für Kinder oft etwas Abstraktes. Ein Kind weiss vielleicht, dass 100 Franken mehr sind als 10 Franken. Doch es versteht nicht immer, wie viel Arbeit nötig ist, um dieses Geld zu verdienen, und was man damit alles finanzieren muss. Deshalb sollte die finanzielle Erziehung bereits in der Familie beginnen.

1. Erstens: Sprechen wir mit unseren Kindern über Geld. Es sollte kein Tabuthema sein, darüber zu sprechen, wie Geld verdient und ausgegeben wird. Ein Kind sollte den Zusammenhang zwischen Arbeit, Einkommen und Ausgaben verstehen. Es soll begreifen, dass die Eltern arbeiten und sich anstrengen, um den Lebensunterhalt der Familie zu sichern. Wenn wir über Einnahmen sprechen, sollten wir gleichzeitig auch über Ausgaben und finanzielle Verpflichtungen sprechen. So lernt das Kind, dass Geld nicht einfach von selbst kommt. Eine Schuldirektorin gab den Eltern einmal an einem Elternabend folgenden Rat mit auf den Weg: „Zeigt euren Kindern, wie ihr bei der Arbeit ins Schwitzen kommt!“

2. Zweitens: Bringen wir ihnen bei, Prioritäten zu setzen. Wünsche gibt es viele, die finanziellen Möglichkeiten sind jedoch begrenzt. Das Kind kann eine Liste mit seinen Wünschen erstellen und überlegen, was ihm davon am wichtigsten ist. Wenn es beispielsweise ein Fahrrad oder ein Smartphone haben möchte, kann es einen Teil selbst ansparen, während die Eltern einen anderen Teil übernehmen. Auf diese Weise lernt das Kind Geduld und Verantwortung.

3. Drittens: Bringen wir ihnen das Sparen bei. Wenn ein Kind sein gesamtes Taschengeld vorzeitig ausgibt, sollten wir ihm nicht sofort zusätzliches Geld geben. Es soll bis zum vereinbarten Zeitpunkt für das nächste Taschengeld warten. So lernt es, mit dem auszukommen, was ihm zur Verfügung steht. Auch eine einfache Spardose kann dabei ein kleines, aber sehr wertvolles pädagogisches Hilfsmittel sein.

4. Viertens: Bringen wir ihnen das Geben und Teilen bei. Islamische finanzielle Erziehung bedeutet nicht nur zu fragen: „Wie viel habe ich verdient?“ und „Wie viel habe ich gespart?“, sondern auch: „Wie viel habe ich gegeben?“ Kinder sollten die Sadaqa (Spenden) auch praktisch kennenlernen. Geben wir ihnen die Möglichkeit, von ihrem eigenen Geld etwas für einen bedürftigen Menschen, für die Moschee oder für einen anderen guten Zweck zu spenden. Eine Hand, die bereits in der Kindheit das Geben lernt, wird mit Allahs Erlaubnis auch später eine grosszügige Hand sein.

5. Fünftens: Bringen wir ihnen den Unterschied zwischen Preis und Wert bei. Nicht alles, was viel kostet, ist auch viel wert. Und nicht alles, was einen grossen Wert besitzt, kann man mit Geld kaufen. Gerechtigkeit, Ehrlichkeit, Treue, Solidarität, Respekt und die Liebe innerhalb der Familie sind unbezahlbar. Der Prophet Muhammad, Allahs Segen und Frieden seien auf ihm, sagte: „Reichtum bedeutet nicht, viele Besitztümer zu haben. Wahrer Reichtum ist vielmehr der Reichtum der Seele.“ (Ibn Madscha) Ein Sprichwort bringt es ebenfalls treffend auf den Punkt: „Was nützt eine teure Uhr am Handgelenk eines Menschen, der nicht weiss, wie er mit seiner Zeit umgehen soll?“

6. Und schliesslich: Bringen wir unseren Kindern bei, auf erlaubte Weise zu verdienen und das Geld auch für Erlaubtes auszugeben. Es reicht nicht aus, einfach Geld zu besitzen. Entscheidend ist auch, woher es kommt und wofür es ausgegeben wird.

Ein Kind sollte mit der Überzeugung aufwachsen, dass der Segen nicht allein in der Menge des Besitzes liegt, sondern im Halal, in der Mässigung und in der Dankbarkeit gegenüber Allah für all die Gaben, die Er uns geschenkt hat.

Liebe Brüder und Schwestern!

Erziehen wir unsere Kinder so, dass sie, wenn sie Geld bekommen, an drei Dinge denken: Einen Teil zum Ausgeben, einen Teil zum Sparen und einen Teil zum Geben. Damit bringen wir ihnen nicht nur bei, verantwortungsvoll mit Geld umzugehen, sondern tragen zugleich zur Bildung und Stärkung ihres Charakters bei.

Möge Allah, der Erhabene, uns einen erlaubten und gesegneten Lebensunterhalt gewähren. Möge Er uns vor Geiz und Verschwendung bewahren und uns dabei helfen, unsere Kinder zu fleissigen, besonnenen, dankbaren und grosszügigen Menschen zu erziehen. Amin!

11/09/2026

Hutbe

RUAJTJA E GJUHËS AMTARE NË GURBET

Falënderimi i takon Allahut, Zotit të botëve. Paqja dhe bekimet e Allahut qofshin mbi të Dërguarin tonë Muhamedin s., mbi familjen dhe shokët e tij.

Të nderuar besimtarë e besimtare!

Sot dua të flas për një amanet që ndoshta nuk e kemi vlerësuar sa duhet: gjuhën tonë amtare, gjuhën shqipe.

Allahu i Madhëruar thotë në Kur’an: “Nga shenjat e Tij janë krijimi i qiejve dhe i tokës dhe shumëllojshmëria e gjuhëve tuaja dhe e ngjyrave tuaja.” (Err-Rrum, 22)

Pra, gjuhët janë prej shenjave të Allahut. Nuk është rastësi që ne kemi lindur shqiptarë dhe e kemi trashëguar gjuhën shqipe. Ajo është begati, por edhe amanet që duhet t’ua përcjellim fëmijëve tanë.

Gjuha amtare është atdheu që e mbajmë me vete. Këtë e kuptojmë edhe më shumë kur jetojmë në mërgim.

Fëmijët tanë në Zvicër duhet ta mësojnë shkëlqyeshëm gjuhën gjermane, të shkollohen, të integrohen dhe të bëhen qytetarë të dobishëm të këtij vendi. Por integrimi nuk kërkon që fëmija ta harrojë gjuhën e prindërve të tij. Ai mund të jetë qytetar i suksesshëm i Zvicrës dhe njëkohësisht të ketë rrënjë të forta shqiptare.

Mirëpo sot po përballemi me një realitet shqetësues. Për fat të keq, kemi fëmijë shqiptarë që anglishten e flasin më mirë se shqipen, e ndonjëherë madje edhe më mirë se gjermanishten! Ku e mësuan? Shpesh jo në shkollë, por nga lojërat online dhe ekranet.

Kjo duhet të na shqetësojë. Nëse një ekran arrin t’ia mësojë fëmijës një gjuhë të huaj, ndërsa ne si prindër nuk arrijmë t’ia mësojmë gjuhën që e flasim vetë, atëherë duhet të pyesim: Sa po flasim ne me fëmijët tanë?

Pejgamberi s. ka thënë: “Secili prej jush është bari (kujdestar) dhe secili prej jush është përgjegjës për kopenë (familjen) e tij.”

Prandaj përgjegjësinë nuk mund t’ia lëmë telefonit, shkollës apo shoqërisë. Shtëpia është shkolla e parë, ndërsa prindërit janë mësuesit e parë.

Të nderuar prindër: Flisni shqip me fëmijët tuaj! Mos u përgjigjni në gjermanisht kur mund t’ua thoni të njëjtën gjë në shqip. Uluni me ta, tregojuni histori, mësojuni fjalë, lexojuni dhe dëgjojini kur përpiqen të flasin. Mos i tallni kur gabojnë shqip; ndihmojini me durim që ta duan gjuhën e tyre.

Sepse çfarë ndodh nesër kur fëmija ynë shkon në vendlindjen e prindërve dhe nuk mund të bisedojë me gjyshin e gjyshen? Çfarë dhimbjeje është kur gjyshi ka aq shumë fjalë për t’i thënë nipit, por nipi nuk e kupton! Si do t’i dëgjojë këshillat, historitë familjare, urimet dhe lutjet e tyre?

Gjuha nuk është vetëm fjalë. Gjuha është lidhje. Është kujtesë. Është familje. Është identitet.

Prandaj, të dashur prindër, aty ku kemi shkolla shqipe, regjistrojini fëmijët! Mbështeteni mësimin plotësues të shqipes të organizuar nga LAPSH-i si dhe mësimin fetar në gjuhën shqipe pranë xhamive tona.

Por le të mos mbetet kjo hutbe vetëm në fjalë. Le të fillojmë që nga kjo javë me një plan të thjeshtë praktik.

Së pari: çdo ditë, të paktën 20–30 minuta vetëm shqip në familje, pa telefon dhe pa televizor. Në tavolinën e bukës, në makinë apo para gjumit, prindi pyet shqip dhe fëmija përpiqet të përgjigjet shqip.

Së dyti: caktoni dy mbrëmje në javë për lexim shqip, qoftë edhe vetëm 10–15 minuta. Lexoni bashkë me fëmijët tuaj një tregim, një libër për fëmijë, një pjesë nga historia jonë ose një tekst të përshtatshëm fetar në shqip.

Së treti: mësojini fëmijës pesë fjalë të reja shqip çdo javë. Pesë fjalë duken pak, por janë mbi 250 fjalë të reja brenda një viti.

Së katërti: një herë në javë bëjeni “mbrëmjen shqiptare”: pa përmbajtje të huaj në ekran. Bisedoni shqip, tregoni histori nga fëmijëria juaj, shikoni diçka edukative në shqip ose telefononi gjyshin dhe gjyshen dhe lëreni fëmijën të bisedojë me ta shqip.

Së pesti: fundjavën kushtojani edhe komunitetit. Dërgojeni fëmijën në shkollën shqipe, në mësimin plotësues apo në mësimin fetar në shqip. Aty ai jo vetëm që e mëson gjuhën, por sheh edhe fëmijë të tjerë që flasin shqip dhe e kupton se kjo gjuhë nuk është vetëm gjuha e mamit dhe e babit, por gjuha e një komuniteti të tërë.

Dhe mos kërkoni përsosmëri! Nëse fëmija gabon, mos e qortoni. Përgëzojeni që po përpiqet, korrigjojeni me dashuri dhe vazhdoni. Gjuha nuk trashëgohet vetëm nga gjaku; gjuha trashëgohet duke u folur.

T’ua mësojmë fëmijëve gjermanishten që ta ndërtojnë të ardhmen e tyre këtu. T’ua mundësojmë anglishten që t’u hapen dyert e botës. Por mos t’ua humbim shqipen, sepse ajo ua ruan derën e shtëpisë nga kanë ardhur.

Le të mos vijë dita që ne t’u flasim nipërve tanë shqip, ndërsa ata të na shikojnë ashtu siç sot disa fëmijë i shikojnë gjyshërit e tyre: me dashuri në sy, por pa i kuptuar fjalët.

Një pemë që dëshiron të ngrihet lart duhet t’i ketë rrënjët të forta.

O Allah, na i ruaj familjet dhe fëmijët tanë! Na jep urtësi e durim në edukimin e tyre. Bëji të suksesshëm në shkollë, të dobishëm për shoqërinë, të lidhur me familjen dhe të qëndrueshëm në besim. Na ndihmo t’ua përcjellim amanetin që e kemi marrë nga prindërit tanë.

Amin!

11/09/2026

Hutba

DIE MUTTERSPRACHE ALS AMANAH BEWAHREN

Alles Lob gebührt Allah, dem Herrn der Welten. Frieden und Segen seien auf unserem Propheten Muhammad s., auf seiner Familie und seinen Gefährten.

Liebe Brüder und Schwestern!

Heute möchte ich über eine Amanah sprechen, deren Wert wir vielleicht nicht genügend erkannt haben: unsere Muttersprache.

Allah, der Erhabene, sagt im Qur’an: „Und zu Seinen Zeichen gehören die Erschaffung der Himmel und der Erde und die Verschiedenheit eurer Sprachen und eurer Farben.“ (ar-Rum, 30:22)

Die Sprachen gehören also zu den Zeichen Allahs. Dass wir Muttersprache von unseren Eltern geerbt haben, ist eine Gabe und zugleich eine Amanah, die wir an unsere Kinder weitergeben sollen.

Die Muttersprache ist ein Stück Heimat, das wir überall mit uns tragen. Gerade in der Schweiz verstehen wir das besonders gut.

Unsere Kinder hier sollen sehr gut Deutsch lernen, sich bilden, integrieren und einen positiven Beitrag zu dieser Gesellschaft leisten. Aber Integration bedeutet nicht, die Sprache der Eltern zu vergessen. Unsere Kinder können erfolgreich in der Schweiz leben und gleichzeitig starke Wurzeln haben.

Doch heute erleben wir etwas Besorgniserregendes: Leider sprechen manche unserer Kinder besser Englisch als Muttersprache, manchmal sogar besser als Deutsch! Wo haben sie es gelernt? Oft durch Online-Games und Bildschirme.

Das sollte uns zum Nachdenken bringen: Wenn ein Bildschirm unserem Kind eine fremde Sprache beibringen kann, wir Eltern ihm aber unsere eigene Sprache nicht vermitteln können, müssen wir uns fragen: Wie viel sprechen wir eigentlich mit unseren Kindern?

Der Prophet s. sagte: „Jeder von euch ist ein Hirte, und jeder ist für die ihm Anvertrauten verantwortlich.“

Liebe Eltern, sprecht in eurer Muttersprache mit euren Kindern! Erzählt ihnen Geschichten, lest ihnen vor und hört ihnen geduldig zu. Wenn sie Fehler machen, lacht sie nicht aus, sondern helft ihnen liebevoll.

Was geschieht morgen, wenn unser Kind in die Heimat seiner Eltern fährt und sich mit seinen Grosseltern nicht unterhalten kann? Wie schmerzhaft ist es, wenn der Grossvater seinem Enkel so viel erzählen möchte, der Enkel ihn aber nicht versteht! Wie soll er seine Ratschläge, Familiengeschichten und Bittgebete verstehen?

Sprache ist nicht nur ein Mittel zur Kommunikation. Sprache ist Verbindung, Erinnerung, Familie und Identität.

Darum: Wo es HSK-Schulen gibt, meldet eure Kinder an! Unterstützt den ergänzenden Muttersprachunterricht und den Religionsunterricht in der Sprache unserer Gemeinden.

Und beginnen wir bereits diese Woche mit einem einfachen Plan:

Erstens: Jeden Tag 20–30 Minuten nur Muttersprache in der Familie, ohne Smartphone und Fernseher.

Zweitens: Zweimal pro Woche 10–15 Minuten gemeinsam auf Muttersprache lesen.

Drittens: Jede Woche fünf neue Wörter in der Muttersprache lernen. Sie sind in einem Jahr mehr als 250 neue Wörter.

Viertens: Einmal pro Woche einen „muttersprachlichen Abend“ gestalten: miteinander sprechen, Geschichten erzählen oder die Grosseltern anrufen.

Fünftens: Die Kinder wenigstens einmal in der Woche zum Muttersprach- und Religionsunterricht schicken.

Erwartet dabei keine Perfektion. Lobt eure Kinder für ihre Bemühungen und korrigiert sie mit Liebe. Denn eine Sprache wird nicht allein durch Herkunft weitergegeben, eine Sprache bleibt lebendig, indem man sie spricht.

Bringen wir unseren Kindern Deutsch bei, damit sie hier ihre Zukunft aufbauen. Ermöglichen wir ihnen Englisch, damit sich ihnen die Türen der Welt öffnen. Aber lassen wir sie Muttersprache nicht verlieren, denn diese Sprache hält ihnen die Tür zu ihren Wurzeln offen.

Lassen wir es nicht so weit kommen, dass unsere Enkel uns eines Tages anschauen: mit Liebe in den Augen, aber ohne unsere Worte zu verstehen.

Ein Baum, der hochwachsen will, braucht starke Wurzeln.

O Allah, beschütze unsere Familien und Kinder. Schenke uns Weisheit und Geduld bei ihrer Erziehung. Lass sie erfolgreich, ihrer Familie verbunden und im Glauben standhaft sein. Hilf uns, diese Amanah an die nächste Generation weiterzugeben.

Amin!

04/09/2026

Hutbe

SHPËRBLIMI DHE NDËSHKIMI GJATË EDUKIMIT TË FËMIJËVE

Falënderimet më të thella i takojnë Allahut të Plotmëshirshëm, ndërsa përshëndetjet më të përzemërta ia dërgojmë Muhammedit a.s.!

Të nderuar vëllezër dhe motra!

Allahu i Madhëruar në Kur’an thotë: “Ne nuk kemi dërguar asnjë të pejgamber, përveçse në gjuhën e popullit të tij, që t’ua shpjegojë atyre.” (Ibrahim, 4)

Ky ajet na mëson një parim të madh edukimi: nuk mjafton vetëm të kërkojmë diçka prej tjetrit; duhet të dimë edhe si t’ia komunikojmë atë. Kjo vlen veçanërisht për fëmijët tanë.

Shpesh edukimin e ndërtojmë mbi dy mjete: shpërblimin dhe dënimin. “Nëse e bën këtë, do të të blej diçka”; “Nëse nuk më dëgjon, do të ta marr telefonin!” Në pamje të parë këto metoda funksionojnë. Por pyetja është: Çfarë po mëson fëmija? Ta bëjë të mirën sepse e kupton se është e mirë, apo vetëm për ta fituar shpërblimin dhe për t’i ikur dënimit?

Imagjinoni një fëmijë që për herë të parë shkon vetë të blejë bukë te furra. Ai kthehet krenar: "Ia dola vetë!" Nëse prindi menjëherë e shpërblen me para, mund të ndodhë që herën tjetër pyetja e tij të mos jetë më: “A mund të shkoj përsëri?”, por: “Çfarë do të më japësh?” Kështu një motivim i bukur i brendshëm mund të shndërrohet në interes të jashtëm.

Edhe dënimi e ka rrezikun e vet. Nëse fëmija e shkel një rregull dhe ne vetëm e dënojmë, pa biseduar me të, ai jo domosdoshmërisht mëson pse veprimi ishte i gabuar. Mund ta mësojë vetëm këtë: “Herën tjetër duhet të kujdesem që të mos më kapin.”

Prandaj qëllimi i edukimit nuk është vetëm bindja e çastit, por formimi i ndërgjegjes dhe i karakterit.

Nëse për shembull fëmija ynë e godet një fëmijë tjetër te kopshti i lojërave, nuk mjafton ta detyrojmë atë që mekanikisht të thotë: “Më fal!” Duhet ta ndihmojmë të kuptojë: "Si ndihet ai që u godit?", "Çfarë dhimbjeje i shkaktova?", "Çfarë mund të bëj tani që ta përmirësoj situatën?" Kështu kultivohet empatia dhe përgjegjësia.

Nëse agresioni vazhdon, prindi duhet ta ndalojë. Por mund t’i thotë: “Nuk mund të të lejoj ta lëndosh atë fëmijë. Detyra ime është ta mbroj atë nga lëndimi yt.” Pra, vendosim kufij, por pa poshtërim, hakmarrje dhe dhunë.

Një shembull të bukur e gjejmë edhe në sjelljen e Muhammedit s. me të riun Rafi‘ ibn Amr, i cili i gjuante me gurë hurmat. Pejgamberi s. nuk e poshtëroi dhe nuk e frikësoi, por e pyeti pse vepronte ashtu dhe pastaj e udhëzoi se si të sillej. Para korrigjimit erdhi komunikimi dhe kuptimi.

Fëmijët kanë nevojë për kufij, por më shumë kanë nevojë për dashuri, respekt, vëmendje dhe një shkallë pavarësie. Në vend të shpërblimit material për çdo të mirë, mund t’i themi: “E pashë sa shumë u mundove”; “Më pëlqeu mënyra si e ndihmove motrën”; “Si u ndjeve kur ia dole vetë?” Kështu nuk e blejmë sjelljen e mirë, por e ndihmojmë fëmijën ta njohë vlerën e saj.

Edhe rregullat familjare, kur është e mundur, le të diskutohen me fëmijët. Për telefonin, internetin, detyrat dhe përgjegjësitë, fëmija duhet të mësojë jo vetëm çfarë lejohet, por edhe pse ekziston kufiri.

Të dashur prindër!

Ndonjëherë nga lodhja i përsërisim metodat me të cilat jemi rritur vetë. Por edukimi i mirëfilltë kërkon që ta pyesim veten: Çfarë dua prej fëmijës tim: bindje të verbër apo respekt? Frikë prej meje apo besim tek unë? Sjellje të mirë vetëm kur jam i pranishëm, apo ndërgjegje që e udhëheq edhe kur unë nuk e shoh?

Fëmija nuk është vetëm dikush që duhet të na dëgjojë. Ai është një amanet që duhet ta përgatisim të bëhet njeri i përgjegjshëm para Allahut xh.sh. dhe para njerëzve.

Prandaj, para se të shpërblejmë ose dënojmë, le të komunikojmë; para se të gjykojmë, le të kuptojmë; para se të kërkojmë bindje, le të ndërtojmë marrëdhënie.

Allahu na dhëntë urtësi në edukimin e fëmijëve tanë, na bëftë shembull të mirë për ta dhe na i bëftë ata prej njerëzve të mirë, të përgjegjshëm dhe të dobishëm.

Amin!

04/09/2026

Hutba

BELOHNUNG UND BESTRAFUNG IN DER KINDERERZIEHUNG

Alles Lob und aller Dank gebühren Allah, dem Allerbarmenden. Die herzlichsten Segens- und Friedensgrüsse seien mit unserem Propheten Muhammed (s.).

Verehrte Brüder und Schwestern!

Allah, der Erhabene, sagt im Qur’an: „Und Wir haben keinen Gesandten gesandt, ausser in der Sprache seines Volkes, damit er ihnen Klarheit verschaffe.“ (Ibrahim, 4)

Dieser Vers lehrt uns einen wichtigen Grundsatz der Erziehung: Es genügt nicht, von einem anderen Menschen etwas zu verlangen; wir müssen auch wissen, wie wir es ihm vermitteln. Dies gilt ganz besonders im Umgang mit unseren Kindern.

Oft bauen wir unsere Erziehung auf zwei Mitteln auf: Belohnung und Bestrafung. „Wenn du das machst, kaufe ich dir etwas.“; „Wenn du nicht auf mich hörst, nehme ich dir dein Handy weg!“ Auf den ersten Blick scheinen solche Methoden zu funktionieren. Doch die entscheidende Frage lautet: Was lernt das Kind dabei? Tut es das Gute, weil es verstanden hat, dass es gut und richtig ist, oder tut es dies lediglich, um eine Belohnung zu erhalten und einer Strafe zu entgehen?

Stellen wir uns ein Kind vor, das zum ersten Mal allein zum Bäcker geht, um Brot zu kaufen. Stolz kommt es zurück: „Ich habe es ganz allein geschafft!“ Wenn die Eltern es dafür sofort mit Geld belohnen, kann es passieren, dass seine Frage beim nächsten Mal nicht mehr lautet: „Darf ich wieder gehen?“, sondern: „Was bekomme ich dafür?“ Auf diese Weise kann eine schöne innere Motivation allmählich durch ein äusseres Interesse ersetzt werden.

Auch die Bestrafung birgt ihre Gefahren. Wenn ein Kind eine Regel verletzt und wir es lediglich bestrafen, ohne mit ihm darüber zu sprechen, lernt es nicht unbedingt, warum sein Verhalten falsch war. Möglicherweise lernt es nur eines: „Beim nächsten Mal muss ich besser aufpassen, dass ich nicht erwischt werde.“

Das Ziel der Erziehung ist deshalb nicht bloss momentaner Gehorsam, sondern die Entwicklung von Gewissen und Charakter.

Wenn unser Kind beispielsweise auf dem Spielplatz ein anderes Kind schlägt, genügt es nicht, es dazu zu zwingen, mechanisch „Entschuldigung!“ zu sagen. Vielmehr sollten wir ihm helfen, sich Fragen zu stellen wie: „Wie fühlt sich das Kind, das geschlagen wurde? Welchen Schmerz habe ich ihm zugefügt? Was kann ich jetzt tun, um die Situation wieder in Ordnung zu bringen?“ Auf diese Weise fördern wir Empathie und Verantwortungsbewusstsein.

Wenn das aggressive Verhalten dennoch anhält, müssen die Eltern eingreifen und es beenden. Sie können dem Kind aber erklären: „Ich kann nicht zulassen, dass du diesem Kind wehtust. Es ist meine Aufgabe, es davor zu schützen, von dir verletzt zu werden.“ Wir setzen also klare Grenzen, jedoch ohne Demütigung, Vergeltung und Gewalt.

Ein schönes Beispiel dafür finden wir auch im Verhalten des Propheten Muhammed (s.) gegenüber dem jungen Rafi’ ibn Amr, der Datteln mit Steinen bewarf. Der Prophet (s.) demütigte ihn nicht und machte ihm keine Angst. Vielmehr fragte er ihn zunächst, warum er dies tue, und erklärte ihm anschliessend, wie er sich verhalten sollte. Vor der Korrektur kamen das Gespräch und das Verstehen.

Kinder brauchen Grenzen, doch noch mehr brauchen sie Liebe, Respekt, Aufmerksamkeit und ein gewisses Mass an Selbstständigkeit. Anstatt jede gute Tat materiell zu belohnen, können wir sagen: „Ich habe gesehen, wie sehr du dich bemüht hast.“; „Mir hat gefallen, wie du deiner Schwester geholfen hast.“; „Wie hast du dich gefühlt, als du es ganz allein geschafft hast?“ So kaufen wir gutes Verhalten nicht mit Belohnungen, sondern helfen dem Kind, den Wert seines eigenen guten Handelns zu erkennen.

Auch Regeln innerhalb der Familie sollten, soweit dies möglich ist, gemeinsam mit den Kindern besprochen werden. Ob es um das Handy, das Internet, Aufgaben oder Verantwortlichkeiten geht: Das Kind sollte nicht nur lernen, was erlaubt ist und was nicht, sondern auch verstehen, warum eine bestimmte Grenze notwendig ist.

Liebe Eltern!

Manchmal wiederholen wir aus Müdigkeit jene Erziehungsmethoden, mit denen wir selbst aufgewachsen sind. Eine gute und bewusste Erziehung verlangt jedoch, dass wir uns fragen: Was wünsche ich mir von meinem Kind: blinden Gehorsam oder Respekt? Angst vor mir oder Vertrauen zu mir? Gutes Verhalten nur dann, wenn ich anwesend bin, oder ein Gewissen, das mein Kind auch dann leitet, wenn ich es nicht sehe?

Ein Kind ist nicht einfach jemand, der auf uns hören soll. Es ist ein uns anvertrautes Amanah, ein anvertrautes Gut, das wir darauf vorbereiten sollen, zu einem verantwortungsbewussten Menschen vor Allah, dem Erhabenen, und gegenüber seinen Mitmenschen heranzuwachsen.

Darum gilt: Bevor wir belohnen oder bestrafen, lasst uns miteinander sprechen. Bevor wir urteilen, lasst uns versuchen zu verstehen. Und bevor wir Gehorsam verlangen, lasst uns eine vertrauensvolle Beziehung aufbauen.

Möge Allah uns Weisheit bei der Erziehung unserer Kinder schenken. Möge Er uns zu guten Vorbildern für sie machen und unsere Kinder zu guten, verantwortungsbewussten und nützlichen Menschen heranwachsen lassen.

Amin!

31/08/2026

28/08/2026

Hutbe

EDUKIMI I FËMIJËVE NË KOHËN E MEDIAVE DIGJITALE

Të nderuar vëllezër dhe motra!

Jetojmë në një kohë në të cilën teknologjia po ndryshon me një shpejtësi të jashtëzakonshme. Çdo ditë shfaqen pajisje, aplikacione, lojëra dhe forma të reja komunikimi. Ato mund të na e lehtësojnë jetën, të na ndihmojnë në mësim e punë, por, nëse nuk dimë t'i përdorim, mund të bëhen burim problemesh për ne dhe veçanërisht për fëmijët tanë.

Hz. Aliu r.a. ka thënë: “Edukojini fëmijët tuaj për kohën e tyre dhe jo për kohën tuaj!”

Kjo porosi është shumë aktuale. Ne nuk mund t'i edukojmë fëmijët sikur interneti, telefoni i mençur dhe rrjetet sociale të mos ekzistonin. Por as nuk duhet t'i dorëzojmë fëmijët pa kufi në duart e teknologjisë. Detyra jonë është t'i mësojmë ta përdorin atë me përgjegjësi.

Ekspertët e edukimit mediatik theksojnë një parim themelor: prindërit duhet të jenë shembull. Nuk mund t'i themi fëmijës: “Lëre telefonin!”, ndërkohë që ne vetë e mbajmë vazhdimisht në dorë. Fëmijët më shumë mësojnë prej asaj që shohin tek ne sesa prej asaj që ua themi.

Prandaj duhet të krijojmë një kulturë familjare të përdorimit të mediave.

Në vitet e para të jetës, fëmija ka nevojë para së gjithash për fytyrën, zërin, prekjen dhe lojën me prindërit. Pajisja digjitale nuk mund ta zëvendësojë afërsinë njerëzore. Kur fëmija rritet, përdorimi i ekranit duhet të jetë i kufizuar dhe, sa është e mundur, i shoqëruar nga prindërit. Të shikojmë së bashku dhe të bisedojmë për atë që shohim.

Në kohën e ushqimit telefoni nuk duhet të jetë mysafiri kryesor në sofrën tonë. Edhe para gjumit ekrani duhet të largohet. Dhoma e gjumit duhet të mbetet vend pushimi, jo vend ku fëmija qëndron deri natën vonë në internet.

Me rritjen e fëmijës shtohet edhe përgjegjësia. Duhet t'ia mësojmë mundësitë, por edhe rreziqet e internetit. Jo çdo gjë që publikohet është e vërtetë. Ekzistojnë lajme të rreme, manipulime dhe përmbajtje të dëmshme. Ajo që publikohet në internet mund të mbetet aty për një kohë shumë të gjatë, edhe kur mendojmë se e kemi fshirë.

Kur vjen koha e smartfonit personal, pyetja nuk duhet të jetë vetëm: “Sa vjeç është fëmija?”, por edhe: “Sa i përgjegjshëm është?” A i kryen detyrat? A respekton marrëveshjet? A di të kërkojë ndihmë kur merr mesazhe të dyshimta? A është i gatshëm t'u tregojë prindërve kur përballet me diçka shqetësuese?

Sidomos pas moshës dymbëdhjetëvjeçare, prindi duhet të mbetet i pranishëm. Jo vetëm si kontrollues, por si këshillues, mbështetës dhe person tek i cili fëmija mund të drejtohet pa frikë. Duhet të bisedojmë hapur për privatësinë, shkarkimet ilegale, plagjiaturën, pornografinë, bullizmin dhe ofendimet në internet.

Të dashur prindër!

Mos e lini internetin ta edukojë fëmijën tuaj në vendin tuaj. Interesohuni se çfarë shikon, çfarë luan, me kë komunikon dhe çfarë përjeton. Por njëkohësisht mos harroni se teknologjia nuk është vetëm rrezik. Ajo mund të përdoret për mësim, kreativitet, kërkim të dijes, komunikim dhe zhvillim të aftësive.

Çështja pra nuk është vetëm sa minuta qëndron fëmija para ekranit, por edhe çfarë bën gjatë atyre minutave, me kë është dhe çfarë ndikimi ka kjo tek ai.

Le të vendosim rregulla të përbashkëta familjare: kohë pa telefona, sofrën pa ekrane, gjumin pa pajisje dhe, sipas nevojës, fikjen e internetit gjatë natës. Por këto rregulla duhet të vlejnë edhe për ne si prindër.

Në fund, parimi është i thjeshtë: ne duhet t'i përdorim pajisjet, e jo pajisjet të na përdorin neve.

Allahu na dhëntë urtësi në edukimin e fëmijëve tanë, na ndihmoftë të jemi shembull i mirë për ta dhe t'i ruajmë nga çdo gjë që dëmton mendjen, zemrën dhe moralin e tyre. Na mundësoftë që teknologjinë ta përdorim për të mirë, për dije dhe për dobi, e jo të bëhemi robër të saj.

Amin!