Pastorale Eenheid Onze-Lieve-Vrouw van Vrede regio Ieper

17/06/2026

ONTDEK, OVERWEEG, BEGRIJP
EN BID MET HET EVANGELIE VAN DEZE DAG
Woensdag (17/06/2026)
Mt.6,1-6.16-18

1 Hoed je ervoor
je integriteit [gerechtigheid] niet te doen voor de mensen,
zodat je zou gezien zijn door hen.
Want dan vind je geen vergoeding
bij je Vader in de hemel.
2 Wanneer je dus [een daad van] tederheid doet,
bazuin dat dan niet voor je uit
zoals de huichelaars [hypocritai, voorbij het oordeel] doen
in de plaatsen van samenkomst [synagoge] en op straat
om door de mensen geëerd te worden.
Zeker, ik zeg jullie:
Ze hebben hun loon al!
3 Maar als jij [een daad van] tederheid doet,
moet je linkerhand niet weten wat je rechter doet,
4 zodat je [daad van] tederheid in het verborgene blijft.
En je Vader die in het verborgene ziet,
zal je vergoeden.
5 En wanneer je bidt,
wees dan niet zoals de huichelaars.
Zij houden ervan te staan bidden
in de synagogen en op de hoeken van de straten
om zich te tonen aan de mensen.
Zeker, ik zeg jullie:
Ze hebben hun loon al!
6 Maar als jij bidt,
ga dan in je binnenkamer,
sluit de deur en bid tot je Vader die in het verborgene is.
En je Vader die in het verborgene ziet,
zal je vergoeden.
16 En wanneer je vast,
zet dan geen somber gezicht, zoals de huichelaars.
Zij maken hun gezicht ontoonbaar
om de mensen te tonen dat ze vasten.
Zeker, ik zeg jullie:
Ze hebben hun loon al!
17 Maar als jij vast,
zalf dan je hoofd en was je gezicht
18 om je niet als vastende te tonen aan de mensen,
maar aan je Vader in het verborgene.
En je Vader die in het verborgene ziet,
zal je vergoeden.

OVERWEGING

Wie of wat mag mee jouw leven bepalen?
Verlang je ernaar dat mensen bewonderend naar je kijken,
of dat ze je gewoon goed vinden
– niet te hard, niet te vroom, niet te veel anders dan doorsnee?
Is dat waar je hart naar uitgaat:
gezien en gewaardeerd worden door mensen?
Jezus richt onze aandacht op een andere blik:
die van ‘je Vader die in het verborgene ziet’.
G-d ziet verder dan wat zichtbaar is.
Hij kent niet alleen onze woorden en daden,
maar ook wat diep in ons verborgen leeft.
Wie dat werkelijk tot zich laat doordringen,
ontdekt een diepe vrijheid.
Voor G-d hoef je niet
voortdurend op zoek te gaan naar bevestiging,
jezelf niet anders voor te doen.
Je hoeft geen rol te spelen.
Je mag eenvoudig bestaan!
Zo verliest het oordeel van anderen iets van zijn macht
– menselijke waardering doet goed
(en daar is niets mis mee),
maar het hoeft niet te bepalen wie je bent
– en ontstaat er ruimte, vrede en tevredenheid,
omdat je weet dat je gekend bent.
G-d kent jou als een Vader:
liefdevol, geduldig en trouw.
Het geeft rust …
een vrijheid om van daaruit te mogen leven.

CONTEXT EN TOELICHTING

Het evangelie van Matteüs 6,1-6.16-18
maakt deel uit van de Bergrede,
een centrale en uitgebreide onderwijzing van Jezus,
waarin Hij de principes van het leven
volgens Gods wil uiteenzet.
Het richt zich op de innerlijke houding van de gelovige
en waarschuwt tegen hypocrisie
en uiterlijk vertoon in religieuze praktijken.
Het biedt richtlijnen voor hoe men aalmoezen moet geven,
moet bidden en moet vasten.

Context

1. De Bergrede (Matteüs 5-7)
De Bergrede is een oproep tot een diepere gerechtigheid,
die verder gaat dan de letter van de Wet.
In hoofdstuk 6 richt Jezus zich
op drie fundamentele aspecten
van religieus leven in de joodse traditie:
aalmoezen geven, bidden en vasten.
Deze praktijken waren van groot belang,
maar Jezus wijst
op het gevaar van uiterlijk vertoon en eigenbelang.

2. Achtergrond
In de tijd van Jezus was het gebruikelijk
dat religieuze praktijken zichtbaar werden uitgevoerd
om sociale status en religieuze ijver te tonen.
Jezus benadrukt echter dat ware gerechtigheid
voortkomt uit een oprecht hart
en een persoonlijke relatie met God,
niet uit de behoefte aan menselijke erkenning.

Toelichting bij de tekst

Matteüs 6,1-4: Aalmoezen geven
Jezus begint met een waarschuwing:
Aalmoezen geven is een daad van barmhartigheid,
maar het moet in stilte gebeuren,
zonder de aandacht op jezelf te vestigen.
Jezus wijst op het gevaar van “bazuinen”
bij het geven van aalmoezen,
wat symbool staat voor het zoeken naar publieke erkenning.

Belangrijkste boodschap:

Doel: Aalmoezen geven
is een uiting van liefde en zorg voor de naaste,
niet een middel om jezelf te verheerlijken.
Innerlijke houding:
Het moet gebeuren vanuit een oprechte intentie
en niet voor menselijke lof.
De uitspraak
“Laat uw linkerhand niet weten wat uw rechter doet”
benadrukt dat de daad zo discreet moet zijn
dat zelfs de gever zichzelf niet op de borst klopt.

Matteüs 6,5-6: Bidden
Jezus waarschuwt tegen bidden
als een vorm van zelfverheerlijking.
Hij bekritiseert de “huichelaars”
die bidden om door anderen gezien te worden,
en moedigt aan om in stilte en afzondering te bidden.

Belangrijkste boodschap:

Doel: Bidden
Is een persoonlijke ontmoeting met God,
geen publieke vertoning.
Innerlijke houding:
Eenvoud en oprechtheid zijn belangrijker
dan veel woorden of uiterlijk vertoon.
De “binnenkamer” symboliseert
een ruimte van intimiteit met God,
waar de gelovige zich volledig kan richten
op de relatie met Hem.

Matteüs 6,16-18: Vasten
Vasten is een religieuze praktijk
die vaak gepaard ging
met uiterlijke tekenen van rouw en inkeer,
zoals een somber gezicht.
Jezus waarschuwt tegen het gebruik
van vasten om bewondering te wekken.
In plaats daarvan moedigt Jezus aan
om zich te wassen en te verzorgen,
zodat het vasten een persoonlijke zaak blijft
tussen de gelovige en God.

Belangrijkste boodschap:

Doel: Vasten
is een middel tot inkeer,
niet een manier om anderen te imponeren.
Innerlijke houding:
Het gaat om nederigheid, zelfbeheersing
en een oprecht verlangen om dichter bij God te komen.

Theologische kern
De rode draad in deze passage
is de oproep tot oprechtheid en het vermijden van hypocrisie.
Jezus benadrukt dat de waarde van religieuze praktijken
niet zit in hun zichtbaarheid,
maar in de intentie waarmee ze worden uitgevoerd.
Hij nodigt zijn volgelingen uit
om te leven voor Gods ogen
en niet voor menselijke erkenning.

“Uw Vader, die in het verborgene ziet, zal het u vergelden.”

Dit “verborgene”
verwijst naar de innerlijke houding van het hart.
Het gaat niet om uiterlijk vertoon,
maar om een authentieke relatie met God.
God ziet het hart en beloont diegenen
die Hem oprecht zoeken.

Actualisering
Deze tekst blijft relevant,
vooral in een tijd waarin sociale media en publieke erkenning
een grote rol spelen.
Goede daden, gebed en vasten
kunnen gemakkelijk veranderen in een middel
om jezelf te profileren,
in plaats van een uiting te zijn
van oprechte liefde en toewijding.

Vragen ter reflectie:
Waarom doe ik wat ik doe?
Is mijn intentie oprecht?
Zoek ik erkenning van mensen, of richt ik mij op God?
Hoe kan ik meer aandacht geven
aan mijn innerlijke houding in plaats van mijn uiterlijk gedrag?

Samenvatting
In Matteüs 6,1-6.16-18 roept Jezus op
tot een oprecht geloof,
waarin aalmoezen, gebed en vasten worden beoefend
zonder schijnheiligheid of behoefte aan menselijke lof.
Hij benadrukt dat ware gerechtigheid voortkomt
uit een zuiver hart en een persoonlijke relatie met God.
Deze passage is een uitnodiging
tot eenvoud, nederigheid en leven voor het aangezicht van God.

GEBED

G-d,
Vader die in het verborgene ziet,
keer mijn hart naar U toe.
Bevrijd mij
van de drang om gezien te worden,
van het verlangen om indruk te maken,
van de angst om niet goed genoeg te zijn
in de ogen van anderen.

Leer mij goed te doen
zonder bazuin,
zonder berekening,
zonder heimelijke honger naar waardering.

Laat mijn daden van tederheid
eenvoudig en waarachtig zijn:
niet om mezelf groter te maken,
maar om een ander nabij te zijn;
niet om geprezen te worden,
maar omdat liefde haar weg zoekt.

Breng mij in mijn binnenkamer,
daar waar niemand hoeft te kijken,
daar waar ik geen rol hoef te spelen,
daar waar ik voor U mag staan
zoals ik ben.

Sluit de deur
voor het lawaai van buiten,
voor de stemmen die mij beoordelen,
voor de druk om mijzelf te bewijzen.
En open in mij
een stille ruimte
waar ik U kan ontmoeten,
waar ik mag ademen,
waar ik mag weten:
ik ben gekend,
ik ben geliefd,
ik hoef mij niet anders voor te doen.

Leer mij vasten
van alles wat mij bindt:
van ijdelheid,
van schijn,
van vergelijking,
van de voortdurende zoektocht
naar bevestiging.

Zalf mijn hoofd
met vreugde en vertrouwen.
Was mijn gezicht
met eenvoud en vrede.
Maak mij vrij
om te leven voor uw aangezicht,
niet gevangen in het oordeel van mensen,
maar gedragen door uw liefde.

G-d,
U die ziet wat verborgen is,
vorm in mij een oprecht hart.
Laat mijn integriteit
niet bestaan uit wat zichtbaar is,
maar uit wat waar is.

Laat mijn gebed
geen vertoning zijn,
maar ontmoeting.
Laat mijn soberheid
geen somberheid zijn,
maar ruimte voor U.

En wanneer niemand het ziet,
wanneer niemand het prijst,
wanneer niemand het weet,
laat het dan genoeg zijn
dat U het ziet.

Want U kent mij
als een Vader:
liefdevol,
geduldig,
trouw.
In die blik
wil ik rusten.
Vanuit die liefde
wil ik leven.
Amen.

16/06/2026

Deze week valt het zesde Otheo Magazine in de bus van al onze abonnees. Wat mag je verwachten?

16/06/2026

Na goed een jaar kunnen we zeggen dat paus Leo XIV met zijn geïnspireerd leiderschap de hoge verwachtingen weet in te lossen, vindt Lieve Wouters.

16/06/2026

Hoewel het opvangcentrum voor asielzoekers in de vroegere legerkazerne in Ieper sluit tegen het einde van het jaar, blijven de medewerkers inzetten op verbinding met de buurt. Dat doen ze met een opendeurdag op zondag 5 juli. Op het programma staat onder meer rondleiding, een kunstroute en exotische zoetigheden.

Hoewel het opvangcentrum voor asielzoekers in de vroegere legerkazerne in Ieper sluit tegen het einde van het jaar, blijven de medewerkers inzetten op verbinding met de buurt. Dat doen ze met een opendeurdag op zondag 5 juli. Op het programma staat onder meer rondleiding, een kunstroute en exotische...

16/06/2026

De oorlog in Oekraïne duurt al even lang als de Eerste Wereldoorlog. Tussen Ieper en Nieuwpoort liggen tientallen militaire begraafplaatsen als doodstille getuigen van de gruwel die tussen 1914 en 1918 plaatsgreep in de Belgische Westhoek. Na de wereldbrand verrees in Diksmuide een kruistoren met i...

16/06/2026

ONTDEK, OVERWEEG, BEGRIJP
EN BID MET HET EVANGELIE VAN DEZE DAG
Dinsdag (16/06/2026)
Mt.5,43-48

43 Jullie hebben gehoord dat er gezegd is:
Je zult wie je nabij is daad-werkelijk liefhebben
en je vijand haten. [Lev.19,18]
44 Ik echter zeg jullie:
Heb je vijanden daad-werkelijk lief,
zegen wie jou vervloekt,
doe goed aan wie jou haat
en bid voor wie jou vervolgt.
45 Dan worden jullie kinderen van de Vader in de hemelen,
want hij laat zijn zon opgaan over slechten en goeden
en laat het regenen over integeren en niet-integeren.
46 Want als jullie [alleen] liefhebben wie jullie liefheeft,
wat is dan je verdienste?
Doen de tollenaars [die hun eigen volk uitbuiten] niet hetzelfde?
47 En als jullie alleen je vrienden begroeten [= zegenen met vrede],
wat doe je dan extra?
Doen de niet-Joden [die volgens de wet buiten Gods plan vielen] niet hetzelfde?
48 Wees dus volkomen integer
zoals jullie Vader in de hemelen volkomen integer is.

OVERWEGING

Hoe ‘hyper-menselijk’ Jezus’ boodschap – én zijnswijze – is,
brengt Matteüs allemaal samen in de Bergrede.
Voor een goed begrip is het belangrijk
het onderscheid te blijven maken
tussen ‘super-menselijk’ en ‘hyper-menselijk’.
De aanbevelingen van Jezus zullen we niet bereiken
op basis van onze ‘superkrachten’,
hoezeer allerlei media daartoe ook oproepen –
en helaas dat ook nogal in de opvoeding binnensluipt.
Aangezien wij ménselijk zijn,
en en alle beperkingen
die daaruit voortvloeien niet mogen ontkennen,
zijn wij simpelweg níet zo’n supermensen.
Uit onszelf geraken wij niet veel verder
dan ‘goed zijn voor de goeden’ (en haten wie ons haten).

‘Hyper-menselijk’ – dat is:
een stap verder gaan
dan wat uit onze eigen menselijke krachten mogelijk is –
kunnen we maar worden,
als wij ons laten meenemen
door die G-ddelijke kracht van ‘overmaatse’ liefde.
En zoals gisteren al gezegd, maar evenzeer herhaald:
Nee, makkelijk is dat niet,
mooi en meer-mens-makend is dat wél!

CONTEXT EN TOELICHTING

1. Plaats in het Matteüsevangelie
Matteüs 5,43-48 maakt deel uit van de Bergrede - Matteüs 5–7.
In deze rede geeft Jezus onderricht
over het leven in het Koninkrijk van God.
Deze passage is het zesde en laatste voorbeeld
van Jezus’ reeks uitspraken:

“Jullie hebben gehoord dat gezegd werd… Maar Ik zeg jullie…”

In deze voorbeelden verdiept Jezus de Wet.
Hij schaft de Wet niet af,
maar brengt haar tot haar volle bedoeling:
niet alleen uiterlijk correct handelen,
maar leven vanuit een hart dat gevormd is door Gods liefde.

2. De tekst in grote lijnen
In Matteüs 5,43-48 zegt Jezus:

men kent het gebod: “Heb uw naaste lief”
daartegenover werd vaak gedacht: “en haat uw vijand”
Jezus zegt echter:
“Heb uw vijanden lief en bid voor wie u vervolgen”
zo worden de leerlingen kinderen van de Vader in de hemel
want God laat zijn zon opgaan over goeden én slechten
daarom besluit Jezus:
“Wees dus volmaakt, zoals jullie hemelse Vader volmaakt is.”

3. “Heb uw naaste lief”
De uitspraak “Heb uw naaste lief” verwijst naar Leviticus 19,18:

“U zult uw naaste liefhebben als uzelf.”

In de Joodse traditie was dit een belangrijk gebod.
De vraag was echter vaak: wie is mijn naaste?
Sommigen beperkten “naaste” vooral tot:

volksgenoten,
familie,
vrienden,
mensen van dezelfde religieuze gemeenschap.

Jezus doorbreekt die beperking.
Liefde mag niet alleen gericht zijn op wie dicht bij ons staat.

4. “En haat uw vijand”
De woorden “haat uw vijand”
staan niet letterlijk als gebod in de Wet van Mozes.
Jezus citeert hier waarschijnlijk
een gangbare houding of interpretatie:
als je je naaste moet liefhebben,
dan zou je je vijand mogen haten.
In de tijd van Jezus leefde Israël
bovendien onder Romeinse bezetting.
Vijanden waren dus niet alleen persoonlijke tegenstanders,
maar konden ook zijn:

bezetters,
vervolgers,
religieuze tegenstanders,
mensen die de gemeenschap bedreigden.

Tegen die achtergrond klinkt Jezus’ oproep bijzonder radicaal.

5. Liefde voor de vijand
Jezus zegt:

“Heb uw vijanden lief en bid voor wie u vervolgen.”

Deze liefde betekent niet noodzakelijk
dat men warme gevoelens moet hebben voor een vijand.
Het gaat eerder om een actieve houding:

het kwaad niet met kwaad vergelden,
de ander niet reduceren tot vijand,
bidden voor wie je pijn doet,
blijven zoeken naar het goede,
weigeren om haat het laatste woord te geven.

Voor Jezus is liefde niet alleen sympathie,
maar een keuze om het goede van de ander te willen.

6. God als voorbeeld
Jezus motiveert deze opdracht door te wijzen op God zelf:

“Hij laat zijn zon opgaan over slechten en goeden,
en laat het regenen over rechtvaardigen en onrechtvaardigen.”

Gods goedheid is ruim en overvloedig.
Zon en regen
zijn in een agrarische samenleving tekenen van leven, vruchtbaarheid en zegen.
God geeft deze levensgaven niet alleen aan mensen
die goed of rechtvaardig zijn, maar ook aan wie tekortschieten.
Zijn liefde is niet beperkt tot wie haar “verdient”.
Daarom moeten leerlingen van Jezus leren liefhebben
zoals de Vader liefheeft.

7. Meer dan gewone wederkerigheid
Jezus stelt twee kritische vragen:

“Als jullie liefhebben wie jullie liefhebben,
wat voor loon verdienen jullie dan?”
“En als jullie alleen je broeders groeten,
wat doen jullie dan voor bijzonders?”

Iedereen kan liefhebben wie hem liefheeft.
Zelfs tollenaars en heidenen doen dat, zegt Jezus.
Daarmee bedoelt Hij niet dat deze mensen waardeloos zijn,
maar dat gewone wederkerigheid
nog niet de bijzondere levensstijl van het Koninkrijk is.
De leerling van Jezus wordt geroepen tot méér:

niet alleen teruggeven wat men ontvangt,
niet alleen goed zijn voor de eigen groep,
niet alleen vriendelijk zijn voor wie vriendelijk is,
maar liefde tonen
waar dat menselijk gezien niet vanzelfsprekend is.

8. “Wees volmaakt”
De passage eindigt met:

“Wees dus volmaakt, zoals jullie hemelse Vader volmaakt is.”

Het woord “volmaakt” kan misverstand oproepen.
Het betekent hier niet dat een mens foutloos
of zonder zwakheid moet zijn.
Het gaat eerder om:

heelheid,
volwassenheid,
onverdeelde toewijding,
liefde zonder grenzen,
leven overeenkomstig Gods karakter.

In Lucas 6,36 klinkt een parallelle uitspraak:

“Wees barmhartig zoals jullie Vader barmhartig is.”

Dat helpt om Matteüs te verstaan:
“volmaakt zijn” betekent vooral
volmaakt zijn in liefde en barmhartigheid.

9. Theologische betekenis
Deze tekst laat zien
dat Jezus’ ethiek geworteld is in Gods eigen handelen.
De mens moet niet alleen regels naleven,
maar Gods manier van liefhebben weerspiegelen.
Belangrijke accenten zijn:

God is goed voor allen.
Liefde mag niet beperkt blijven tot de eigen kring.
Vijandschap wordt niet overwonnen door haat, maar door liefde.
Gebed voor vervolgers is een concrete vorm van vijandsliefde.
De leerling van Jezus wordt geroepen
om zichtbaar kind van de Vader te zijn.

10. Actualisering
Deze tekst blijft uitdagend.
Vijanden liefhebben betekent niet
dat onrecht goedgekeurd wordt of dat grenzen niet nodig zijn. Jezus vraagt niet om naïviteit of passiviteit tegenover kwaad.
Wel vraagt Hij om een houding die niet door haat beheerst wordt.
Vandaag kan dit betekenen:

bidden voor mensen met wie men in conflict leeft,
weigeren om wraak te zoeken,
proberen de menselijkheid van de ander te blijven zien,
bruggen bouwen waar mogelijk,
rechtvaardigheid zoeken zonder verbittering,
kwaad bestrijden zonder zelf door haat gevormd te worden.

Kernboodschap
Matteüs 5,43-48 roept op tot een liefde
die verder gaat dan natuurlijke sympathie of wederkerigheid.
Jezus nodigt zijn leerlingen uit
om Gods universele goedheid na te volgen:
een liefde die zelfs de vijand omvat.
De passage kan worden samengevat in één zin:
Wie kind van de hemelse Vader wil zijn,
wordt geroepen lief te hebben zoals Hij liefheeft:
ruim, vrijgevig en zonder grenzen.

GEBED

Gij, Vader in de hemelen,
Gij die uw zon laat opgaan
over goeden en slechten,
Gij die regen geeft
aan integeren en niet-integeren,
leer ons liefhebben
zoals Gij liefhebt.

Wij erkennen eerlijk
dat wij vaak niet verder komen
dan liefde voor wie ons liefheeft,
vriendelijkheid voor wie ons goedgezind is,
en vrede voor wie ons vrede geeft.

Onze menselijke kracht is beperkt.
Wij zijn geen supermensen.
Wij dragen kwetsuren mee,
angst, boosheid, vermoeidheid,
en soms ook het verlangen
om ons af te sluiten
voor wie ons pijn doet.

Maar Gij roept ons verder.
Niet bovenmenselijk,
alsof wij alles uit onszelf zouden kunnen,
maar hyper-menselijk:
meegenomen door uw overmaatse liefde,
gedragen door uw Geest,
gevormd naar het hart van Jezus.

Heer Jezus,
Gij zegt ons:
heb je vijanden daad-werkelijk lief,
zegen wie jou vervloekt,
doe goed aan wie jou haat,
bid voor wie jou vervolgt.

Geef ons de moed
om haat niet met haat te beantwoorden.
Geef ons de vrijheid
om niet gevangen te blijven
in wrok of vergelding.
Geef ons een hart
dat de ander niet vastzet
in het kwaad dat hij of zij gedaan heeft.

Leer ons bidden
voor wie ons kwetst.
Niet om onrecht goed te praten,
niet om grenzen uit te wissen,
niet om onszelf te verliezen,
maar om niet door haat
gevormd te worden.

Maak ons integer, Vader,
volkomen gericht op uw liefde.
Laat ons doen wat méér is
dan gewone wederkerigheid.

Laat ons vrede wensen
ook waar afstand is,
goedheid zoeken
ook waar weerstand leeft,
menselijkheid bewaren
ook waar vijandschap groeit.

Moge uw liefde in ons
groter worden dan onze angst,
sterker dan onze boosheid,
dieper dan onze kwetsuren.

Maak ons tot kinderen van U:
mensen die iets zichtbaar maken
van uw ruime goedheid,
uw stille trouw,
uw overvloedige barmhartigheid.

En wanneer het ons niet lukt,
wanneer wij opnieuw klein, hard
of gesloten worden,
breng ons dan terug
naar Jezus,
die ons voorgaat
op de weg van liefde zonder grenzen.
Amen.

15/06/2026

Een verdiepend gesprek over gemengde religieuze relaties in Vlaanderen en Nederland, waarin liefde, identiteit en maatschappelijke structuren samenkomen. De podcast verkent hoe koppels omgaan met…

15/06/2026

Een primeur is de kaaswereld: voor het eerst is bier van de Sint-Sixtusabdij van Westvleteren als ingrediënt in een kaas gebruikt. Het gaat om een samenwerking met de Abbaye du Mont des Cats in Noord-Frankrijk.

15/06/2026

VADERS
Vaders hebben een ander imago dan moeders. Ze laten peuters op hun schouders klimmen en duwen schommels soms net iets te hoog. Ze leren hun kinderen fietsen en vuur maken. Ze koken stevige en eenvoudige kost die iedereen lekker vindt.
Maar vaders kunnen ook prima vliegjes uit je oog halen of een pleister op je knie plakken. Ze weten alles over vleermuizen en roofvogels en als je geluk hebt, zelfs over dinosaurussen.
Soms zijn ze moe of hebben ze geen tijd. Maar als ze er voor je zijn, gaat de wereld open. Ze verliezen je nooit uit het oog, want je zit voor altijd in hun hart. Al vanaf dat allereerste moment, toen je moeder half buiten westen was maar zij al op scherp stonden.
Ook als je ouder wordt, willen ze weten hoe het met je gaat. Ze zijn zo fier op jou dat ze het nauwelijks gezegd krijgen.
Vaders hebben of hadden ook vaders. En jij zult ooit misschien zelf over iemand vaderen of moederen. Zo gaat het leven verder. Een eindeloze stoet van vaders, moeders en kinderen. Gewild en geliefd door ons aller Vader-Moeder, die van ons houdt zoals we zijn en in ons gelooft en erop vertrouwt dat we er het beste van maken.
Precies zoals mensenvaders dus.
Gelukkige Vaderdag!
(Otheo.be, photo by Kimmy Williams on Unsplash)

15/06/2026

ONTDEK, OVERWEEG, BEGRIJP
EN BID MET HET EVANGELIE VAN DEZE DAG
Maandag (15/06/2026)
Mt.5,38-42

38 “Jullie hebben gehoord dat er gezegd is:
Een oog voor een oog, een tand voor een tand. [Ex.21,24]
39 Ik echter zeg jullie:
Bied geen weerstand tegen wie jou kwaad doet,
maar als iemand jou op je rechterwang slaat,
keer ook de andere naar hem toe.
40 En als iemand je voor het gerecht wil dagen
en je onderkleding afnemen,
laat hem ook je bovenkleding.
41 En als iemand je opeist één mijl met hem mee te gaan,
ga er twee met hem mee.
42 Geef aan wie jou iets vraagt,
en keer je niet af van wie iets wil lenen van jou.”

OVERWEGING

Dat ‘oog voor een oog’ kan ons nogal wreed overkomen,
maar eigenlijk was het al
een vermenselijking van de vergelding voor geleden schade.
Geen wilde wraak meer, maar een afgewogen vergoeding.
Als we eerlijk diep in onszelf durven kijken,
is die ‘wilde wraak’
daar trouwens ook vaak als eerste reactie aanwezig.
Alleen als wij ervoor kiezen,
of het ons zo door de wet wordt opgelegd,
krijgen overwogen reacties de bovenhand.
Vermenselijking dus.
Jezus – G-dmens als hij was,
en de uitnodiging is ook aan ons –
gaat daar nog een stuk bovenuit,
in een ‘hypermenselijke’ manier van reageren!
Door kwaad niet met een afgewogen kwaad te beantwoorden,
maar met goed,
stop je de kringloop
en breng je er iets goeds voor in de plaats!
Dáármee wordt dat ‘koninkrijk van G-d’ opgebouwd.
Toegegeven, makkelijk is dat niet,
wij zijn immers meestal ‘mensen in de middenmoot’.
Maar de uitnodiging is er wel,
en we zouden er des te menselijker op worden
– de mens op z’n mooist, zoals G-d die droomt …

CONTEXT EN TOELICHTING

1. Plaats binnen de Bergrede
Matteüs 5,38-42 maakt deel uit van de Bergrede van Jezus,
die loopt van Matteüs 5 tot en met 7.
In dit gedeelte onderwijst Jezus zijn leerlingen
over het leven in het Koninkrijk van God.
De verzen 38-42 behoren tot een reeks uitspraken
waarin Jezus telkens zegt:

“Jullie hebben gehoord dat gezegd werd… Maar Ik zeg jullie…”

Daarmee gaat Jezus niet simpelweg tegen de Wet in,
maar Hij brengt haar tot haar diepste bedoeling.
Hij laat zien dat gerechtigheid niet alleen uiterlijk gedrag betreft,
maar ook de houding van het hart.

2. De tekst in het kort
In Matteüs 5,38-42 verwijst Jezus naar de bekende regel:

“Oog om oog, tand om tand.”

Daarna zegt Hij dat men geen vergelding moet zoeken.
Hij geeft enkele concrete voorbeelden:

als iemand je op de rechterwang slaat,
keer hem ook de andere toe;
als iemand je onderkleed wil afnemen,
geef hem ook je bovenkleed;
als iemand je dwingt één mijl mee te gaan, ga er twee;
geef aan wie je vraagt en keer je niet af van wie wil lenen.

3. “Oog om oog, tand om tand”
De uitdrukking “oog om oog, tand om tand”
komt uit de Wet van Mozes, onder andere in:
Exodus 21,24
Leviticus 24,20
Deuteronomium 19,21

Deze regel wordt vaak verkeerd begrepen
als een aansporing tot wraak.
Oorspronkelijk had zij juist een beperkende functie:
vergelding mocht niet buitensporig zijn.
De straf moest in verhouding staan tot het aangedane kwaad.
Met andere woorden:
de wet moest voorkomen
dat een conflict uit de hand liep in een spiraal van wraak.

4. Jezus’ verdieping van de Wet
Jezus gaat verder dan de juridische beperking van wraak.
Hij roept zijn leerlingen op om niet te leven vanuit vergelding,
maar vanuit liefde, vrijheid en barmhartigheid.
Hij zegt niet alleen:

“Neem geen overdreven wraak.”

Maar veel radicaler:

“Laat wraak niet je houding bepalen.”

Jezus nodigt uit tot een levenshouding
waarin men kwaad niet met kwaad beantwoordt.

5. “Bied geen weerstand aan wie kwaad doet”
De uitspraak kan moeilijk klinken,
alsof Jezus passiviteit of onderwerping aan onrecht zou vragen.
De bedoeling is echter niet
dat kwaad zomaar goedgekeurd wordt.
Jezus spreekt over het weigeren van persoonlijke wraak.
Hij leert zijn leerlingen
om het kwaad niet te beantwoorden met dezelfde middelen.
Het gaat om een geweldloze houding
die de kringloop van vernedering, haat en vergelding doorbreekt.
Dit betekent niet dat christenen geen recht mogen zoeken
of onrecht niet mogen benoemen.
Het betekent wel dat zij dat niet doen vanuit haat of wraakzucht.

6. De rechterwang toekeren
Wanneer Jezus zegt:

“Als iemand je op de rechterwang slaat,
keer hem ook de andere toe,”

gaat het waarschijnlijk niet alleen om fysiek geweld,
maar ook om vernedering.
Een slag op de rechterwang werd vaak gezien als een belediging.
Jezus roept op om niet terug te slaan
en zich niet te laten meesleuren
in het spel van eer, schaamte en vergelding.
Wie de andere wang toekeert,
weigert om de ander
op dezelfde gewelddadige manier te beantwoorden.
Het is geen teken van zwakte, maar van innerlijke vrijheid.

7. Onderkleed en bovenkleed
Jezus zegt ook:

“Als iemand je voor het gerecht wil dagen
en je onderkleed wil nemen,
laat hem dan ook je bovenkleed.”

Het onderkleed was het gewone kledingstuk,
terwijl het bovenkleed ook als mantel
en soms als deken diende.
Volgens de Wet mocht men het bovenkleed van een arme
niet blijvend afnemen,
omdat hij het nodig had om zich ’s nachts te bedekken.
Jezus gebruikt hier een scherpe, bijna provocerende overdrijving.
Hij stelt de vraag:
ben je zo vrij van bezit
dat je niet door hebzucht, angst of bitterheid wordt beheerst?

8. Eén mijl gedwongen meegaan
In de Romeinse wereld
kon een soldaat iemand dwingen om een last te dragen.
Dit was vernederend
en herinnerde aan de overheersing door Rome.
Jezus zegt:

“Als iemand je dwingt één mijl mee te gaan, ga er twee met hem.”

Dat betekent niet dat onderdrukking goed is.
Maar de leerling van Jezus reageert niet slechts als slachtoffer.
Door vrijwillig verder mee te gaan dan gevraagd,
handelt hij vanuit vrijheid in plaats van dwang.
Het gebaar doorbreekt de logica van macht en vernedering.

9. Geven aan wie vraagt
Het slot:

“Geef aan wie iets van je vraagt,
en keer je niet af van wie van je wil lenen,”

past binnen de bredere Bijbelse oproep tot vrijgevigheid,
vooral tegenover armen en kwetsbaren.
Ook hier gaat het niet om naïviteit of onverantwoordelijkheid,
maar om een hart dat niet gesloten is.
Jezus vraagt een houding van beschikbaarheid,
mildheid en vertrouwen.

10. Theologische betekenis
Matteüs 5,38-42 laat zien
hoe Jezus zijn leerlingen oproept tot een gerechtigheid
die verder gaat dan minimale rechtvaardigheid.
Het Koninkrijk van God wordt zichtbaar waar mensen:

wraak weigeren;
kwaad niet met kwaad beantwoorden;
bezit niet absoluut maken;
geweldloos reageren;
vrijgevig leven;
de waardigheid van de ander blijven zien.

Deze tekst staat in nauwe verbinding
met het volgende gedeelte, Matteüs 5,43-48,
waar Jezus spreekt over liefde voor de vijand.

11. Samenvatting
Matteüs 5,38-42 is een radicale oproep
tot een nieuwe levenshouding.
Jezus schaft gerechtigheid niet af,
maar bevrijdt haar van wraakzucht.
Hij vraagt zijn leerlingen om de spiraal van kwaad,
vergelding en vernedering te doorbreken.
De kern is:

De leerling van Jezus reageert niet vanuit wraak,
maar vanuit liefdevolle vrijheid.

GEBED

G-d,
bron van barmhartigheid en vrede,
U kent wat in mij leeft.
U weet hoe snel mijn hart
zich sluit wanneer mij onrecht wordt gedaan.
U kent mijn eerste neiging
om terug te slaan,
terug te kwetsen,
terug te geven wat ik ontvangen heb.

Leer mij, Heer,
de weg van Jezus te gaan:
niet de weg van wraak,
niet de weg van bitterheid,
maar de weg van liefdevolle vrijheid.

Geef mij de kracht
om kwaad niet met kwaad te beantwoorden.
Geef mij de moed
om de kringloop van vernedering en vergelding
niet verder te voeden.
Geef mij de wijsheid
om onrecht te benoemen
zonder haat in mijn hart te laten groeien.

Wanneer iemand mij kwetst,
bewaar mij dan voor harde woorden.
Wanneer iemand mij kleineert,
laat mij mijn waardigheid niet verliezen.
Wanneer iemand meer van mij vraagt
dan ik wil geven,
help mij te onderscheiden
wat liefde vraagt
en wat vrijheid mogelijk maakt.

Maak mijn hart ruim,
niet naïef, maar mild;
niet zwak, maar sterk in vrede;
niet onderworpen aan kwaad,
maar vrij om goed te doen.
Leer mij de andere wang toe te keren
niet uit angst,
maar uit innerlijke kracht.

Leer mij een tweede mijl te gaan
niet als slachtoffer,
maar als mens die zich niet laat bepalen
door dwang of bitterheid.

Maak mij vrij van bezit
dat mijn hart verhardt.
Open mijn handen
voor wie vraagt,
voor wie tekortkomt,
voor wie een beroep op mij doet.

Jezus,
U hebt ons getoond
hoe het Koninkrijk van G-d groeit:
waar wraak ophoudt,
waar barmhartigheid begint,
waar mensen weigeren
elkaar te herleiden tot vijand.

Vorm mij tot zo’n mens:
menselijker dan mijn eerste reactie,
ruimer dan mijn gekwetstheid,
mooier dan mijn wraakgevoel.

Laat in mij iets zichtbaar worden
van de mens zoals U die droomt:
geweldloos, vrijgevig, waardig,
vol vrede en goedheid.
Amen.