07/06/2026
“Barmhartigheid wil Ik” : de roep die opricht en verandert
Het Woord van God van deze zondag brengt ons naar het hart van ons geloof: de barmhartigheid van God en zijn roep, altijd eerst, altijd gratis gegeven.
De profeet Hosea plaatst ons voor een veeleisende werkelijkheid. God neemt geen genoegen met een uiterlijke trouw. Hij zoekt niet alleen religieuze handelingen, hoe oprecht ook. Hij wil het hart. Hij wil een levende relatie, een diepe kennis van Hem. En toch stelt Hij de wankelheid van zijn volk vast, een trouw die vluchtig is, zoals de dauw in de ochtend.
Dat zou ons kunnen ontmoedigen. Maar dat is niet de bedoeling van deze boodschap. Want de barmhartigheid van God gaat altijd vooraf aan ons antwoord. God heeft ons niet lief omdat wij trouw zijn; Hij maakt ons trouw omdat Hij ons liefheeft. Dat is het vertrekpunt.
Het evangelie geeft ons een concreet beeld van die barmhartigheid. Jezus ziet Matteüs, zittend aan zijn tolhuis. Een man die slecht aangeschreven staat, vast in een moreel twijfelachtige situatie. En toch blijft Jezus daar niet bij stilstaan. Hij kijkt hem aan met een blik die roept, een blik die opricht. Hij zegt eenvoudig: “Volg Mij”. En Matteüs staat op.
Daar ligt de kern. De roep is eenvoudig, direct, zonder voorafgaande voorwaarden. Jezus vraagt niet dat Matteüs al veranderd is om Hem te volgen. Hij roept hem zoals hij is, om hem te veranderen.
Dat is een wezenlijke waarheid voor ons geestelijk leven. We zouden kunnen denken dat we eerst waardig moeten worden om op Gods roep te antwoorden, dat we eerst onze fouten moeten verbeteren, onszelf op orde moeten brengen. In werkelijkheid begint de verandering juist wanneer we antwoorden. De genade gaat vooraf en maakt de bekering mogelijk.
Maar dat antwoord raakt heel ons leven. Matteüs staat op. Hij laat iets achter. Hij verlaat een zekerheid, een manier van leven, een gehechtheid. Barmhartigheid is geen gemakkelijke toegeeflijkheid. Zij is een kracht die de mens van binnenuit verandert.
Zij laat de dingen niet zoals ze zijn. Zij leidt naar een nieuw leven, naar een strijd, naar groei. Jezus volgen vraagt altijd om afstand doen, een echte keuze, soms kostbaar. Maar het is een weg naar vrijheid.
Wat de farizeeën in het evangelie ergert, is dat Jezus met zondaars eet. Zij begrijpen die nabijheid niet. Zij blijven in een logica van scheiding en uiterlijke zuiverheid. Jezus openbaart een andere logica: die van de arts die komt voor de zieken. Hij ontkent de zonde niet. Maar Hij weigert de mens tot zijn zonde te herleiden. Hij komt hem opzoeken waar hij is, om hem op te richten.
En Hij herinnert aan die beslissende waarheid: God wil barmhartigheid. Dat raakt ook ons. We kunnen trouw zijn aan de liturgie, gehecht aan de waarheid van het geloof, nauwgezet in onze praktijken. Dat is goed en nodig. Maar als de barmhartigheid ontbreekt, wordt alles droog, hard, soms zelfs onrechtvaardig.
Barmhartigheid staat niet tegenover de waarheid. Zij is de wijze waarop de waarheid volgens God wordt beleefd. Zij verandert onze blik op anderen. Zij leert ons in ieder mens iemand te zien die door God geroepen is, ook als hij nog ver weg is.
Zij verandert ook onze blik op onszelf. Want wij blijven allemaal mensen die vergeving nodig hebben. En het meest subtiele gevaar is dat we dat vergeten, dat we menen er al te zijn, dat we geen barmhartigheid meer nodig hebben.
Als we onszelf niet meer zien als ontvangers van barmhartigheid, worden we ook onbekwaam om haar te geven.
Vandaag gaat Jezus opnieuw voorbij. Hij kijkt ieder van ons aan. Hij blijft niet hangen bij onze grenzen of onze valpartijen. Hij roept. Die roep is persoonlijk. Zij is eenvoudig. Maar zij is ook veeleisend. Zij vraagt dat we opstaan, loslaten wat ons vasthoudt, en binnengaan in een nieuw leven.
Laten we die barmhartigheid ontvangen. Laten we ons door haar laten veranderen. En laten we zelf getuigen worden van die barmhartigheid in onze woorden, in onze oordelen en in onze daden. Want wie werd opgericht, kan niet blijven leven zoals tevoren. Hij wordt op zijn b***t een teken van Gods liefde.
La Vocation de saint Matthieu, Caravage (1571-1610), chapelle Contarelli de l'église Saint-Louis-des-Français, Rome