16/03/2020
Quarantaine in de veertigdagentijd
Viroloog van Ranst en de VRT nieuwssite refereerden uitgebreid naar vroegere quarantainemaatregelen tegen epidemies. We werden herinnerd aan de oorsprong van het woord ‘quarantaine’: de Venetianen plaatsten voor het eerst schepen uit besmette gebieden voor 40 dagen in quarantaine. Om jullie wat op te beuren in deze tijden van coronavirus, zochten we wat informatie op over eerdere epidemies in Antwerpen.
Op 13 juli 1439 sprak de schout van Antwerpen een vonnis uit tegen de houdster van een badstoof (bordeel): “overmits dat veele haestelinge van der haestiger ziecte, in de stove, die de selve Katline houdt, in der nacht gestorven zyn, & dat zy daer en boven rechtevoert de stove ophielt & stoefde, verbiedende hoeren familien dats niemand & seyde noch wt brachte, twelc emmers was om de gantze stad te punieren & in sterfte te brengen”. Het stilzwijgen van de bordeelhoudster over de pest in haar huis had de stad kunnen ruïneren en ter dood brengen. Later kwam er een ordonnantie dat handelshuizen, waar de ziekte werd vastgesteld, moesten gesloten worden.
In het midden van 1678 breekt er te Antwerpen een epidemie uit, gekend als de ‘Antwerpse ziekte’. Er was sprake van duizenden doden, onder wie grote aantallen kloosterlingen. Er stierven in 18 dagen niet minder dan 12 priesters jezuïeten in het Professiehuis, 23 predikheren in hun klooster en een groot getal minderbroeders. Ook bisschop Aubertus van den Eede bezweek aan de ziekte. De symptomen van de ziekte zijn nergens beschreven. In de registers van de magistraat wordt gesproken van “den tegenwoordigen overvloet van siecken in dese stadt, waer van noyt by memorie van menschen alhier is desgelycx gehoort noch gesien en is”. De stad werd gedurende maanden gemeden door bezoekers die er niet thuis hoorden.
De mensen uit vroegere tijden wisten gewoon niet wat hen overkwam en hadden er geen verweermiddelen tegen. Een stad in quarantaine zetten en laten uitzweten was de enige remedie. Ondanks alle moderne medische vooruitgang, kennis en wereldwijd onderzoek, blijkt de quarantaine ook nu nog altijd het ultieme redmiddel. Ze waren niet dom, onze voorouders.
