10/06/2026
Tu’ap**elulu uike 10 Taimi Angamaheni
1 Tu’i 18: 41-46
Matiu 5: 20-26
‘Aho fakamanatu kia Panepasa ko e ‘Apositolo.
Ko ha ki’i puipuitu’a pe ‘o Panepasa ketau ‘ilo mo fakamaheni kiai. Ko e ‘Apositolo pe ko e ngaue fakamisinale pe ko e kau fuofua muimui ‘eni kia Sesu ‘i hono ui koia ‘o e kau ‘Apositolo ‘e toko 72. ‘Oku ou tui pe ‘oku mahino pe ‘a e kehekehe ‘a e toko 12 mei toenga e kau ‘Apositolo ‘a ia ne kau ai ‘a Panepasa. Na’e falala’anga ‘aupito ‘a Panepasa he kamata’anga ‘o e Siasi he koia na’a ne taki mai ‘a Paula mo fakataukei ki he toenga ‘o e kau ‘Apositolo. Na’e fanau’i pe ‘a Panepasa ia he famili Kalisi he kolo ko Saipalo ki he famili pe na’e ma’u me’a. Ko e ‘uhinga foki e Panepasa ia ko e “foha ‘o e fakalofolahi” pea ko hono fakaiku ia pea ‘oku tala ai e ha’a ‘oku ne ha’u mei ai. Ko hono hingoa ia ki mu’a ko Sosefo pea na’e ave ‘o ako ‘i Selusalema. Ki he faiako ko Kamaliele pe ko e faiako tatau pe na’e ako ai ‘a Paula. ‘Oku pehe he hisitolia na’a ne fanongo ai ki he taha ‘o e ngaahi malanga ‘a Sesu. Ko e me’a pe ne mahino he hisitolia ko ‘ene fakatau ‘ene koloa pea foaki ‘ene pa’anga ki he Siasi. Ko hono fakamo’oni ia ‘ene foaki ‘ene mo’ui ke muimui mo talaki e Ongoongo lelei ‘a Kilisito. ‘Oku hange pe ‘ete talanoa kia Panepasa ko ha’ate talanoa kia Paula ko e ongo ‘Apositolo na’e ui makehe pe ‘e Sesu ki he kau Senitaile. Ko ‘ene tokoua ‘aki ‘a Sione Ma’ake na’e toki kau he fononga fakamisiona mo Paula pea ne hoko aj ko e fuofua tohi ‘o e Ongoongo lelei.
Si’i kainga ke tau kei hoko atu pe mu’a he Ongoongo lelei ‘o e ngaahi fakamonu’ia. Matiu vahe 5: 20-26 ko e liliu ia e malanga ‘a Sesu ki he imisi pe tu’unga haa ki tu’a e fekau ‘a Mosese. Ka e foki e tokanga ki he tu’unga ‘o e loto e kau ‘Apositolo pe ‘oku ui ko e hypothesis pe ko e tu’unga fakakaukau. ‘I he Ongoongo ko ‘eni ‘a Matiu ‘oku 6 ‘a e fa’ahinga fakahinohino fakakaukau ko ‘eni ‘a Sesu. Ko e ‘aho ni leva ko e taha ia e fakahinohino koia ‘o fekau’aki moe ‘ita. Ko hono toe fakalea ‘e taha ‘o pehe ko ho’o fakalelei mo e tokotaha pe ko ho’o kaunga’api. Ko e imisi tatau peia ‘oku ke ma’u he taimi tatau ‘oku ke fakalelei aipe ki he ‘Otua. ‘Oku ‘ikai ketau lava ‘o pehe ‘oku ou tauhi ‘ofa ki he ‘Otua ka ‘oku ke vaa kovi mo ha taha. ‘Oku ‘ikai ko e lotu ia keke sai pe ko e ki he ‘Otua kake vakovi koe mo ho’o kainga. Ko e lotu ia ‘oku hake ua pea lahi taha he ‘aho ni, ko e kee tau lau mo e kapekape. Ko ‘ene a’u pe ki he Sapate ‘oku ‘ehi atu ki he lotu pea toe kovi kapau ko e Katolika. Ko e kee mo lau kovi mo kapekape ki he kakaj ka e ‘ehi atu pe he ‘Aho Tapu ‘i tali’eiki!
Ko e kamata foki e fakahinohino ko ‘eni ‘a Sesu ko hono hiki hake ‘ene kau ‘Apositolo ke kehe mei he faitotonu e kau Falesi. ‘Oku ‘ikai ke fiema’u ‘e Sesu ke hange ko e sivi koloa pe ke lava. Ko e finangalo ‘a Sesu ke haohaoa pe maaka peseti ‘e 100, he ko e p**e’anga ‘o hevani ‘oku fiema’u peseti ‘e 100. ‘Oku ‘ikai fiema’u koloa pe pe malo pe ‘a finangalo ‘a Sesu ka ko e fiema’u kakato pe ‘etau faitotonu. ‘Oku ‘uhinga ia ke ‘oua ‘e hange koe kau Falesi mo e kau Sikalaipe. Ko ‘enau fakakaukau ‘oku nau haohaoa ka ko e me’a peia ‘oku nau fakahoko. Ko e tauhi pe vaa ki he ‘Otua kae nofo fehi’a mo fakavahavaha’a ‘i he nofo moe lotu. Ko e kole ko ‘eni ‘a Sesu ne fakahoko ki he ‘ene kau ‘Apositolo he ko e kakai ne ‘ikai ke ako pe ma’u ha mahino. Ka ko e ‘uhinga ‘a Sesu ko e faitotonu ‘i loto ka ‘oku ‘ikai ko e sino haa mai pe ko e fakangalingali. He koe mo’ui ia moe founga e kau Falesi mo e kau Sikalaipe ko tu’a pe ‘oku matamata lelei.
Ko e fakaafe ia ‘a Sesu ke tau sio mu’a ki loto pe ko e mafu ‘o ‘ene ui pe ko e fekau ‘o e funga mo’unga. Ka ko e fa’ahinga hinohino ‘eni ‘a Sesu ‘oku ui ko hotau to ‘anga fakalaumalie peia. ‘Oku fekaunga’aki ia mo e ‘ita pe ko e fanau’i mei he fekau ‘e 10 ke ‘oua na’a tau fakapo! Ka ko e kumi ia ko he aka ‘o e tamate pea ‘oku fanau’i ia ‘e he ‘ita. Ka ko e ‘ita ‘oku ne fanau’i e fehi’a pea ko e fehi’a ‘oku ne fanau’i e tamate he loto. ‘Oku ou manatu ki he taha e akonaki e Patele ‘o pehe ke tuku e kofesio ‘o pehe I hate pe ‘oku ou fehi’a. Ko e fanau tama ia e loto ‘ita pea ko hono lea mo’oni ko e loto tamate ia. Fakatauange pe mo e Folofola ma’oni’oni ‘a e ‘Eiki ke ne kei fakama’oni’oni’i aipe kotautolu ‘o ta’engata. ‘Ameni