05/03/2026
IRAN (P***E) NA ISRAEL: INCUTI ZA KERA ZAHINDUTSE ABANSI
(Inkuru y’amateka isa n’iy’igitangaza).
Hari ikintu abantu benshi batari bazi:
Irani ya kera ni yo yakijije Israel.
Ariko uno musi, Irani ni umwe mu bansi bakomeye ba Israel. None vyagenze gute?
Reka dusubire inyuma mu mateka,ni inkuru itari ngufi ariko ndagerageza gupfunyapfunya.
Mu mwaka wa 587 imbere ya Yesu Kristu, ubwami bwa Israel bwarasenyutse. Umwami wa Babuloni, Nebukadineza, yarasambuye Yeruzalemu, araturira urusengero rwera, maze Abayahudi bajanwa inyagano i Babuloni. Igihugu cabo cari kirangiye,casigaye ari umusaka gusa.
Ariko mu 539 BC (Ni kuvuga,imbere ya Yesu)haza umwami mushasha akomeye cane: Cyrus Mukuru, ari we Kuro,umwami w’Ubwami bw'Abaperesi (Iran ya kera).
Amaze gutsinda Babuloni, yakoze ikintu kitigeze kibaho mu mateka y’ico gihe:
●Yarekuye Abayahudi bose
● Arabemerera gusubira iwabo
● Abafasha gusubira kwubaka Yerusalemu n’urusengero rwabo.
Muri Bibiliya, Cyrus yiswe “uwarobanuwe n’Imana”,nk'uko vyanditswe na Yesaya45 naho atari Umuyahudi. Ni bwo bwa mbere umwami w’umunyamahanga ahabwa icubahiro nk’ico.
Abayahudi benshi bamufata nk’umucunguzi wabo — umuntu Imana yakoresheje kugira igihugu cabo gisubire kubaho.
Kuva ico gihe, Ubuperesi bwabaye igihugu kirinda Abayahudi.
Ubucuti bwamaze imyaka myinshi mu gihe c’ingoma y'Abaperesi;
Abayahudi bararonse amahoro,
barasubiye kwubaka igihugu,
idini ryabo rirakingirwa
Abami nka:
Darius wa I (Dariyo umu-Medi) canke
Artaxerxes wa I
barabashigikiye.
Ibitabu vya:
Ezira,
Nehemiya na
Esiteri
vyose bivuga igihe Ubuperesi bwarinda Abayahudi.
Mu mateka ya Bibiliya, Iran ya kera yari incuti ya mbere ya Israel.
No mu gihe ca none barigeze kuba incuti
N’inyuma y’ishingwa rya Israel (1948)
Iran ntiyari umwansi,kuko ku ngoma ya Shah:
Mohammad Reza Pahlavi,Iran ntiyatereranye Israel,
barakorana mu butunzi,
mu gisirikare,
mu vya pétrole n’ubutasi.
Israel na Iran bari abafatanyabikorwa bakomeye cane gushika 1979...
Vyaje gute?
Ubwansi bwa Iran na Israël butangurana n'impinduramatwara ikomeye muri Iran. Ubutegetsi bwa Shah burak***aho,mvuze "Shah" wumve ko mba mvuze mu giperesi,bisigura Umwami w'abami.Ni izina ry'ubwami abami ba Irani bakorerako hafi imyaka irenga ibihumbi bibiri gushika mu 1979,igihe ca révolution Iraniènne.
Ubutegetsi bw'ingoma ya "Shah" bwa nyuma bwatanguye mu mwaka w'1925 burangizwa n'impinduramatwara yo 1979.Ingoma ya nyuma ya Shah ninayo yahinduye izina ry'ubwami,buva ku Buperesi gurtyo kuva mu 1925 bwitwa Iran,habaho gutandukanya idini na Leta,biri mu vyatumye abari bakaze cane mw'idini rya Islam bagumuka.Ingoma ya Shah ya nyuma yarateje imbere igihugu,ishiraho amabarabara agezweho n'amahinguriro, igihugu gitera kiba ica kijambere.Ariko bakagiriza iyo ntwaro ya Cami "Shah" gutwaza amanyama no gutitura ukwemera kw'igihugu.Iyo ngoma ya "Shah"ni yo yari akadasohoka na Israël,mbere na Leta zunze ubumwe za Amerika n'abo bicuditse.
Révolution ni yo yakuyeho ingoma ya Shah, igihugu gihinduka Repubulika ya Islamu iyobowe na Ayatollah Khomeini.
Ubutegetsi bushasha bwaciye buvuga ko Israel ari igihugu gikandamiza Abanyepalestina. Ubucuti burahagarara ubwo nyene.
Kuva uwo munsi: — Iran ishigikira abarwanya Israel
— Israel itinya ububasha bwa Iran mu karere
— Incuti zo hambere zihinduka abansi.
Ruhollah Khomeini ni nde?
Ruhollah Khomeini
Ni we yayoboye Revolution ya Iran yo mu 1979
Ni we yakuyeho ubutegetsi bwa Shah.
Ni we yashinze Repubulika ya Islamu ya Iran.
Yabaye Umuyobozi Mukuru wa mbere (Supreme Leader) wa Iran
Yavutse: 1902
Yapfuye: 1989
Yapfuye azize indwara
Ali Khamenei yishwe muri iyi ndwi ni we yasubiriye Khomeini kuva 1989 gushika ubu nk'umuyobozi w'ikirenga wa Irani.Turi busubire.