15/11/2025
Tại sao tôi thấy nhiều người tu Tịnh Độ, lễ bái rất chuyên cần mà không đạt kết quả bao nhiêu. Nhiều người đi chùa lễ Phật năm này qua năm khác mà chứng nào vẫn tật nấy…
- Có lẽ vì họ không nắm vững được quy tắc căn bản của Tịnh Độ chí tâm, chí thành mà chỉ thực hành như một thói quen máy móc nên không được kết quả bao nhiêu.
- Xin ngài giải thích thêm về quy tắc căn bản này.
- Trước hết tiên sinh nên biết Tịnh Độ không những chú trọng đến tha lực mà còn đòi hỏi cả công phu về nghị lực nữa. Quy tắc căn bản của Tịnh Độ là phải biết nghiêm trì sáu căn, ba nghiệp cho thật thanh tịnh để lúc niệm Phật được nhất tâm, đó là phần tự lực.
Khi nào hành lễ mà thấy tự tâm tha thiết mạnh mẽ, không hề có vọng tưởng thì có thể cảm thông được với chân tâm của chư Phật trong pháp giới. Thật ra chư Phật và chúng sinh vốn nào có khác, đều cùng một bản thể nhưng vì chúng sinh chưa ý thức điều này, còn bị vô minh che phủ nên mới có sự phân biệt, xa cách. Chúng sinh từ vô thỉ đến nay đã gây bao tội ác, dù công phu tu tập đến đâu cũng khó trong một đời mà giải trừ được hết nghiệp chướng nên phải nương nhờ oai lực lời kinh, cầu niệm Phật để tiêu trừ bớt nghiệp, giúp cho tín căn, tín lực gia tăng mà được vãng sinh, đó là phần tha lực.
- Việc nghiêm trì sáu căn, ba nghiệp để được nhất tâm là như thế nào?
- Sáu căn là mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý. Khi hành lễ phải biết giữ sao cho mắt đừng nhìn ngang nhìn ngửa vì ngoại cảnh lọt vào mắt dễ làm cho tâm sinh loạn tưởng. Phải làm chủ con mắt, chỉ chăm chú nhìn lên tượng Phật hoặc giữ hình ảnh của Đức Phật trong tâm mà thôi. Nhiều người tuy miệng niệm Phật mà mắt vẫn nhìn quanh rồi tâm sinh vọng động, nghĩ ngợi lo lắng đủ thứ thì làm sao có thể nhất tâm bất loạn! Khi hành lễ phải biết chú tâm vào những câu kinh, tai phải nghe thật rõ từng câu, từng chữ, từng danh hiệu Phật. Niệm đến đâu phải biết đến đó, niệm một câu biết một câu, niệm mười câu biết mười câu chứ không lẫn lộn hoặc lầm lạc. Phải biết chuyên chú niệm Phật, đừng để cho tai nghe những tiếng động khác chung quanh mà làm cho tâm ý vọng động. Cũng tương tự như thế, phải hoàn toàn làm chủ các căn thức khác như mũi, lưỡi, thân, ý không để cho chúng lọt ra ngoài sự kiểm soát của tâm. Khi cả sáu căn thức được thâu nhiếp lại, đặt dưới sự kiểm soát của tâm, không còn loạn tưởng, không còn vọng động thì đó chính là Chánh Niệm rồi. Chánh Niệm khi tu Tịnh Độ có khác gì An Tâm lúc tu Thiền đâu!
Ba nghiệp là Thân, Khẩu và Ý. Phải biết khắc phục Thân nghiệp, khi hành lễ phải giữ thân thể ngay ngắn, ngồi thẳng lưng, đứng lên ngồi xuống phải vững chắc đừng xiêu vẹo. Khi lạy xuống phải giữ cho đầu, hai tay, hai chân sát xuống đất (ngũ thể đầu địa) thật cung kính. Dĩ nhiên điều này đòi hỏi công phu thực tập chuyên cần không khác công phu thiền tọa của Thiền Tông bao nhiêu. Phải biết khắc phục Khẩu nghiệp bằng cách sử dụng miệng lưỡi để tán thán công đức Tam Bảo, đọc tụng kinh chú một cách thành kính, nghiêm trang, không ngừng nghỉ. Phải tập thói quen chỉ dùng miệng lưỡi để nói những điều lành, lợi lạc cho muôn loài chúng sinh mà thôi. Trong lúc hành lễ, không được nói chuyện gì khác mà chỉ chuyên tâm niệm Phật. Phải biết khắc phục Ý nghiệp, phải tập trung tư tưởng, chí tâm chí thành, không vọng tưởng hay xin xỏ điều gì mà chỉ tha thiết mong vãng sinh về Cực Lạc. Thí chủ nên nhớ, các chướng nghiệp từ trước vẫn tích lũy trong tâm, khi lễ Phật, tâm yên tĩnh nó sẽ phát động, nảy sinh biết bao ý tưởng triền miên, hết điều này đến điều khác, ngăn trở công phu luyện tập. Trong ba nghiệp thì Ý nghiệp mạnh nhất, ít ai có thể kiểm soát được nên người hành lễ phải trông nhờ vào tha lực của chư Phật hộ trì cho. Thay vì để cho tâm điên đảo, vọng tưởng, nghĩ ngợi lung tung, người hành lễ phải chí tâm chí thành niệm danh hiệu Phật A Di Đà. Oai lực của sáu chữ hồng danh rất lớn, bất khả tư nghị, nếu người tu nhất tâm trì tụng có thể khắc phục được Ý nghiệp. Khi ba nghiệp thanh tịnh, sáu căn thâu nhiếp được nhất tâm thì trí tuệ sẽ sáng suốt và chắc chắn được vãng sinh về cõi Tây phương Cực Lạc.
Tóm lại, Tịnh Độ bao gồm cả tự lực lẫn tha lực, tuy giản dị nhưng công năng vô cùng huyền diệu. Những người chưa hiểu thấu đáo, thấy giản dị mà coi thường thì bỏ qua một cơ hội hiếm có. Những người không nắm vững quy tắc căn bản của Tịnh Độ, không ý thức việc nghiêm trì sáu căn, ba nghiệp thì dù có đọc tụng thiên kinh vạn quyển cũng chẳng ích lợi bao nhiêu. Nhiều người cho rằng tu Tịnh Độ chỉ trông nhờ vào tha lực tiếp dẫn mà thôi cũng là thiếu sót. Thiếu tự lực thì không thể được nhất tâm, không nhất tâm thì làm sao thông cảm được với chân tâm của chư Phật. Một số người niệm Phật để cầu phước hay để xin xỏ này nọ cũng là lạc với đường lối và tôn chỉ của Tịnh Độ. Khi thiếu tâm thành mà chỉ mong cầu này nọ là tham lam, mà đã tham lam thì làm sao có kết quả được! Người tu Tịnh Độ không cầu xin gì ngoài việc vãng sinh về cõi Tây Phương, tiên sinh phải nhớ rõ điều này.
- Nhưng có người cho rằng tu hành chỉ cầu tránh khỏi ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sanh) là được rồi.
- Nói như thế là không có lòng tin, không hiểu Tịnh Độ. Hiển nhiên thời gian đọa sinh trong ba đường ác kéo dài rất lâu, chẳng ai muốn đến, nhưng dù sinh làm thân trời hay người thì đời sống cũng chỉ ngắn ngủi như thoáng giây, trôi nổi hết kiếp này qua kiếp khác, không quyết tâm cầu thoát sinh tử thì bao giờ giải thoát được!
Lược trích trong sách NGỌC SÁNG TRONG HOA SEN
Nguyên Tác: The Wheel of Life của John Blofeld.
Phóng Tác: Nguyên Phong
