GIÁO XỨ BÌNH CÁCH - TỔNG GIÁO PHẬN HÀ NỘI
https://www.youtube.com/watch?v=pcJMcIu9GW8
Năm thành lập 1914
Bổn Mạng Thánh Giu-se
Số giáo dân 2250
(thống kê năm 2005)
SƠ LƯỢC LỊCH SỬ GIÁO XỨ BÌNH CÁCH
(Theo những tài liệu của các cụ cao tuổi, các dòng họ để lại liên quan đến giáo xứ Bình Cách)
Thời điểm đón nhận Tin Mừng
Qua tra cứu các gia phả của một số chi họ, nhất là theo
cụ Nguyễn Văn Phường đến ngụ cư ở làng Bình Cách năm 1775, thì cả cả làng lúc bấy giờ chỉ có 35 hộ gia đình, trong đó có 7 hộ là Công giáo. Địa điểm mà những hộ gia đình tiên khởi lập nghiệp thực ra cách địa điểm của làng ngày nay khoảng 300 – 500 m, về phía Đông. Cụ Phường đã lập gia đình ở Bình Cách, theo đạo và định cư tại đây. Trải qua năm tháng, nhiều người khác cũng về sống tại đây và đem theo những hộ tôn giáo mới. Năm 1790 có khoảng 100 hộ gia đình ở làng Bình Cách. Đây cũng là thời điểm mà cả làng quyết định dịch chuyển địa điểm của làng sang một nơi mới gần đó, như đã nói ở trên. Không ai biết lý do của việc dịch chuyển này. Việc phân chia xóm
Làng Bình cách đã sớm phân chia địa bàn sinh sống của mình thành bốn đơn vị nhỏ hơn, gọi là xóm: Xóm Đầu Làng, nằm ở phía Đông của Làng; xóm Giữa, nằm ở trung tâm của làng và là nơi nhà thì tọa lạc; xóm Dưới, nằm ở phía Đông của làng; và xóm Thành, là nơi dành cho những người nghèo, khá tách biệt với ba xóm còn lại, và cũng là nơi xây thành của giặc Liễu Thăng ở khoảng thế kỉ 15. Cả làng lúc đó được gọi là Bình Cách Thượng. Cái tên Bình Cách được giải thích theo nhiều cách khác nhau. Có người nói là vì làng nằm nổi bên trên những cánh đồng nước mênh mông, tựa như con rắn nước gọi là con Hằng Xà. Nên làng được gọi là Bình Cách vì là nơi cách trở. Trong một lần về thăm giáo xứ Bình Cách, Đức cha Trọng, Giám mục phụ tá giáo phận Hà Nội giải thích rằng: gọi là làng Bình Cách vì làng này là một nơi yên bình, đơn sơ chất phác và nằm cách xa những làng mạc khác, tựa như một ốc đảo bao quanh bởi nước; vì lẽ đó nên được gọi là làng Bình Cách. Tỉ lệ những hộ theo Công giáo chỉ chiếm khoảng 25%, nhưng lại là những người có quyền có thế. Vì có quyền nên các cụ quyết định cho những người có đạo sống tại xóm Đầu Làng và Xóm Giữa; còn những người không theo đạo thì sống ở xóm Dưới và xóm Thành. Ngày nay xóm Đầu Làng được đổi thành xóm Hòa Bình, xóm Giữa được đổi thành xóm Trung Thành, xóm Dưới được đổi thành xóm Tân An và xóm Thành được đổi thành xóm Tân Thành; và tất cả được gọi là thôn Bình Thượng.
Đạo Công Giáo tại làng Bình Cách
Mãi cho tới năm 1885 những người Công giáo mới có khoảng 200 nhân danh và đã có một ngôi nhà nguyện nhỏ. Ngôi nhà nguyện nhỏ được dựng bằng gỗ lim, dưới sự chỉ đạo của cha phó Phaolô Uyên. Gỗ được mua ở Lường rồi vận chuyển về. Cha là cha phó xứ Lãng Vân và cha xứ là cha Phanxicô Phùng. Lúc đó, giáo họ Bình Cách thuộc giáo xứ Lãng Vân.
+ Cha phó Phaolô Uyên về dâng thánh lễ thường xuyên và ngài cũng đã xin địa phận Tây Đàng Ngoài, mà tòa giám mục lúc đó còn ở Sở Kiện, cho phép giáo họ Bình Cách được nâng lên thành giáo xứ Bình Cách. Giáo xứ Bình Cách đã nhận thánh Giuse là thánh quan thầy.
+ Chính cha Phaolô Uyên làm cha xứ của giáo xứ Bình cách từ năm 1893 và đã coi sóc được 18 năm. Năm 1911 cha Phaolô Uyên yếu bệnh nên đã về địa phận.
+ Cha Phêrô Kiên đã về chính xứ bình cách, thay cho cha Phaolô Uyên. Ngài coi sóc giáo xứ được năm năm.
+ Năm 1916 cha Phêrô Liêm về chính xứ. Ngài đã quyết định xây lại ngôi nhà thờ theo phong cách phương Tây. Ngài đã nhượng lại ngôi nhà thờ bằng gỗ lim cho giáo họ Bói Kênh. Ngôi nhà thờ mới theo phong cách phương Tây được hoàn thành năm 1921. Đó chính là ngôi nhà thờ mà chúng ta đang thấy ngày nay. Cha Phêrô Liêm coi sóc giáo xứ Bình Cách được 19 năm.
+ Năm 1935 Đức Giám mục cửa cha Phanxicô Trần Đắc Bằng về chính xứ giáo xứ Bình Cách, cùng với thầy già Phêrô Quyền. Cha đã mở trường Nhà Chung dạy văn hóa và giáo lý cho tất cả mọi người, không phân biệt lương giáo. Năm 1946 thầy già Quyền đi đò trên sông, bỗng gặp giông gió rồi bị đắm và chết đuối, tại Cửa Lủ ngày nay. Ngài được an táng tại vườn thánh xứ Bình Cách. Năm 1950, do chiến tranh loạn lạc cha Bằng về lại Hà Nội rồi vào Miền Nam. Như vậy cha Phêrô Trần Đắc Bằng coi sóc giáo xứ Bình Cách vừa tròn 15 năm.
+ Cuối năm 1950, cha Gioan Hán về chính xứ Bình Cách. Ngài bị bắt năm 1953, khi đang trên đường dâng lễ tại giáo họ Tải Mạc về.
+ Từ đó, giáo xứ Bình Cách không có cha về chính xứ, mà giáo xứ được đặt dưới sự coi sóc của cha Stêphanô Bùi Ngọc Liên, chính xứ Kẻ Tâng.
+ Từ năm 1985 đến năm 2000, giáo xứ Bình Cách được cha Giuse Nguyễn Khắc Quế, chính xứ Sở Kiện, coi sóc.
+ Năm 2001, cha Luca Vũ Công Liêm, chính xứ Kẻ Non, coi sóc giáo xứ Bình Cách, đến năm 2007.
+ Năm 2008 Cha Phê-rô Nguyễn Văn Nghị về chính xứ Kẻ Non và kiêm nhiệm Bình Cách.
+ Sau đó một năm, giáo xứ Bình Cách được chia về miền An Lộc và nằm dưới sự quản nhiệm của cha Giuse Nguyễn Văn Thoan, chính xứ An Lộc. Lúc đó, cha Giuse Vũ Công Viện về làm phó xứ An Lộc, được cha Thoan sai ngài ở tại Bình Cách.
+ Năm 2010 cha Phanxicô Vũ Quang Hùng về làm phó xứ An Lộc thay cha Viện và cũng được sai về ở tại Bình Cách. Năm 2011 Đức Tổng Phêrô Nguyễn Văn Nhơn bổ nhiệm cha Phanxicô Vũ Quang Hùng làm giám quản giáo xứ Bình Cách. Các Đấng tử đạo thuộc giáo xứ Bình Cách
Theo gia phả của một dòng họ trong làng để lại, thì ngày 16/2/1817 có một ông quan ở Chợ Già (thuộc Yên Bình, Ý Yên) về nghỉ hưu. Nhận được sắc chỉ cấm đạo của vua Gia Long, Minh Mệnh nên đã đắc lực mộ quân để lĩnh thưởng. Ông lên xứ Bình Cách lùng bắt và phá hoại đạo. Lúc ấy ở Bình Cách vẫn còn rất hoang sơ, ít người. Tuy nhiên, làng cũng có tới khoảng 30 người khỏe mạnh và biết võ nghệ đã ra ứng chiến ở Mả Guốc, xóm Đầu Làng. Hai bên đã đánh nhau 2 ngày 16 và 17. Đội quân đã không thể xâm phạm vào làng được. Ngày 18 thì tướng Hoàng Đăng Tăng trực tiếp đánh phá và đem theo cả súng Thần Công Đại Bác bắn vào làng. Vậy là quan quân tiến vào làng đốt phá. Những làng bên cạnh cũng đến rỡ mất hai cái nhà.
Ông lý trưởng ở làng Bình Hạ, gọi là ông Lý Tiếng, đã đi báo quan Hoàng Đăng Tăng rằng có bốn người con ông cố Cà đang ẩn nấp ở núi Cánh Dù, cách đó khoảng 2 km. Vậy là họ tiến hành vây bắt được ba người: cụ cố Cà, ông Binh Thung là con của cụ cố Cà, và một đứa con ông Miền lúc bấy giờ mới 10 tuổi. Còn một người là ông Lạc (còn gọi là ông Ngũ Khải) chạy thoát được vì ông rất giỏi võ. Những người bị bắt thì chúng cho lên thuyền trở ngang qua lành Bình Cách về chợ Già ngày 19/2/1817. Chúng gọi vào làng cho con cháu ngày hôm sau xuống Già mà lấy xác. Ngày 20/2/1817 họ đã hành quyết những người bị bắt. Đứa bé 10 tuổi thì họ đánh 10 roi mà tha về làm giống. Hai người còn lại thì bị tùng xẻo. Ngay hôm đó cụ bà đã đi lấy xác chồng con, thuê người mang về và an táng. Cụ cố thì được an táng tại Mả Guốc, nơi xảy ra cuộc đánh nhau, còn người con thì được an táng tại vườn thánh. Cụ cố Cà sinh năm 1760, hưởng thọ 57 tuổi. Ông Binh Thung sinh năm 1782, thọ 35 tuổi. Sau sự kiện đó, quân của Bình Cách liên thủ với quân của Giáo xứ Kẻ Tâng để bảo vệ đạo Chúa. Ở Tâng có một người tên là Thừa Diệu. Ông là người rất giầu có và theo Đạo. Ông đã thuê rất nhiều võ sư, trang bị súng ống để bảo vệ tài sản và bảo vệ đạo. Sau khi đánh xong Bình Cách, Hoàng Đăng Tăng tiếp tục tiến lên đánh xứ Tâng. Do có sự phòng bị trước, đắp ụ đào hào, nên quân của ông Thừa Diệu đã bao vây quân của Hoàng Đăng Tăng. Quân của Hoàng Đăng Tăng thảm bại và tháo chạy dẫm lên nhau mà chết. Từ đó, Bình Cách và xứ Tâng không còn bị đánh nữa. MỘT SỐ THỐNG KÊ NĂM 2005
GIÁO XỨ BÌNH CÁCH
Địa chỉ ngày nay của Giáo xứ Bình Cách theo xã hội là thôn Bình Thượng, xã Yên Thọ, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. (Giáo xứ Bình Cách nằm trên địa bàn hành chính tỉnh Nam Định. Vì nằm giáp gianh giữa hai tỉnh Hà Nam và Nam Định nên trước đây thuộc về hạt Hà Nam)
Theo số liệu thống kê năm 2005, Giáo xứ Bình Cách có 3 họ lẻ với tổng số 2250 giáo dân. Tại họ nhà xứ có 1382 giáo dân. Giáo xứ có nề nếp sống đạo tốt lành. Về với giáo xứ Bình Cách người ta không khỏi ngạc nhiên với nguồn Ơn Gọi dồi dào, đóng góp nhiều trong công cuộc truyền giáo. Diện tích đất thuộc về Nhà thờ là 8370 m2¬, trong đó khuôn viên nhà thờ 1080 m2, còn lại là khuôn viên nhà xứ. Nhà thờ giáo xứ Bình Cách có chiều dài: 33m, chiều rộng: 11,50m, chiều cao của tháp nhà thờ: 30m. Trong tháp nhà thờ có treo hai quả chuông Tây, một quả nặng 250 kg và một quả nặng 125 kg. Nhà xứ hiện nay được cha Luca Vũ Công Liêm khởi công xây dựng năm 2003, khánh thành 2005. Nhà xứ được xây hai tầng với chiều dài là 21m và chiều rộng là 10m. Tổng diện tích sử dụng của cả hai tầng là 420 m2. Nhà xứ mới được chính tay đức tổng giám mục Giuse Ngô Quang Kiệt làm phép, khánh thành và dâng Thánh lễ tạ ơn, với sự đồng tế của 12 linh mục. Giáo xứ Bình cách gồm có các hội đoàn sau:
- Hội Thiếu nhi Thánh Thể, 130 người.
- Ca đoàn, 30 người.
- Giáo lý viên, 7 người.
- Hội Bà thánh Anna, 45 người.
- Hội Mân Côi, 57 người.
- Hội gia trưởng, 60 người.
- Hội bà thánh Mônica, 56 người.
- Hội kèn đồng, 20 người.
- Hội trống ngũ lôi, 11 người. Những người dâng mình cho Chúa thuộc giáo xứ Bình Cách:
- Thầy Anrê Maria Nguyễn Văn Ân, sinh năm 1936, đi tu năm 1948 và về năm 1959 vì Đại Chủng Viện bị nhà nước giải tán. Thầy mất năm 2000.
- Cha Antôn Nguyền Văn Diện (Tiến), sinh năm 1972, đi tu năm 1988, và được vào chủng viện năm 2000.
- Nữ tu Têrêxa Nguyễn Thị Thảnh, sinh năm 1942, đi tu năm 1960 tại nhà dòng Mến Thánh Giá Sở, khấn trọn đời ngày 26/10/1994.
- Nữ tu Catarina Nguyễn Thị Khân, sinh năm 1946, đi tu năm 1961 tại Dòng Mến Thánh Giá Sở, khấn trọn đời ngày 26/10/1994.
- Nữ tu Maria Nguyễn Thị The, sinh năm 1963, đi tu ngày 24/4/1976 tại Dòng Mến Thánh Giá Sở, khấn trọn đời ngày 1/8/1999.
- Nữ tu Maria Hoàng Thị Đài, sinh năm 1958, đi tu năm 1979 tại Dòng Mến Thánh Giá Tâng, khấn trọn đời ngày 14/9/2011.
- Nữ tu Maria Hoàng Thị Ban, sinh năm 1955, đi tu năm 1971 tại Dòng Mến Thánh Giá Đầm, khấn trọn đời ngày 7/7/1998.
- Nữ tu Maria Nguyễn Thị Tranh, sinh năm 1956, đi tu tại Dòng Mến Thánh Giá Đầm, khấn trọn đời ngày 7/7/1998.
- Nữ tu Maria Nguyễn Thị Xanh, sinh năm 1956, đi tu tại Dòng Mến Thánh Giá Kẻ Non, khấn trọn đời ngày 7/7/1998.
- Chị Maria Hoàng Thị Sinh, sinh năm 1982, đi tu năm 2003 tại Dòng Mến Thánh Giá Sở.
- Chị Matta Nguyễn Thị Thuyết, sinh năm 1982, đi tu năm 1997 tại Dòng Mến Thánh Giá Sở.
- Chị Maria Nguyễn Thị Hoa, sinh năm 1978, đi tu năm 1995 tại Dòng Mến Thánh Giá Tâng.
- Chị Maria Nguyễn Thị Quyên, sinh năm 1984, đi tu năm 2001 tại Dòng Mến Thánh Giá Đầm.
-
-
GIÁO HỌ THỌ CÁCH
Địa chỉ: thôn Thọ Cách, xã Yên Thọ, huyện Ý Yên, tỉnh Nam Định. Số giáo dân: 612 người. Diện tích tổng thể: 1683m 2.
Đất xây dựng và đất canh tác: 1200 m2
Ao: 183 m2
Diện tích nhà thờ: 44 m2
Nhà thờ hiện nay được xây dựng năm 1952. Nhà thờ cũ được xây dựng năm 1933 nhưng bị chiến tranh và bị bão đánh đổ năm 1949. Giáo họ Thọ Cách nhận Đức Mẹ Ban Ơn làm thánh bổn mạng. Diện tích nhà xứ: 40 m2. Nhà xứ được xây dựng năm 1998. Các hội đoàn gồm có:
- Thiếu nhi Thánh Thể, 20 người
- Ca đoàn, 12 người
- Hội Mân côi, 18 người
- Hội gia trưởng, 25 người
ALBUM GIÁO XỨ BÌNH CÁCH
https://photos.app.goo.gl/vQmWrS84yz9Gq7kQ7
