08/08/2026
LỊCH SỬ LỄ ĐẦU DÒNG
Lễ Đầu Dòng là lễ kính Thánh Đaminh, Tổ phụ Dòng Anh Em Thuyết Giáo, quen gọi là Dòng Đa Minh hay Dòng Giảng Thuyết. “Đầu Dòng” mang nghĩa là vị đứng đầu Dòng. Theo lịch phụng vụ cũ, lễ được cử hành vào ngày 04 tháng 8.
Từ thế kỷ XVIII
Theo Sử ký Địa phận Trung, khi nói về xứ Phú Nhai, tư liệu ghi rằng năm 1757, Nhà Chung Bắc Tỉnh được thành lập lần thứ nhất và “các lễ đầu dòng” đã quy tụ các đấng, các cụ về mừng lễ Cha Thánh Đaminh.
Truyền thống này có thể đã xuất hiện sớm hơn, khoảng năm 1676, khi các cha dòng Đa Minh bắt đầu đến truyền giảng tại Địa phận Đông. Tuy nhiên, chưa có đủ tư liệu để khẳng định Lễ Đầu Dòng đã được tổ chức từ thời điểm này. Trong giai đoạn đầu, lễ chủ yếu mang tính nội bộ, giữa lúc Giáo hội vẫn phải đối diện với những cuộc bắt đạo.
Năm 1844 – Lễ Đầu Dòng tại nhà thờ Nam Am
Dấu mốc sớm nhất được ghi nhận về một Lễ Đầu Dòng được tổ chức long trọng, đông đảo giáo dân tham dự là năm 1844.
Đức cha Hieronimo Hermosilla Liêm chọn nhà thờ Nam Am làm nơi cử hành. Ngài triệu tập giáo dân các xứ lân cận, các thừa sai Âu châu, 9 linh mục triều và khoảng 200 thành viên Nhà Đức Chúa Trời.
Thánh lễ diễn ra trọng thể, giáo dân đến viếng nhà thờ suốt tám ngày. Nhân dịp này, Đức cha cũng ban Bí tích Thêm Sức cho đông đảo người lớn và trẻ em.
Năm 1845 – Lễ Đầu Dòng tại nhà thờ Lục Thủy Hạ
Năm 1845, Đức cha An tổ chức Lễ Đầu Dòng tại Lục Thủy Hạ (Liên Thủy) cách trọng thể. Theo Sử ký Địa phận Trung, có hơn hai vạn giáo dân tham dự, cùng các đấng, các cụ và nhiều người từ các nhà xứ, nhà mụ trong Địa phận.
Nhân dịp này, Đức cha cũng triệu tập công đồng riêng của Địa phận để bàn những việc chung.
Từ năm 1848 – Lễ Đầu Dòng trở thành Đại lễ của Địa phận
Sau khi Địa phận Trung được thành lập ngày 01/09/1848 và tiếp tục được các cha Dòng Đaminh coi sóc, truyền thống Lễ Đầu Dòng được kế thừa và phát triển.
Lễ Thánh Đaminh trở thành một trong những đại lễ lớn của Địa phận, cùng với lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm ngày 08/12.
Lễ thường được tổ chức tại Phú Nhai, nơi đặt sở Cha Chính. Các Đức cha, các cha Dòng Đaminh, linh mục bản quốc, các thầy và đông đảo giáo dân cùng quy tụ. Sau Thánh lễ có kiệu ảnh tượng Thánh Đaminh chung quanh nhà thờ.
Năm 1936 – Một dấu mốc đặc biệt
Từ năm 1848 đến 1936, lần lượt 14 đời Đức cha Dòng Đaminh coi sóc Địa phận Trung. Trong thời gian ấy, có 6 giám mục và 38 người con của Cha Thánh Đaminh được lãnh phúc tử đạo và được tôn phong Hiển Thánh.
Năm 1936, các cha Dòng Đaminh chuyển sang miền truyền giáo Thái Bình, nhưng truyền thống Lễ Đầu Dòng tại Bùi Chu vẫn được tiếp tục dưới thời Đức cha Đaminh Maria Hồ Ngọc Cẩn, vị Giám mục tiên khởi của Giáo phận Bùi Chu và cũng là người nhận Thánh Đaminh làm bổn mạng.
Đặc biệt, ngày 02/08/1936, Đức cha Gioan Casado Thuận OP được tấn phong Giám mục tại Nhà thờ Chính tòa Thái Bình. Hai ngày sau, 04/08/1936, ngài về Phú Nhai dâng Thánh lễ Đầu Dòng, đồng thời là Thánh lễ mở tay.
Đây là Thánh lễ Đầu Dòng cuối cùng của các thừa sai Đa Minh tại Địa phận Bùi Chu.
Ý nghĩa
Từ những dấu vết được ghi nhận từ thế kỷ XVIII, qua các đại lễ tại Nam Am năm 1844, Lục Thủy Hạ năm 1845 và truyền thống được duy trì tại Phú Nhai, Lễ Đầu Dòng đã trở thành một truyền thống đặc biệt gắn liền với lịch sử truyền giáo của Dòng Đaminh và đời sống đức tin của Địa phận Trung – Giáo phận Bùi Chu.
Nguồn: Ban truyền thông Giáo xứ Sa Nam
