19/06/2026
44. CHÙA DIỆU VIÊN - NGÔI CHÙA NI ĐẦU TIÊN CỦA XỨ HUẾ
Địa chỉ: Số 4 kiệt 126 Đường Nguyễn Hữu Cảnh, Phường Thanh Thủy, Thành phố Huế
Tại vùng đất thanh bình dưới chân núi Ngũ Phong, nơi thiên nhiên còn lưu giữ nét trầm mặc của xứ Huế, Chùa Diệu Viên hiện lên như một đóa sen thanh khiết tỏa hương giữa cuộc đời. Không chỉ là ngôi chùa sư nữ đầu tiên của đất Cố đô, Diệu Viên còn là biểu tượng của lòng từ bi, của tinh thần nhập thế phụng sự nhân sinh và là chiếc nôi đào tạo nhiều thế hệ Ni giới cho Phật giáo Việt Nam.
Trước khi trở thành danh lam nổi tiếng, nơi đây vốn là cơ sở thờ tự của một vị quan lớn dưới triều vua Tự Đức. Đến cuối triều Khải Định, khu đất được giao cho cụ bà Ưng Dinh (nhũ danh Hồ Thị Thế Anh) quản lý và phát tâm xây dựng thành nơi tu học dành riêng cho Ni giới. Năm Giáp Tý (1924), với sự trợ duyên của cụ bà Ưng Dinh, bà Nguyễn Thị Khương cùng đông đảo cư sĩ Phật tử, Ni Trưởng Trừng Thành Thích Nữ Hướng Đạo được cung thỉnh về khai sơn, trở thành vị trú trì đầu tiên của chùa. Từ một am tranh nhỏ giữa núi rừng hoang sơ, Diệu Viên dần trở thành trung tâm tu học của Ni giới Huế.
Nhờ giới đức trang nghiêm và hạnh nguyện hoằng pháp của Ni Trưởng Hướng Đạo, chỉ hai năm sau, vào cuối năm Bính Dần (1926), vua Bảo Đại đã ban sắc phong "Sắc tứ Diệu Viên Sư Nữ Tự". Đây là dấu mốc lịch sử quan trọng, khẳng định vị thế của ngôi chùa sư nữ đầu tiên trên đất Huế. Để đáp ứng nhu cầu tu học ngày càng đông của Ni chúng và Phật tử, chùa liên tục được trùng tu, mở rộng qua các năm Kỷ Tỵ (1929), Quý Tỵ (1953) và đại trùng tu toàn diện vào năm Tân Tỵ (2001).
Điều làm nên giá trị đặc biệt của Diệu Viên không chỉ nằm ở kiến trúc cổ kính mà còn ở tinh thần "Phật pháp bất ly thế gian pháp". Từ cuối thập niên 1950, chùa đã tiên phong thực hiện các hoạt động từ thiện xã hội:
Năm Mậu Tuất (1958), mở cơ sở sản xuất tương chao, nhang trầm, bánh in để tự túc kinh tế và tạo việc làm cho người dân nghèo.
Năm Kỷ Hợi (1959), thành lập bệnh xá khám bệnh, cấp thuốc miễn phí.
Năm Canh Tý (1960), sáng lập Viện Dưỡng lão Diệu Viên, cưu mang các cụ già neo đơn, tàn tật.
Năm Nhâm Dần (1962), mở lớp học tình thương xóa mù chữ và cơ sở dạy may.
Năm Ất Tỵ (1965), thành lập Trường mẫu giáo Lâm Tỳ Ni.
Năm Bính Ngọ (1966), xây dựng cổng Thanh Trúc Động Quán Thế Âm - công trình kiến trúc độc đáo còn tồn tại đến ngày nay.
Suốt hơn một thế kỷ, biết bao phận đời khó khăn đã tìm thấy hơi ấm tình người nơi mái chùa thanh tịnh ấy. Diệu Viên không chỉ là chốn thiền môn mà còn là mái nhà của lòng nhân ái. Từ ngày khai sơn đến nay Chùa Diệu Viên trãi qua các đời trú trì:
1. Ni trưởng Trừng Thành Thích Nữ Hướng Đạo (1905 - 1974): Là vị khai sơn và trú trì đầu tiên của chùa Diệu Viên từ năm Giáp Tý (1924). Ni trưởng đã đặt nền móng cho sự hình thành và phát triển của Ni giới Huế trong thời kỳ hiện đại. Dưới sự dẫn dắt của Ngài, chùa được vua Bảo Đại ban sắc tứ năm Bính Dần (1926) và nhanh chóng trở thành trung tâm tu học nổi tiếng của Ni giới miền Trung.
2. Ni trưởng Tâm Huyền Thích Nữ Chơn Thông (1923 - 1990): Kế thừa đạo nghiệp của Tổ khai sơn, Ni trưởng Chơn Thông tiếp tục giữ gìn đạo phong, phát triển Ni chúng và duy trì các hoạt động Phật sự trong giai đoạn đất nước còn nhiều biến động.
3. Ni trưởng Tâm Yến Thích Nữ Chơn Nguyên (1928 - 2004): Là bậc Ni trưởng giới đức, từng đảm nhiệm trú trì chùa Phò Quang trước khi kế nhiệm tại Diệu Viên. Trong thời gian đảm trách trú xứ, Ni trưởng đã góp phần ổn định và phát triển đạo tràng, tiếp nối truyền thống tu học của chư Ni nơi đây.
4. Ni trưởng Tâm Đức Thích Nữ Chơn Hiền (1930 - 2023): Là một trong những vị trú trì có nhiều công lao nổi bật nhất đối với chùa Diệu Viên. Dưới sự lãnh đạo của Ni trưởng, các hoạt động từ thiện xã hội được phát triển mạnh mẽ; Viện Dưỡng lão Diệu Viên trở thành mái ấm của hàng trăm cụ già neo đơn. Cuộc đời của Ngài là biểu tượng đẹp của tinh thần từ bi cứu khổ trong đạo Phật.
5. Ni trưởng Tâm Hiếu Thích Nữ Chơn Toàn (1931 - 2024): Ni trưởng Chơn Toàn đã dành trọn cuộc đời cho sự nghiệp hoằng pháp và phụng sự cộng đồng. Ngài tiếp tục chăm sóc Viện Dưỡng lão Diệu Viên, duy trì các hoạt động từ thiện và giữ gìn cảnh quan già lam ngày càng trang nghiêm thanh tịnh. Năm Giáp Thìn (2024), Ni trưởng thuận thế vô thường, viên tịch tại chùa trong niềm tiếc thương vô hạn của môn đồ pháp quyến và Phật tử gần xa.
Sau khi Ni trưởng Chơn Toàn viên tịch, chư Ni tại trú xứ Diệu Viên tiếp tục đồng lòng gìn giữ và phát triển ngôi già lam hơn một thế kỷ. Các hoạt động tu học, an cư kiết hạ, giáo dục và từ thiện xã hội vẫn được duy trì ổn định dưới sự điều hành của chư Tôn đức Ni trong bổn tự. Ngày nay, Chùa Diệu Viên không chỉ là ni viện tiêu biểu của Phật giáo Huế mà còn là điểm tựa tinh thần cho biết bao người dân nghèo, người già neo đơn và những ai đang tìm kiếm sự bình yên giữa cuộc sống bộn bề.
Hơn một trăm năm trôi qua, từ một am tranh nhỏ dưới triền núi Ngũ Phong, Diệu Viên đã trở thành biểu tượng của Ni giới xứ Huế, nơi ánh sáng từ bi và trí tuệ vẫn không ngừng được truyền trao qua từng thế hệ. Nguyện cho ngọn đèn Chánh pháp nơi Sắc tứ Diệu Viên Sư Nữ Tự mãi tỏa sáng, tiếp tục soi đường cho muôn người trên hành trình hướng thiện và phụng sự nhân sinh.
*********
Chúng con tổng hợp lại theo sự tìm hiểu của chúng con ! Sẽ không tránh khỏi thiếu sót... Kính mong Chư Tôn Đức và Quý Đạo Hữu hoan hỷ từ bi - chỉ dạy góp ý để chúng con ngày hoàn thiện hơn ! Chúng con thành kính tri ân !!!