11/06/2026
ธรรมาธิปไตย
การเทศนาว่ากล่าวแก่พระเจ้าพระสงฆ์แก่ญาติโยมทั้งหลายนั้น ก็ให้พากันเข้าใจ ตระหนักเข้าไว้ อย่าให้เป็นโลกาธิปไตยหรือเป็นอัตตาธิปไตย แต่ให้เป็นธรรมาธิปไตย ให้พูดโดยธรรมะให้เป็นธรรมะ พูดธรรมะให้มันเป็นธรรมะ คือไม่กระทบกระทั่งเป็นต้น แบบที่ว่า “บัวไม่ให้ช้ำ น้ำไม่ให้ขุ่น” คือผู้ปฏิบัติธรรมอย่างพวกเราทั้งหลายที่อยู่ร่วมกันนี้ ก็ให้มีความสามัคคี เช่นวัดนี้ อาวาสที่เราอยู่นี้เป็นอาวาสที่เราอยู่ในป่า ถ้าเราไม่สามัคคีพร้อมเพรียงกัน เราก็จะมีความลำบาก ความผาสุกก็เกิดขึ้นไม่ได้ การรักษาเสนาสนะที่อยู่อาศัยนี้ ไม่ได้เป็นกิเลสตัณหา เราสร้างไว้เพื่อเราอยู่ไปให้ได้ความสะดวกแก่หมู่คณะ เกิดประโยชน์พอสมควร
อันนี้ให้เจ้าอาวาส ให้เป็นเจ้าอาวาสหมดทุก ๆ คน มีหน้าที่ดูแลรักษาศาลา มีหน้าที่ดูแลบ่อน้ำ มีหน้าที่ดูแลเสนาสนะที่อยู่อาศัย ให้ช่วยกัน ความเป็นอันหนึ่งอันเดียวกันมันก็เกิดขึ้นมา หลักของการประพฤติปฏิบัตินี้มันก็เหมือนกัน ให้ระลึกถึงคุณพระพุทธเจ้า นึกถึงคุณครูบาอาจารย์ไว้ในใจอยู่เสมอ ว่าท่านพาทำอย่างไร ให้เป็นผู้มีสติปัญญา อย่าทำไปตามอำนาจโลกาธิปไตยคือเป็นไปตามโลก อย่าให้เป็นอัตตาธิปไตย ว่าเราชอบอย่างไรก็ทำไปอย่างนั้น อย่าไปทำอย่างนั้น แต่ให้เป็นธรรมาธิปไตย
ธรรมาธิปไตยนั้นไม่ไปกับผู้ใด ไปตามธรรมะ ไปตามสัจธรรม ไปตามความจริง เราจึงมีความสบาย ความสบายเกิดขึ้นมาได้ เพราะการปฏิบัติที่ถูกต้อง ไม่ได้เอาจิตของเราเป็นประมาณ ไม่ได้เอาใจของเราเป็นประมาณ เอาความถูกต้องเป็นประมาณ เอาสัจธรรมเป็นประมาณ ถึงแม้จิตใจเราไม่ชอบที่จะทำอันนั้น เราก็ต้องทำอันนั้น เพื่อมันเป็นธรรมะ เป็นต้น เราต้องผลักดันอัตตาของเราออกเสีย ผลักดันความรู้สึกที่เป็นโลก ๆ ออกไปจากใจของเรา
ผู้ประพฤติปฏิบัตินั้นเข้าใจว่า อยู่กับหมู่พวกมันวุ่นวาย หมู่นั่นแหละมันเป็นกิเลส ส่วนหนึ่งที่มีอยู่ภายนอกซึ่งเราเห็นด้วยตาเราอยู่ ก็มันกลับเข้ามาภายในเป็นอารมณ์ เราจะต้องต่อสู้ด้วยการประพฤติปฏิบัติ ให้เรารู้เรื่องอารมณ์ภายนอกอารมณ์ภายใน ให้มันสบายโดยธรรมะ อย่าสบายโดยกิเลสตัณหา ให้มันถูกต้องโดยธรรมะ อย่าถูกต้องโดยกิเลสตัณหา อย่าให้เห็นแก่ตัว ได้ตามใจตัวแล้วสบายมันไม่เป็นธรรมะ อย่างนั้นเราไม่เอา
ในฐานะที่เราเป็นผู้ปกครองคนส่วนมาก ชีวิตเราเกิดมาถ้าไม่ปฏิบัติเราจะทำอะไร ต้องทำหน้าที่ของเรา คือเราจะเป็นสมณะผู้พยายามละถอน พยายามละ พยายามวาง การปกครองในหมู่สงฆ์นั้นให้ใจของเรามันสูง เช่นว่าเราอยู่ในวัดนี้ เราจะคุ้มครองใจของเรา ให้ชนะใจของเราตลอดคนทั้งวัดนี้เสมอ
พระโพธิญาณเถร (ชา สุภทฺโท)
ชนะใจตัวเอง
โอวาทแสดงแก่เจ้าสำนักสาขา
เครดิต: วัดหนองป่าพง Wat Nong Pah Pong
