พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร

08/08/2026

02/08/2026

พระราชดำรัสตอบของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว
ในการเสด็จพระราชดำเนินเปิด “โรงเรียนมนุษยนาควิทยาทาน”
วันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ.๒๔๖๗

ข้าพเจ้ามีความยินดีที่ได้รับเชิญมาในวันมงคลนี้ เพื่อมาเปิด
สถานศึกษาที่บรรดาศิษยานุศิษย์ของพระอุปัธยาจารย์ของข้าพเจ้า ได้พร้อมใจกันจัดสร้างขึ้น ตั้งแต่แรกเริ่มมา พอข้าพเจ้าได้ทราบความคิดก็อนุโมทนาเห็นชอบด้วย เพราะอนุสาวรีย์ใด ๆ ที่จะทำขึ้นเพื่อให้ชวนชนรำลึกถึงผู้มีอุปการะคุณ จะทำด้วยอิฐปูนอย่างใด ก็ไม่ดีเท่าที่จะสร้างขึ้นด้วยน้ำใจของผู้ที่มีกตัญญู ข้อนั้นสำคัญเป็นอันมาก

อีกทั้งเมื่ออนุสาวรีย์นั้นเป็นรูปร่างอย่างนี้ คือเป็นศึกษาสถาน ก็ยิ่งนับว่าเป็นอนุสาวรีย์ใหญ่ยิ่งกว่าตัวสถานที่นี้เอง เพราะเหตุว่าผู้ที่จะมารับการศึกษาไปจากศึกษาสถานนี้ ย่อมจะต้องรำลึกถึงศึกษาสถานที่ตนได้รับประโยชน์ และไม่ว่าจะมีอายุยืนยาวไปเท่าใด คงจะยังรำลึกถึงและยังจำได้อยู่เสมอ เมื่อรำลึกถึงศึกษาสถานที่ได้รับประโยชน์แล้ว ย่อมต้องเลยรำลึกถึงคุณวิเศษของสมเด็จพระมหาสมณเจ้า ที่มีพระนามปรากฏอยู่ประจำศึกษาสถานนี้

อีกประการหนึ่ง ก็จะรำลึกได้ว่า
สมเด็จพระมหาสมณเจ้าพระองค์นี้ กล่าวได้ว่า เป็นมหาบุรุษ พระนามที่มีว่า "มนุษยนาค" คือเป็นพญานาคสำคัญในหมู่มนุษย์องค์หนึ่งได้ ได้ทรงอุทิศพระองค์เพื่อประโยชน์ของชนหมู่ใหญ่ มิได้ทรงลืมเลยสักขณะเดียวว่าพระองค์ได้ทรงมีพระชาติอันประเสริฐได้ทรงกำเนิดในพระราชวงศ์จักรี ย่อมต้องตั้งพระทัยที่จะเผยแผ่พระเกียรติยศแห่งพระราชวงศ์นั้นมากที่สุดที่จะทรงสามารถทำได้ ถึงแม้ตามแบบโบราณก็มีอยู่ว่า เชื้อพระราชวงศ์นอกจากที่จะทรงเผยแผ่เกียรติคุณของพระราชวงค์โดยทางหน้าที่โดยตรง คืออย่างนักรบ ยังอาจจะมีวิธีเผยแผ่ได้โดยทางกรุณาต่อมนุษย์ทั่วไป และวิธีที่จะให้พระราชวงศ์เบ็นญาติกับพระศาสนา ก็ไม่มีอย่างใดดียิ่งไปกว่าที่เชื้อพระราชวงศ์นั้นจะเข้าทรงผนวชอยู่ในพระศาสนา

สมเด็จพระมหาสมณเจ้าพระองค์ได้ตั้งพระหฤทัยบากบั่นมาแต่ต้นว่า จะทรงดำเนินปฏิปทาอย่างนั้น ก็ได้ทรงยึดเหนี่ยวมั่นอยู่เสมอ เรียกได้ว่าเท่ากับได้ทรงสละทั้งหมด สละพระชนมายุ สละความสุขสำราญทุกอย่าง สำหรับที่จะทรงประกอบกรณียะอันนั้นให้ดี จะหาผู้ได้เสมือเหมือนได้โดยยาก

ตลอดเวลาที่ข้าพเจ้าก็ดี หรือใคร ๆ ที่เป็นศิษย์ได้เคยฟัง เคยทราบ พระองค์เอาพระทัยใส่มากในการศึกษา และมีพระประสงค์ยังยืนอยู่เสมอว่าอยากจะช่วยอุดหนุนการศึกษาให้ดีที่สุด เพราะฉะนั้นพอพวกท่านทั้งหลาย ที่เป็นศิษยานุศิษย์ มาคิดตั้งศึกษาสถานขึ้นสำหรับเป็นอนุสาวรีย์ ข้าพเจ้าเชื่อแน่ว่า ถ้ามีญาณวิถีทางใดที่อาจจะทรงทราบได้ถึงแล้ว คงจะทรงพระปีติโสมนัสและทรงอนุโมทนาในกิจการของท่านทั้งหลายเบ็นแน่แท้.

ในที่สุด ข้าพเจ้ารู้สึกยินดีที่ได้มีโอกาสเป็นประมุขในหมู่ท่าน
ทั้งหลาย และในหน้าที่นั้น ได้มาที่โรงเรียนนี้ เพื่อมาจัตการเปิดโรงเรียน ข้าพเจ้าหวังใจว่าโรงเรียนที่จะได้เปิดใหม่นี้ จะมีประโยชน์ สมแก่ความคิดความปรารถนาของข้าพเจ้าเอง และท่านทั้งหลายโดยทั่วไป เพื่อสำหรับจะได้เพิ่มพูนความปีติของเราทั้งหลาย เพิ่มพูนประโยชน์แก่กุลบุตรที่จะเป็นกำลังแก่ชาติของเราต่อไป อีกทั้งเป็นเครื่องส่งเสริมพระเกียรติคุณของ สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส และเพื่อจะให้ปรากฏว่า นี้เป็นอนุสาวรีย์ของพระองค์ท่าน

ข้าพเจ้าจึงได้ประกาศนามโรงเรียนว่า "มนุษยนาควิทยาทาน" ขอให้ผู้ที่ได้มากระทำกิจการติดต่อด้วยโรงเรียนนี้ ทั้งที่เป็นอาจารย์และครูและศิษย์ จงได้รับความสุขสำราญสะดวกในกิจการที่มุ่งกระทำ และบริบูรณ์ด้วยพรทั้งสี่ มีความประสงค์สิ่งใดขอให้สมมโนรถ.

น้อมรำลึกวันสิ้นพระชนม์ปีที่ ๑๐๕
สมเด็จพระมหาสมณเจ้า กรมพระยาวชิรญาณวโรรส
สมเด็จพระสังฆราชลำดับที่ ๑๐ แห่งกรุงรัตนโกสินทร์
เจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร พระองค์ที่ ๓
วันที่ ๒ สิงหาคม พ.ศ.๒๕๖๙

26/07/2026

มาเที่ยวที่ตึกมนุษยนาควิทยาทานกับพี่มี่สิครับ

21/07/2026

ประมวลภาพบรรยากาศ
กิจกรรมชมพิพิธภัณฑ์แบบภาษาอังกฤษ
วันอาทิตย์ที่ 19 กรกฎาคม 2569 เวลา: 13:00 – 15.00 น.

หมายเหตุ: กิจกรรมนี้ดำเนินรายการเป็นภาษาอังกฤษตลอดงาน

ภาพ : บ่อดิน วามานนท์

#พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร
#ตึกมนุษยนาควิทยาทาน
#ที่นี่วัดบวร

14/07/2026

พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว ทรงพระกรุณาโปรดเกล้าโปรดกระหม่อม สถาปนา พระพรหมวชิรากร ขึ้นเป็น สมเด็จพระราชาคณะ มีราชทินนานที่จารึกในพระสุพรรณบัฏ ว่า

“สมเด็จพระพุทธวชิรากร สุนทรวิปัสสนาญาณโสภณโกศลนวกรรมกิจธาดา วิสุทธิจริยาคุณสมบัติ
พิพัฒนศาสนกิจดิลก สาธกธรรมวิจิตร
ธรรรมยุติกคณิสสสร บวรสังฆาราม
คามวาสี อรัญวาสี“ สถิต ณ วัดราชผาติการาม

กราบมุทิตาด้วยเศียรเกล้า

ภาพความเมตตาของหลวงพ่อพระพรหมวชิรากร ครั้งหลังจากเสร็จศาสนกิจการบรรยายถวายความรู้แด่พระสังฆาธิการ ณ วัดบวรนิเวศวิหาร เกือบทุกครั้งที่หลวงพ่อเดินทางมาวัดบวรนิเวศวิหาร ถ้าเป็นวันที่ตึกมนุษยนาควิทยาทานเปิดอยู่ หลวงพ่อจะเดินเข้ามาให้กำลังใจและอนุโมทนาบุญกับจิตอาสาตึกมนุษยนาควิทยาทานทุกครั้ง แต่ครั้งนี้มีการจัดกิจกรรมพับดอกบัวถวายเป็นพุทธบูชาในเทศกาลวิสาขบูชา ผู้เข้าร่วมกิจกรรมทุกท่านจึงมีโอกาสถวายดอกบัวที่ตั้งใจพับแด่หลวงพ่อ และหลวงพ่อเมตตาให้โอวาทและอนุโมทนาแด่ทุกท่าน โดยหลวงพ่อนำดอกบัวทั้งหมดกลับไปบูชาพระปฏิมา ณ วัดราชผาติการาม
๓๐ พฤษภาคม ๒๕๖๙

ภาพ : Pin Areepin

#สมเด็จพระพุทธวชิรากร
#พับดอกบัว
#ตึกมนุษยนาควิทยาทาน

12/07/2026

ขออนุโมทนาบุญกับ
คุณวนิศร บัณฑิตอนุกูล
ร่วมถวายดอกบัว ๒๐๐ ดอก
เพื่อใช้สำหรับมอบแด่ผู้เข้าชมพิพิธภัณฑ์เพื่อนำไป
กราบสักการะปูชนียวัตถุภายในพระอารามต่อไป

#ตึกมนุษยนาควิทยาทาน
#ทำด้วยใจให้ด้วยรัก
#ดอกบัว

06/07/2026

กิจกรรมพับดอกบัววิสาขบูชา ๒๕๖๙
วันเสาร์ที่ ๓๐ พฤษภาคม ๒๕๖๙
ณ พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร

“ทุกคนทราบใช่มั้ยคะว่าดอกบัวเกิดแม้จะเกิดมาจากโคลนตม แต่สุดท้ายแล้วดอกบัวก็สามารถสวยสง่าบนผืนน้ำได้ แอนนาอยากบอกกับทุกคนค่ะ อย่ายึดมั่นว่าเราเกิดมาจากอะไร แต่จงยึดมั่นว่าเราเปลี่ยนแปลงชีวิตตัวเองได้ ด้วยพลังของเรา” (แอนนา เสืองามเอี่ยม, ๒๕๖๕ )

#ตึกมนุษยนาควิทยาทาน
#พับดอกบัว
#วิสาขบูชาที่วัดบวร
#ที่นี่วัดบวร

04/07/2026

An Exclusive Guided Tour in the English Language

Sunday, 19 July
13.00-15.00
Free event

Highlights
1. The Firsts: Discover the birthplace of modern Thai education, the English academy, and liturgical chants.

2. Royal Genius: View the rare, unique alphabet invented by King Rama IV for Buddhists.

3. The Visionaries: Explore the legacy of the 6 influential abbots.

4. Living Heritage: See one-of-a-kind historical artifacts and their lasting impact on Thai lives.

Register before July 16 by scanning the QR on the poster below.

ขอเชิญร่วมกิจกรรมชมพิพิธภัณฑ์แบบภาษาอังกฤษ
วันอาทิตย์ที่ 19 กรกฎาคม 2569
เวลา: 13:00 – 15.00 น.
ไม่มีค่าใช้จ่าย

การลงทะเบียน: สามารถลงทะเบียนเข้าร่วมกิจกรรมผ่าน QR code ในแผ่นประชาสัมพันธ์ด้านล่างก่อน 16 กรกฎาคม 2569

หมายเหตุ: กิจกรรมนี้ดำเนินรายการเป็นภาษาอังกฤษตลอดงาน

#พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร
#ตึกมนุษยนาควิทยาทาน
#ที่นี่วัดบวร

27/06/2026

วัดศุกร์ที่ ๒๖ มิถุนายน พ.ศ.๒๕๖๙

พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร
ได้ต้อนรับน้อง ๆ นักเรียนจากโรงเรียนรัตนโกสินทร์สมโภชบวรนิเวศศาลายา ในพระสังฆราชูปถัมภ์ ๗๐ ท่าน จากโครงการการอบรมและพัฒนาศักยภาพผู้นำนักเรียน "หลักสูตรผู้นำ"
เข้าเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์และห้องสมุดเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร

ในการนี้นักเรียนที่เข้าร่วมการอบรมยังได้เข้ากราบสักการะและรับฟังโอวาทจากพระเทพวชิราภินันท์ (ม.ร.ว.นันทวัฒน์ ชยวฑฺฒโน) ผู้ช่วยเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศวิหาร เพื่อนำไปปรับใช้ในการทำงานสภานักเรียนและการดำรงชีวิตประจำวันต่อไป

#โรงเรียนรัตนโกสินทร์สมโภชบวรนิเวศศาลายา
#บวร
#บ้านวัดโรงเรียน
#ตึกมนุษยนาควิทยาทาน

24/06/2026

❤️ใจมีทั้งหัวใจและจิตใจ
จิตใจดีส่งผลให้หัวใจดีไปด้วย

❤️จิตใจไม่ดีส่งผลให้หัวใจไม่ดีไปด้วย
ทำอย่างไรจิตใจจึงจะดี ?

✨ชมคลิปเต็มการปาฐกถาธรรม
จากพระเทพวชิราจารย์ (พระอาจารย์ฉลอง)
จากงานธรรมะทอล์ค ครั้งที่ ๔
เมื่อวันที่ ๒๔ พฤษภาคมพ.ศ. ๒๕๖๙
ณ พิพิธภัณฑ์และห้องสมุดเจ้าอาวาสวัดบวรนิเวศ
อาคารมนุษยนาควิทยาทาน
วัดบวรนิเวศวิหาร

https://youtu.be/v-2RRVvRO6s

#โหมดความสุข

#หัวใจ #โรคหัวใจ #หมอหัวใจ
#วัดบวรนิเวศวิหาร #ธรรมะทอล์ค
#ดูแลใจด้วยใจ #สุขกายสุขใจ

โดย พระเทพวชิราจารย์ (ฉลอง ชลิตกิจฺโจ) ธรรมะทอล์ค ครั้งที่ ๔มาร่...