Ziemia Rajgrodzka należy geograficznie do pojezierza ełckiego ale można spotkać się z publikacjami,które włączają ją do pojezierza suwalsko - augustowskiego a nawet do północnego Mazowsza, sam Rajgród jest położony nad malowniczym jeziorem Rajgrodzkim, nad którym kilkakrotnie spędzał wakacje Ks. Jezioro znajduje się na 19-tym miejscu w Polsce pod względem powierzchni /ponad 15 km2/. Położenie mias
ta i okolic determinowało jego rozwój i historię. Pierwotnie żyli tu Jadźwingowie, lud bałtycki spokrewniony z Prusami i Litwinami, który pod koniec XIII wieku został zniszczony całkowicie przede wszystkim przez ekspansję Krzyżacką ale też liczne walki z Litwinami i Mazowszem. W Latopisie Ruskim mamy wzmiankę, że książę Daniło z Drohiczyna w 1248 roku przechodził obok zniszczonego grodu jaćwieskiego Raj.Po zagładzie Jadźwingów puszcza na terenach rajgrodzkich była pasmem ziemi niczyjej. Osadnictwo rozpoczęło się w 12 lat po bitwie grunwaldzkiej /traktat Melneński/ . Rajgród staje się siedzibą starostwa a w 1519 roku kanclerz wielki litewski Mikołaj Radziwiłł wydaje w Goniądzu akt erekcyjny parafii Rajgród, choć należy przypuszczać, że kościół i jakieś początki wspólnoty parafialnej istniały wcześniej. Rajgród uzyskuje prawa miejskie w 1569 roku i rozwija się dość dynamicznie do 1656 roku, kiedy to jesienią posiłkowe wojska tatarskie przeciw Szwedom palą i plądrują miasto a ludność zostaje uprowadzona w jasyr. Od tego czasu miasto traci na znaczeniu i przechodzi różne koleje losu, toczą się tutaj walki w czasie powstań a także podczas I i II wojny światowej. Obecnie Rajgród znajduje się w granicach województwa podlaskiego powiat Grajewo a parafia należy od 1992 roku do diecezji Ełckiej. Kościół
Wizytacja z 1650 roku wylicza srebra i rzeczy kościelne ale nie daje opisu samego kościoła i tylko z okazji obrazu Najświętszej Maryi Panny wspomina o głównym ołtarzu. Kolejna wizytacja odbywa się w 1700 roku i opisuje kościół, który jest już stary i wymaga reperacji. Posiada trzy ołtarze : główny pod wezwaniem Przemienienia Pańskiego /z obrazem Matki Boskiej/, po prawej stronie od głównego była kaplica z dużym obrazem Matki Boskiej , po lewej ołtarz świętego Antoniego. W 1739 roku kościół posiada już pięć ołtarzy. Mimo licznych remontów w 1763 roku kościół był w ruinie . W rok potem Ks Jan Olszewski postawił drewniany kościół na podmurowaniu z kamieni o wymiarach: długość 32 m, szerokość 14 i wysokość /z wieżami/ 19 m. W latach 1877-1892 dokonano gruntownego remontu kościoła staraniem Ks. W latach 1906-1912 staraniem Ks Henryka Tyszki wzniesiono w innym miejscu niż poprzedni obecny murowany kościół w stylu neogotyckim o wymiarach: długość 53 m, szerokość 24 m / w transepcie 36 m/, wysokość /wieże 55 m/. Kościół był znacznie zniszczony podczas I i II wojny światowej, gruntownego remontu dokonano w latach 1985-92 staranie Ks Prałata Kazimierza Gackiego /m in. odbudowa wież/. Sanktuarium
W szczególny sposób od początku zaistnienia parafii czczony jest wizerunek Matki Bożej a parafia od początku zaistnienia nosi tytuł Narodzenia NMP. Obecny słynący łaskami obraz Matki Bożej w głównym ołtarzu ma ponad 200 lat nie wiadomo kto go namalował. Z jego obecnością wiążą się legendy, że został wyłowiony w skrzyni z pobliskiego jeziora a także , że namalował go malarz nadworny Napoleona Bonapartego, który tędy w 1812 roku zmierzał na wojnę z Rosją.Obraz namalowany jest na płótnie techniką olejną o wymiarach 165 na 110 cm i jest kopią obrazu, który istniał wcześniej, sporządzony został jak głosi inskrypcja umieszczona w dolnej części płótna: "KV WIĘKSZEY CHWALE BOŻEY I BŁOGOSŁAWIONEY P MARYIEY DZIEWICY" . Wizerunek był i jest otoczony szczególną czcią parafian i licznie przybywających pielgrzymów, dawne dokumenty mówią o bardzo licznych wotach. W 1999 roku Papież Jan Paweł II 8 czerwca, podczas Mszy św. w Ełku, pobłogosławił korony i w jubileuszowym 2000 roku wizerunek Matki Bożej Rajgrodzkiej Królowej Rodzin został przyozdobiony koronami papieskimi. Obecnie nasze Sanktuarium decyzją pasterza kościoła ełckiego Bp Jerzego Mazura zostało włączone w szlak papieski - Tajemnice Światła a w Rajgrodzie pielgrzymi rozważają tajemnicę obecności Jezusa na weselu w Kanie Galilejskiej. Niedawno w pobliżu został wzniesiony dom katolicki im. Jana Pawła II "Barka", który w przyszłości ma służyć pielgrzymom, obok kościoła powstała kalwaria z kamienia na obszarze 2 ha i będzie służyć wiernym jako pomoc w pełniejszym przeżywaniu ofiary zbawczej Jezusa Chrystusa.
